Afryka
 
Encyklopedia
Afryka,
kontynent położony w większości na półkuli wschodniej, po obu stronach równika;
Powierzchnia: 30,3 mln km2
Skrajne punkty: najdalej wysunięty na północ: Ghiran, Ras al- (9°45′E, 37°21′N); najdalej wysunięty na południe: Igielny, Przylądek (19°59′E, 34°51′S); najdalej wysunięty na wschód: Hafun (51°23′E, 10°27′N); najdalej wysunięty na zachód: Almadi (17°33′W, 14°45′N)
Ludność: ogółem — 968 mln; gęstość zaludnienia — 32 os/km2 (2008)
Liczba państw: 54 (2006; z Saharą Zachodnią)
Największe miasta: Lagos — 9 mln (2006); Kinszasa — 9,5 mln (2008); Kair — 8 mln (2008); Aleksandria — 3,9 mln (2005)
Strefy klimatyczne: równikowy wybitnie wilgotny, równikowy wybitnie wilgotny (odmiana monsunowa), równikowy wilgotny, równikowy wilgotny (odmiana monsunowa), równikowy suchy, równikowy wybitnie suchy, równikowy suchy (odmiana monsunowa), zwrotnikowy kontynentalny skrajnie suchy, zwrotnikowy suchy, zwrotnikowy wilgotny, zwrotnikowy pośredni między wilgotnym a suchym kontynentalnym, podzwrotnikowy morski, podzwrotnikowy pośredni, podzwrotnikowy kontynentalny, podzwrotnikowy suchy, kontynentalny, podzwrotnikowy wybitnie suchy, kontynentalny
Największe wyspy: Madagaskar (587 tys. km2), Zanzibar (1,7 tys. km2)
Największe rzeki: Nil (długość — 6 671 km, pow. dorzecza — 2,9 mln km2), Kongo (długość — 4 320 km, pow. dorzecza — 3,8 mln km2), Niger (długość — 4 160 km, pow. dorzecza — 2,1 mln km2), Zambezi (długość — 2 660 km, pow. dorzecza — 1,3 mln km2), Oranje (długość — 1 860 km, pow. dorzecza — 1 mln km2)
Największe jeziora: Wiktorii, Jezioro (powierzchnia — 68,8 tys. km2), Tanganika (powierzchnia — 32,6 tys. km2), Niasa (powierzchnia — 30,8 tys. km2), Turkana (powierzchnia — 8,5 tys. km2), Alberta, Jezioro (powierzchnia — 5,6 tys. km2)
Pustynie: Sahara, Kalahari, Namib
Udział pustyń i półpustyń: pustynie — 39,6%, półpustynie — 20,1%, pozostałe ziemie — 40,3%
drugi, po Eurazji, pod względem powierzchni kontynent Ziemi — 30,3 mln km2; od Europy oddzielony Morzem Śródziemnym (najmniejsza odległość w Cieśninie Gibraltarskiej —14 km), od Azji Kanałem Sueskim i Morzem Czerwonym; od zachodu Afrykę oblewa Ocean Atlantycki, od wschodu — Ocean Indyjski; skrajnymi punktami kontynentu są przylądki: Ras al-Ghiran 37°21’N, Igielny 34°51’S, Almadi 17°33’W, Hafun 51°23’E; największa rozciągłość południkowa wynosi 8 tysięcy km, równoleżnikowa —7,5 tysiąca km.
Bibliografia
J.M. Pritchard Landform and Landscape in Africa, London 1979;
M.I. Lwowicz Zasoby wodne świata, Warszawa 1979;
F. Gendreau La population de l’Afrique, Paris 1993;
Historia Afryki: do początku XIX wieku, red. M. Tymowski, Wrocław 1986;
M.B. Gornung, J.G. Lipiec, I.N. Olejnikow Historia poznania Afryki, Warszawa 1977.
Ilustracje
Aszantowie, farbowanie tkanin (Benin) fot. M. Witkowska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Libijska pustynia, grzyb skalny utworzony w wyniku procesów eolicznych w okolicy oazy Al-Farafira (Egipt)fot. R. Bury/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Krokodyl nilowy fot. O. Puchalski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Kair, widok miasta (Egipt)fot. D. Bagińska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Sahara (Afryka), największa pustynia na Ziemi — suk w południowym Marokufot. E. Szymańska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Amboseli, Park Narodowy pod Kilimandżaro, rezerwat biosfery UNESCO (Kenia)fot. L. Zielaskowski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Kapsztad, panorama miasta (Republika Południowej Afryki)fot. J. Piwowarczyk/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Mali, wioska ludu Bambara w okolicy Bamakofot. J. Koziorowska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Wielkie Zimbabwe fot. T. Kokoszko/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Ryty naskalne z Twyfelfontein koło Khorixas (Namibia), ok. 6000–5000 p.n.e. fot. M. Dzwonkowska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Kartagina (Tunezja)fot. E. Szymańska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Stanley Henry Morton spotyka D. Livingstone’a w wiosce nad jeziorem Tanganika, 1871 — Bibliothèque nationale, Paryżfot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Kalahari (Afryka)fot. J. Piwowarczyk/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Kapsztad, widok na port (Republika Południowej Afryki)fot. M. Guzy/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Ouidah, Świątynia Świętych Pytonów (Benin)fot. M. Witkowska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Katarakta I na Nilu (Egipt)fot. W. Konikowski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Wielkie Rowy Afrykańskie (Afryka)fot. A. Walewski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Wiktorii, Wodospady od strony Zimbabwe fot. M. Dzwonkowska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Przylądkowe, Góry (Republika Południowej Afryki)fot. T. Fryźlewicz/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Atlas Wysoki, najwyższe pasmo górskie Atlasu fot. E. Szymańska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Dobrej Nadziei, Przylądek (Republika Południowej Afryki)fot. J. Flis-Bukowska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Johannesburg, panorama miasta (Republika Południowej Afryki)fot. J. Piwowarczyk/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Gonder, rezydencja-warownia cesarza Fasiledesa (Etiopia)fot. A. Olej/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Aloes drzewiasty, Aloe arborescens fot. L. Zielaskowski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Kuszytka z plemienia Borana (południowa Etiopia)fot. E. Kuźmiuk/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Botswana, bagna Okawango, fragment rezerwatu Moremifot. M. Guzy/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Mozambik, garncarka z plemienia Makonde fot. J. Koziorowska/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Serengeti, Park Narodowy (Tanzania)fot. L. Zielaskowski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Oranje rzeka, górny bieg w Górach Smoczych (Lesotho)fot. J. Piwowarczyk/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Nosorożec biały (Ceratotherium simum)fot. L. Zielaskowski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Mombasa (Kenia)fot. E. i K. Dębniccy/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Bawoły afrykańskie, Syncerus cafferfot. E. i K. Dębniccy/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Krugera, Park Narodowy (Republika Południowej Afryki)fot. J. Piwowarczyk/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia