sprawcze

Encyklopedia PWN

filoz. w filozofii arystotelesowskiej przyczyna tego, że dany, konkretny byt się urzeczywistnia, przyczyna.
jeden z najbardziej wpływowych nurtów w późnej starożytności, będący specyficzną formą platonizmu, zainicjowaną przez Plotyna, a trwającą w swojej zasadniczej formie aż do końca VI w.; termin ten służy do określenia wielu niezwykle złożonych zjawisk;
filoz. sprawczy i pierwszy człon związku przyczynowo-skutkowego (przyczynowość), zasada (principium) powodująca określony skutek, zależny od niej w bytowaniu;
biol., psychol. forma uczenia się organizmów, polegająca na wytwarzaniu się nowych połączeń bodźców i reakcji w wyniku powtarzających się doświadczeń.
Skinner Burrhus Frederic Wymowa, ur. 20 III 1904, Susquehanna (stan Nowy Jork), zm. 18 VIII 1990, Cambridge (stan Massachusetts),
amer. psycholog i filozof, wybitny przedstawiciel behawioryzmu.
behawioryzm
[ang. behaviour ‘zachowanie się’],
kierunek w psychologii, który powstał na początku XX w. i stanowił aż do połowy lat 70. jeden z podstawowych paradygmatów tzw. psychologii akademickiej; zwanej też teorią zachowania, teorią bodźca–reakcji lub teorią s–r (ang. stimulusreaction).
Bóg, bóg,
ponadziemska istota, będąca racją istnienia i funkcjonowania świata i człowieka.
racjonalne argumentacje, których celem jest uzasadnienie tezy o istnieniu Boga niezależnie od nadprzyrodzonego objawienia.
filoz. aktywność człowieka, w której odgrywa on rolę czynnego podmiotu;
historia
[łac. < gr., ‘badanie’, ‘wiedza’],
czasy przeszłe, dzieje; zespół wiadomości o czasach przeszłych, wiedza historyczna, potoczna lub naukowa; także nauka o dziejach, dochodzenie do wiedzy o tym, co się zdarzyło w przeszłości, historiografia; również tekst (także relacja ustna — historia oralna) odnoszący się do przeszłości: od świadectwa złożonego przez bezpośredniego uczestnika zdarzeń (przekaz źródłowy) po narrację historiograficzną; przedmiot nauczania, dyscyplina akademicka.
pojetyka
[gr.],
filoz.
umiejętność sprawcza, zdolność tworzenia i podstawa działania (Arystoteles);
Porwit Krzysztof Hugon, ur. 9 VII 1922, Warszawa, zm. 24 VIII 2013, tamże,
syn Mariana, ekonomista;
Tomasz z Akwinu, Akwinata, Doktor Anielski, święty, ur. 1224 lub 1225, Roccasecca k. Neapolu, zm. 7 III 1274, Fossanova,
teolog i filozof, twórca tomizmu.
adwajta
[sanskr. advaita ‘niedwoistość’, ‘monizm’],
filoz. ind. podstawowe założenie metafizyczne monistycznej wedanty stworzonej przez Gaudapadę (VII w.) i Śankarę (VIII–IX w.);
Arystoteles, Aristotélēs, ur. 384 p.n.e., Stagira (Tracja), zm. 322 p.n.e., Chalkis na wyspie Eubei,
filozof grecki, najwszechstronniejszy myśliciel i uczony starożytności.
filoz. nieobecność w rzeczy tego, co jej z natury przynależy;
Buckle
[bạkəl]
Henry Thomas Wymowa, ur. 24 XI 1821, Lee (hrab. Kent), zm. 29 V 1862, Damaszek,
ang. historyk kultury i socjolog; jeden z czołowych przedstawicieli kierunku pozytywist. w historiografii;
byt pierwszy,
[łac.],
ens primum,
filozoficzne określenie najdoskonalszego bytu;
filoz. jedna z odmian filozoficznego dowodu na istnienie Boga (metafizyka);
filoz. bierne odbieranie przez człowieka bodźców zewnętrznych;

Słownik języka polskiego PWN

sprawczy «będący przyczyną czyjegoś działania lub dziania się czegoś»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia