Islandia. Warunki naturalne
 
Encyklopedia PWN
Islandia. Warunki naturalne.
Islandia obejmuje wyspę pochodzenia wulk. (nawodna część Grzbietu Śródatlantyckiego), zbud. z trzeciorzędowych i czwartorzędowych skał bazaltowych; wyżynno-górzysta; większość powierzchni stanowi płaskowyż z rozległymi pokrywami lawowymi i tufowymi o wys. 700–1000 m, opadający stromo ku wybrzeżom; liczne stożki wulk., najwyższy szczyt Hvannadalshnúkur (2119 m); niewielkie obszary nizinne, gł. na wybrzeżach południowych i południowo-zachodnich; linia brzegowa, z wyjątkiem południowych, dobrze rozwinięta, wybrzeża różnorodne, na zachodzie, północy i wschodzie liczne zatoki i głębokie fiordy, na południu płaskie wybrzeża aluwialne; obszar aktywny sejsmicznie, 26 czynnych wulkanów (najaktywniejsze: Grímsvötn 1719 m, Hekla 1491 m, Katla 1363 m), trzęsienia ziemi, a w miejscach wygasającej działalności wulk. — gejzery (najbardziej znany Wielki Gejzer); ok. 12% pow. zajmują lodowce (m.in. Vatnajökull — 8400 km2, największy w Europie); klimat w południowej części wyspy umiarkowany chłodny, mor., w północnej — subpolarny; średnia temp. w styczniu w południowej części wyspy powyżej 0°C, w części północnej — –5°C, w lipcu na południu 12°C, na północy 9°C; opady zróżnicowane, roczna suma opadów na wybrzeżach południowych przekracza 2000 mm, w Reykjavíku 870 mm, na północy poniżej 500 mm; rzeki są krótkie (z progami i wodospadami) o zmiennych stanach wód; gł. rz. Thjórsá (dł. 237 km) i Hvitá; liczne jeziora polodowcowe (największe Thingvallavatn); roślinność skąpa, zbiorowiska tundrowe z niskimi brzozami i wierzbami, miejscami przechodzące w torfowiska; lasotundra porasta 6% pow. wyspy, w sąsiedztwie źródeł łąki o znaczeniu gosp.; większość obszaru wyspy jest pustynią skalną; przyroda jest chroniona w ok. 30 rezerwatach i 3 parkach nar.: Park Nar. Þingvellir (pow. 50 km2), Park Nar. Jökulsárgljúfur (pow. 120 km2), oraz Park Nar. Skaftafell (pow. 1600 km2).
Ilustracje
Svartifoss, wodospad, (Islandia)fot. T. Kniołek/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Skaftafell Park Narodowy, krajobraz moreny dennej z wytopiskami (Islandia)fot. T. Kniołek/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Fjarðará, dolina rzeki (Islandia) fot. T. Kniołek/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia