metafizyce

Encyklopedia PWN

filoz. nauka filozoficzna, której przedmiotem są pryncypia (pierwsze zasady strukturalne) bytu;
w etyce dziedzina dociekań dotyczących wartości i norm moralnych, wypływająca z przekonania, że podstaw moralności należy szukać w metafizyce
koncepcja metafizyczna, pochodzenia neoplatońskiego, obecna u św. Augustyna, głosząca, iż istotą rzeczywistości jest światło;
Kant Immanuel Wymowa, ur. 22 IV 1724, Królewiec (Königsberg, ob. Kaliningrad), zm. 12 II 1804, tamże,
niemiecki filozof, główny przedstawiciel klasycznej niemieckiej filozofii idealistycznej, jeden z najwybitniejszych reprezentantów oświecenia.
dyscyplina filoz. w dużym stopniu pokrywająca się zakresowo i treściowo z tym, co jest obecnie nazywane filozofią przyrody nieożywionej.
Descartes
[dekạrt]
René Wymowa, forma zlatynizowana Renatus Cartesius, Kartezjusz, ur. 31 III 1596, La Haye (ob. La Haye-Descartes, Turenia), zm. 11 II 1650, Sztokholm,
francuski filozof, fizyk i matematyk; jeden z najbardziej rewolucyjnych umysłów XVII w., zwany ojcem filozofii nowożytnej.
Ibn Sina, Abū ‘Alī al-Ḥusayn Ibn Sīnā, Awicenna, ur. 980, Afshana k. Buchary, zm. 1036 lub 1037,
jeden z najwybitniejszych filozofów arabskich, uczony, lekarz.
analogia
[gr., ‘podobieństwo’],
filoz. w metafizyce termin wyrażający pluralizm bytu „złożonego” z nietożsamych realnie elementów powiązanych ze sobą relacjami (relacja); w teorii poznania poznawczy sposób ujęcia tych relacji.
Heidegger
[hạidr]
Martin Wymowa, ur. 26 IX 1889, Messkirch (Badenia), zm. 26 V 1976, Fryburg Bryzgowijski,
filozof niemiecki.
Tomasz z Akwinu, Akwinata, Doktor Anielski, święty, ur. 1224 lub 1225, Roccasecca k. Neapolu, zm. 7 III 1274, Fossanova,
teolog i filozof, twórca tomizmu.
Alquié
[alkjẹ]
Ferdinand Jean-Baptiste, ur. 18 XII 1906, Carcasonne, zm. 1985, Montpellier,
fr. filozof i historyk filozofii;
Bracia Czystości, Ichwan aṣ-Ṣafa, Ihwān aṣ-Ṣafā’, Bracia z Basry,
arabscy filozofowie i uczeni z przeł. X i XI w. zgromadzeni w tajnym związku, działającym w Al-Basrze i Bagdadzie;
encyklika Jana Pawła II o relacjach między wiarą a rozumem, ogłoszona 1998;
Leibniz
[lạibnıc]
Gottfried Wilhelm Wymowa, ur. 1 VII 1646, Lipsk, zm. 14 XI 1716, Hanower,
niemiecki filozof i matematyk; jedna z najwybitniejszych i najbardziej wszechstronnych postaci w dziejach kultury umysłowej XVII w..
ontologia
[gr. on óntos ‘będący’, ‘byt’, óntos on ‘rzeczywiście będący, istniejący’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’, ‘teoria’],
filoz.:
pluralizm
[łac. pluralis ‘mnogi’],
filoz. pogląd z dziedziny metafizyki, przeciwstawny monizmowi, zgodnie z którym każdy istniejący byt jednostkowy jest odrębną strukturą, niesprowadzalną do jakiejś jednej, wspólnej wszystkim bytom, zasady, która je konstytuuje;
filoz.:
akt
[łac. actus ‘dokonanie’, ‘czynność’, ‘urzeczywistnienie’],
filoz. w metafizyce arystotelesowsko-tomistycznej integralny element struktury bytu, różny od możności;
aktualizacja
[łac. actualis ‘czynny’, ‘działający’],
filoz. w realistycznej metafizyce termin określający działanie aktu istnienia (istnienie) w obrębie istoty danego bytu.
Arystoteles, Aristotélēs, ur. 384 p.n.e., Stagira (Tracja), zm. 322 p.n.e., Chalkis na wyspie Eubei,
filozof grecki, najwszechstronniejszy myśliciel i uczony starożytności.

Słownik języka polskiego PWN

metafizyka
1. «nauka filozoficzna, której przedmiotem są podstawowe kwestie dotyczące istoty i przyczyny bytu»
2. «rozważania o tym, co niepoznawalne, tajemnicze, niedostępne zmysłom i doświadczeniu»
3. «rzecz trudna do zrozumienia ze względu na duży stopień abstrakcji»

• metafizyczny • metafizycznie • metafizyczność • metafizyk
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia