Poza

Encyklopedia PWN

Wojciech, Adalbert, święty, ur. ok. 956, zm. 23 IV 997,
biskup, mnich, męczennik, patron Polski.
Woroszylski Wiktor, ur. 8 VI 1927, Grodno, zm. 13 IX 1996, Warszawa,
poeta, prozaik i publicysta.
formacje wojsk. tworzone na terytoriach ZSRR okupowanych przez Niemców spośród miejscowej ludności i byłych żołnierzy Armii Czerwonej;
absolut
[łac. absolutus ‘zupełny’, ‘bezwględny’],
w tradycji filozoficznej byt wolny od niedoskonałości, bez przyczyny, od niczego niezależny, istniejący sam z siebie, nie określony ani ograniczony, pojmowany na ogół jako wieczna, jedyna i konieczna podstawa rzeczywistości, od której wszystko inne jest zależne (nous, absolutny duch, absolutna idea, Bóg).
administracja
[łac.],
zawiadywanie, zarządzanie, także zespół zarządzający (kierujący) czymś.
biol. wszelkie formy zachowania popędowego wyzwalanego (bodźce wyzwalające) podczas konfrontacji 2 osobników tego samego lub różnych gatunków.
biol. zachowanie się osobnika zachodzące w sytuacji konfliktu motywacyjnego, np. strachu i wściekłości podczas zachowania się agonistycznego (agonistyczne zachowanie się zwierząt), polegające na kombinacji elementów zachowań sterowanych przez te motywacje;
anarchizm
[gr., ‘bezrząd’],
doktryna polityczna i ruch społeczny sprzeciwiające się wszelkiej władzy publicznej, postulujące likwidację państwa i zastąpienie go ustrojem bezpaństwowym, opartym na wolnych od jakiegokolwiek przymusu, samorzutnie powstających związkach producentów i konsumentów.
seria amerykańskich statków kosmicznych przeznaczonych do realizacji załogowych lotów na Księżyc, także nazwa programu tych lotów oraz programu badań przeprowadzonych na Księżycu przez astronautów i przyrządy dostarczone na jego powierzchnię w lądownikach statków Apollo.
dzieło sztuki (plastyczne, muzyczne) lub utwór literacki, uznane za wyjątkowe; utwór budzący powszechne uznanie i podziw, będący symbolem takich wartości, jak: egzystencjalna prawda znajdująca wyraz w dziele, mistrzostwo artystyczne, wreszcie — ideały patriotyczne czy ogólnoludzkie, z którymi identyfikuje się pewna wspólnota kulturalna.
astronautyka
[gr. ástron ‘gwiazda’, nautikḗ ‘żegluga’],
kosmonautyka,
zespół wielu dyscyplin naukowych i technicznych zajmujących się przygotowaniem i realizacją lotów poza atmosferę Ziemi (loty kosmiczne), których głównym celem jest poznanie przestrzeni kosmicznej i znajdujących się w niej obiektów, przeprowadzenie specjalistycznych badań i eksperymentów naukowo-technicznych oraz zastosowanie techniki kosmicznej do celów użytkowych.
dział astronomii współcz. zajmujący się badaniem promieniowania rentgenowskiego ciał niebieskich.
astygmatyzm
[gr. a- ‘nie’, stigmḗ ‘kropka’],
fiz. jedna z wad układu opt. (aberracje układu optycznego), objawiająca się w ten sposób, że wąski pęk promieni świetlnych, wychodzących z punktu leżącego poza osią opt., po przejściu przez układ nie przecina się w jednym punkcie obrazowym, lecz wzdłuż 2 wzajemnie prostopadłych odcinków, zw. ogniskami astygmatycznymi.
Aśoka, przydomek Pijadassi [‘o miłym wejrzeniu’], z dynastii Maurjów, żył w III w. p.n.e.,
władca indyjski panujący prawdopodobnie 268–232 p.n.e.
Bach Johann Sebastian Wymowa, ur. 21 III 1685, Eisenach, zm. 28 VII 1750, Lipsk,
niemiecki kompozytor i organista, przedstawiciel późnego baroku, jeden z największych twórców w historii muzyki.
Barbaricum
[łac.],
termin używany w okresie późnego antyku, poczynając od III w. n.e. (poświadczony w inskrypcjach), a rozpowszechniony w IV w. (m.in. przez Ammianusa Marcellinusa) na określenie obszarów położonych w kontynentalnej Europie poza rzymskim limes, tj. na północ od Dunaju i na wschód od Renu;
barwniki służące nie tylko do nadawania barwy przedmiotom użytkowym, lecz także do innych celów, m.in. do przetwarzania różnych rodzajów energii oraz do wizualizacji niektórych procesów fiz., chem. i biochemicznych;

Słownik języka polskiego PWN

poza- «pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający, że coś odbywa się na zewnątrz czegoś lub nie ma związku z czymś»
poza I
1. «ułożenie ciała, postawa»
2. «przesada lub nienaturalność w zachowaniu»
poza II
1. «przyimek komunikujący, że ktoś lub coś znajduje się na zewnątrz danego obszaru albo udaje się lub przemieszcza do miejsca położonego na zewnątrz niego, np. Wieczory spędzamy poza domem.»
2. «przyimek komunikujący, że dany stan rzeczy ma miejsce w innym czasie lub środowisku, niż wskazuje na to przyłączany rzeczownik, np. Widywali się poza lekcjami.»
3. «przyimek wyłączający z zakresu odniesienia zdania pewne elementy, np. Nie pisał prawie nic poza felietonami do gazety.»
4. «przyimek włączający do zakresu odniesienia zdania jakieś elementy, np. Poza kierowcą poszkodowanych było jeszcze kilka osób.»
poza tym «partykuła wprowadzająca nową informację na omawiany temat, np. Gazeta jest interesująca, poza tym tania.»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia