• Na czasie
    Decyzją parlamentarzystów, rok 2016 jest rokiem Jubileuszu 1050-lecia chrztu Polski, rokiem Henryka Sienkiewicza (w 100 rocznicę śmierci oraz 170 rocznicę urodzin), rokiem Feliksa Nowowiejskiego (w 70 rocznicę śmierci) oraz rokiem cichociemnych.
  • Warto wiedzieć
    autor — Leonardo da Vinci
    data powstania — 1488–90
    technika — olej i tempera na desce
    wymiary — 55 × 40 cm
    miejsce przechowywania — Muzeum XX. Czartoryskich w Krakowie
    Portret Cecilii Galerani, kochanki Lodovica Il Moro, księcia Mediolanu z rodu Sforzów, jedno z nielicznych zachowanych dzieł malarskich Leonarda da Vinci, dla wielu największego z geniuszy w dziejach ludzkości, stanowi najcenniejszy i najsłynniejszy zabytek malarstwa w zbiorach polskich. Ambitny i okrutny władca (nb. stryjeczny dziad polskiej królowej Bony), polecił wykonanie wizerunku Leonardowi jeszcze jako regent, rządzący w imieniu swojego małoletniego bratanka. Obraz przedstawia piękną i wykształconą dziewczynę w samej wiośnie jej życia — gdy pozowała miała 15–17 lat — trzymającą zwierzątko. Przy piersi. Co do przynależności gatunkowej toczą się dyskusje, czy był to gronostaj, łasiczka lub fretka albinos. Samo jego umieszczenie maskować miało błogosławiony stan Cecilii (urodziła księciu syna Cesare) i jednocześnie mógł być aluzją bądź do nazwiska portretowanej (galay to po grecku gronostaj) lub do faktu otrzymania w 1488 r. przez Lodovica neapolitańskiego Orderu Gronostaja.
    Losy obrazu do końca XVIII w. pozostają nieznane. W 1798 r. nabył go we Włoszech dla swojej matki, księżnej Izabeli Czartoryskiej, młody książę Adam Jerzy. Wkrótce stał się ozdobą wspaniałej kolekcji Czartoryskich w Puławach, udostępnianej od 1801 r. jako najstarsze polskie muzeum. W Polsce zapewne zamalowano na czarno tło (badania rentgenowskiego ujawniły zarys krajobrazu i okna) i dodano napis „La Belle Ferronière” — będący wynikiem mylnej identyfikacji z innym dziełem Leonarda. Dama ewakuowana podczas powstania listopadowego do Galicji, a potem do Paryża, od 1878 r. znajduje się w zbiorach Muzeum Czartoryskich w Krakowie. W czasie II wojny światowej zagrabiony przez Niemców, wraz z dwoma innymi skarbami Muzeum (Krajobrazem z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta i Portretem młodzieńca Rafaela) został wywieziony przez generalnego gubernatora Hansa Franka do Bawarii, skąd dzieła Rembrandta i Leonarda da Vinci wróciły w 1946 r. do Polski (obraz Rafaela zaginął).
  • To ciekawe
    W 1831 r. w Paryżu było 78 łaźni. Wedle szacunkowych danych na jednego Paryżanina w 1835 r. przypadały 3–5 kąpiele rocznie. Wprowadzono też przedsiębiorstwa sprowadzające kąpiele do mieszkań — pierwsze założył Valette w 1820. Po 1850 powstały bezpłatne łaźnie i umywalnie publiczne. Po 1880 łazienki spotykane były sporadycznie w kamienicach czynszowych. Niedoścignionym wzorem stała się kabina prysznicowa w zakładach publicznych, internatach i koszarach.
Hasło dnia: cinema-nôvo

Cytat dnia

„Żołnierz polski walczy o wolność wszystkich narodów,
Ale umiera tylko dla Polski. ”
(Napis na cokole pomnika gen. Maczka w Warszawie)

Rekordziści

Najdłuższa na Ziemi jaskinia w łupkach
Gruta dos Ecos — 1,38 km.

Imieniny

Lip 25

Jakuba, Hannelore, Krzysztofa, Krzysztofy, Olimpii, Olimpiusza, Walentyny, Żakliny

Dzień w historii

Lip 25

zdarzyło się
1655
kapitulacja wojsk koronnych zgromadzonych pod Ujściem przed Szwedami; przejęcie przez króla szwedzkiego Karola X Gustawa uprawnień króla polskiego (wojna północna 1655–60).
1944
rozwiązanie 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, wobec braku zgody władz sowieckich na jej dalszy udział w walkach i odmowy dowództwa podporządkowania się Polskiemu Komitetowi Wyzwolenia Narodowego (PKWN).
urodzili się
1016
Kazimierz I Odnowiciel, z dyn. Piastów, książę pol.
975
Thietmar z Merseburga, kronikarz niem., od 1009 bp Merseburga.
odeszli
1834
Coleridge Samuel Taylor, ang. poeta, krytyk i filozof.
1969
Gombrowicz Witold Marian, prozaik, dramatopisarz, eseista.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia