• Na czasie
    Na początku 1980 r. istniały w Polsce wszelkie przesłanki zasadniczej zmiany: władze PZPR nie potrafiły zapobiec chronicznemu kryzysowi systemu, społeczeństwo zaś nie chciało żyć po staremu. Głównym dylematem pozostawała zewnętrzna kontrola ZSRR. Wystarczyła niewielka podwyżka cen na początku lipca 1980 r., by po Polsce rozlała się fala strajków. Osiągnęła ona kulminację w momencie, gdy w połowie sierpnia w Trójmieście powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS) z siedzibą w Stoczni Gdańskiej. Na czele MKS stanął elektryk Lech Wałęsa. MKS sformułował 21 postulatów, głównie ekonomicznych. Najważniejsze miały charakter polityczny. Pierwszy postulat dotyczył legalizacji niezależnych od władz związków zawodowych. Kreml ostrzegał kierownictwo partyjno-rządowe PRL przed „kontrrewolucją”. Przyjmowano możliwość interwencji radzieckiej. Władze PRL badały szanse stłumienia strajków siłą, ale ostatecznie, za zgodą Kremla, specjalna komisja rządowa pod przewodnictwem wicepremia Mieczysława Jagielskiego podpisała 31 VIII 1980 r. porozumienie kończące strajk za cenę zgody na niezależne, samorządne związki zawodowe. 17 IX powstała nowa centrala związkowa o strukturze regionalnej — NSZZ „Solidarność”. Strajki z lata 1980 r. i powstanie „Solidarności” otworzyły nową epokę nie tylko w Polsce, ale w ogóle w dziejach komunizmu. Masowy protest robotniczy doprowadził do obalenia ekipy Gierka i zalegalizowania przez nowe władze PZPR pierwszego pod rządami komunistycznymi wolnego związku zawodowego. Był to największy ruch społeczny w historii Polski. Jak nic dotąd delegitymizował on władzę komunistyczną. Powstanie ponad dziewięciomilionowego związku zawodowego, który bronił pracowników przed ich rzekomą awangardą — partią komunistyczną, było nie do pogodzenia z ideologią i praktyką systemu.
  • Warto wiedzieć
    rodzaj — park narodowy
    nazwa — Ojcowski Park Narodowy
    państwo — Polska, woj. małopolskie
    rok założenia — 1956
    powierzchnia — 2 146 ha
    Rozciąga się na wysokości ok. 280–480 m n.p.m.; obejmuje dolinę Prądnika i Sąspówki w obrębie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, 251 ha zajmują obszary pod ochroną ścisłą, m.in. dol. Sąspowska, okolice Bramy Krakowskiej, wąwóz Korytania i Jamki; występują tu twarde wapienie jurajskie, z typowymi, bardzo ciekawymi, formami krasowymi: skałki o fantastycznych kształtach (maczugi, iglice, bramy, baszty), ściany skalne, stromościenne wąwozy, bezwodne doliny, jaskinie (m.in. Łokietka, Ciemna Zbójecka, ich namuliska są obiektem badań archeologicznych i paleontologicznych), źródła krasowe (nieliczne) i okresowe cieki; na dość zrównanej wierzchowinie spotyka się lessy zalegające na nieprzepuszczalnych glinach morenowych. Otoczenie skalistych części Parku tworzą lasy (ok. 71% powierzchni) o typie grądu i buczyny karpackiej, a także fragmenty lasu jaworowego z chronioną paprocią — języcznikiem zwyczajnym w runie; na zboczach ciepłolubne zarośla; na wierzchowinie bory mieszane; w dnie dolin, miejscami pozostałości lasów łęgowych; murawy naskalne z kostrzewą bladą; bogate łąki; we florze gatunki chronione; gatunki roślin górskich, jak żywiec gruczołowaty, w zespołach kserotermicznych — ostnica Jana i wiśnia karłowata (gatunek reliktowy). W faunie np. pluszcz, padalec; w świecie drobnych zwierząt występują zarówno gatunki górskie, jak i południowe; charakterystyczna jest swoista fauna jaskiń, m.in. żyje tu 15 gatunków nietoperzy oraz rzadkie gatunki owadów bezskrzydłych. Obiekty zabytkowe, m.in. ruiny zamku w Ojcowie i kościółek na tzw. Grodzisku, zamek w Pieskowej Skale. Stanowiska archeologiczne w jaskiniach. Park jest szczególnie atrakcyjny dla turystyki krajoznawczej, licznie odwiedzany; turystyczne szlaki. Siedziba dyrekcji parku i muzeum w Ojcowie.
  • To ciekawe
    Jak to się dzieje, że w określonych okolicznościach obserwator widzi np. statek znajdujący się za horyzontem uniesiony ponad rzeczywisty poziom? Jest to zjawisko mirażu morskiego, a powstaje wtedy, gdy nad chłodnym morzem temperatura powietrza rośnie z wysokością, co oznacza, że gęstość powietrza szybko maleje z wysokością. Wówczas światło odbite od przedmiotu ulega zakrzywieniu ku powierzchni morza właśnie w warstwach o mniejszej gęstości, a więc wyżej. Podobne zjawisko można czasem zaobserwować nad lądem, szczególnie w strefach polarnych.
Hasło dnia: szkoła

Cytat dnia

„Choć życie nasze splunięcia niewarte,
Evviva l'arte!”
Evviva l'arte

Rekordziści

Najgłębszy ocean Ziemi
Ocean Spokojny — 11 034 m w Rowie Mariańskim.

Imieniny

Sie 31

Bogdana, Bohdana, Pauliny, Świętosława

Dzień w historii

Sie 31

zdarzyło się
1957
proklamowanie niepodległości Federacji Malajskiej (Malezja).
1983
liczne manifestacje w rocznicę porozumień sierpniowych.
urodzili się
1884
Szylling Antoni, generał.
1810
Wołowski Ludwik Franciszek, francuski ekonomista, adwokat, pochodzenia polskiego.
odeszli
1867
Baudelaire Charles Pierre, fr. poeta i krytyk.
1997
Diana, księżna, pierwotnie Lady Diana Frances Spencer, księżna Walii, 1981–96.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia