• Na czasie
    okres zimowych zabaw, maskarad, pochodów; trwa od Święta Trzech Króli do Środy Popielcowej. Dowiedz się więcej o karnawale.
  • Warto wiedzieć
    autor — Agnolo Bronzino
    data powstania — ok. 1545/46
    technika — olej na desce
    wymiary — 144 × 115 cm
    miejsce przechowywania — Londyn, National Gallery
    Oto jeden z najsłynniejszych obrazów manierystycznych, namalowany około 1545/46 r. przez Bronzina, malarza florenckiego, związanego z dworem Medyceuszy i tamtejszym środowiskiem uczonych humanistów. Manierystyczna jest tu niebywała komplikacja alegoryczno-symbolicznego znaczenia, wymagająca od widza erudycyjnej wiedzy i umiejętności kojarzenia znaczeń. Oto Czas, ukazany pod postacią starczego Chronosa podnosi zasłonę znad objętych miłosnym uściskiem Wenery i Amora. Pozostałe figury to zapewne personifikacje Rozkoszy, Zabawy, Oszustwa i Zazdrości. To zestawienie alegorycznych postaci i licznych symboli erotycznych wskazuje, że Czas, któremu ulega nawet miłość, odsłania tu prawdę o namiętności, cielesnej miłości: jest ona tylko chwilową rozkoszą i przyjemnością, a w istocie prowadzi do omamienia pokusami i do grzechu zawiści. Prawdziwa miłość winna być wzniosła i duchowa — cielesna jest złudna i szkodliwa dla duszy.
    Manierystycznej komplikacji w rozumieniu treści obrazu towarzyszy manierystyczne powikłanie form. Brak jest w tej kompozycji zdecydowanie określonych osi, ich układ został zastąpiony kapryśną gmatwaniną lini zygzakowatych, kanciasto załamanych. Przestrzeń nie jest określona klarownie; nie wiemy często gdzie stoją czy skąd właściwie wyłaniają się postacie. Ich pozy są w wyrafinowany sposób skomplikowane, poskręcane. Niesprecyzowany pozostał też gest Chronosa: czy odsłania on prawdę o naturze cielesnej miłości, czy raczej usiłuje ją zakryć przed wzrokiem widza, zakryć zasłoną mroku, przemijania, milczenia? Tkwi w tym dziele typowa manierystyczna dwuznaczność: zmysłowe ciała mają zarazem porcelanowo gładką i zimną karnację, barwy uderzają siłą, intensywnością, jaskrawością, ale jednocześnie są chłodne i złożone z wyrafinowanie zestawionych, przełamanych odcieni (różu, szarości, turkusu, malachitu, ultramaryny, szmaragdu). Cielesna zmysłowość przedstawienia kłóci się prowokacyjnie z jego moralizatorskim przesłaniem.
    Antoni Ziemba
  • To ciekawe
    polskie przysłowie spopularyzowane w okresie baroku. W opowieściach je ilustrujących król (Jan III Sobieski) bawiący na polowaniu pod Warszawą, zostaje wzięty przez szlachcica, pragnącego załatwić jakąś sprawę na dworze, za dworzanina. Na pytanie, co będzie, jeśli król odmówi, odpowiada, że wówczas król „może pocałować pod ogon” jego kobyłkę. Po przybyciu na dwór szlachcic odkrywa swoją pomyłkę, a gdy król przypomina mu jego nieostrożną deklarację, nie stropiony odpowiada „Słowo się rzekło...”. Rozbawiony król oczywiście wysłuchał prośby szlachcica i jego sprawę rozpatrzył pozytywnie. Anegdota ta ma swe źródło w arabskiej Księdze tysiąca i jednej nocy, której fragmenty zostały w Polsce spopularyzowane w czasach wojen i intensywnych kontaktów polsko-tureckich w XVII w. (przytacza ją D. Rolicz Lieder w Elementarzu języka arabskiego 1893, w opowieści o księciu Maanie i jadącym na ośle chłopie, który chce dobrze sprzedać na dworze ogórki).
Hasło dnia: uczucia

Rekordziści

Najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego
Radziejowa — 1262 m.

Cytat dnia

„(...) nie chodzi o to, by wiedzieć, czy Jezus został rzeczywiście ukrzyżowany i czy zmartwychwstał, ale o to by zrozumieć, jak to się dzieje, że tylu ludzi wokół nas wierzy w ukrzyżowanie i zmartwychwstanie”
Pochwała historii

Imieniny

Lut 28

Bogurada, Chwaliboga, Józefa, Makara, Makariusza, Makarego, Oswalda, Romana

Dzień w historii

Lut 28

zdarzyło się
1922
ogłoszenie niepodległości przez Egipt.
1991
wycofanie się Iraku z Kuwejtu.
urodzili się
1750
Potocki Ignacy, marszałek wielki litew., przywódca stronnictwa patriotycznego na Sejmie Czteroletnim 1788–92, współtwórca Konstytucji 3 maja 1791.
1782
Bożek Józef, mechanik, zegarmistrz i wynalazca.
odeszli
1812
Kołłątaj Hugo, działacz i pisarz polit., organizator i teoretyk nauki i oświaty, filozof, ksiądz; ideolog pol. oświecenia.
1916
James Henry, pisarz amer.; jeden z gł. przedstawicieli realizmu psychologicznego.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!