• Na czasie
    Decyzją parlamentarzystów, rok 2016 jest rokiem Jubileuszu 1050-lecia chrztu Polski, rokiem Henryka Sienkiewicza (w 100 rocznicę śmierci oraz 170 rocznicę urodzin), rokiem Feliksa Nowowiejskiego (w 70 rocznicę śmierci) oraz rokiem cichociemnych.
  • Warto wiedzieć
    autor — Leonardo da Vinci
    data powstania — 1488–90
    technika — olej i tempera na desce
    wymiary — 55 × 40 cm
    miejsce przechowywania — Muzeum XX. Czartoryskich w Krakowie
    Portret Cecilii Galerani, kochanki Lodovica Il Moro, księcia Mediolanu z rodu Sforzów, jedno z nielicznych zachowanych dzieł malarskich Leonarda da Vinci, dla wielu największego z geniuszy w dziejach ludzkości, stanowi najcenniejszy i najsłynniejszy zabytek malarstwa w zbiorach polskich. Ambitny i okrutny władca (nb. stryjeczny dziad polskiej królowej Bony), polecił wykonanie wizerunku Leonardowi jeszcze jako regent, rządzący w imieniu swojego małoletniego bratanka. Obraz przedstawia piękną i wykształconą dziewczynę w samej wiośnie jej życia — gdy pozowała miała 15–17 lat — trzymającą zwierzątko. Przy piersi. Co do przynależności gatunkowej toczą się dyskusje, czy był to gronostaj, łasiczka lub fretka albinos. Samo jego umieszczenie maskować miało błogosławiony stan Cecilii (urodziła księciu syna Cesare) i jednocześnie mógł być aluzją bądź do nazwiska portretowanej (galay to po grecku gronostaj) lub do faktu otrzymania w 1488 r. przez Lodovica neapolitańskiego Orderu Gronostaja.
    Losy obrazu do końca XVIII w. pozostają nieznane. W 1798 r. nabył go we Włoszech dla swojej matki, księżnej Izabeli Czartoryskiej, młody książę Adam Jerzy. Wkrótce stał się ozdobą wspaniałej kolekcji Czartoryskich w Puławach, udostępnianej od 1801 r. jako najstarsze polskie muzeum. W Polsce zapewne zamalowano na czarno tło (badania rentgenowskiego ujawniły zarys krajobrazu i okna) i dodano napis „La Belle Ferronière” — będący wynikiem mylnej identyfikacji z innym dziełem Leonarda. Dama ewakuowana podczas powstania listopadowego do Galicji, a potem do Paryża, od 1878 r. znajduje się w zbiorach Muzeum Czartoryskich w Krakowie. W czasie II wojny światowej zagrabiony przez Niemców, wraz z dwoma innymi skarbami Muzeum (Krajobrazem z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta i Portretem młodzieńca Rafaela) został wywieziony przez generalnego gubernatora Hansa Franka do Bawarii, skąd dzieła Rembrandta i Leonarda da Vinci wróciły w 1946 r. do Polski (obraz Rafaela zaginął).
  • To ciekawe
    Między V a II w. p.n.e. w Toskanii, Umbrii i Lacjum działali znakomici etruscy dentyści. Specjalizowali się oni między innymi w produkcji protez. Elementy mocujące wykonywali ze złota, a zęby pochodziły od zmarłych lub od bydła. Na sztuczne zęby z porcelany trzeba było czekać do XVIII wieku.

Cytat dnia

„(...) będę szczęśliwy, ponieważ jedyną moją radością i pasją jest komponowanie”
(w liście do ojca, 11 X 1777)

Rekordziści

Najgłębsze miejsce Oceanu Arktycznego
Basen Grenlandzki — 5527 m.

Imieniny

Lip 31

Ernesty, Heleny, Ignacego, Ignacji, Justyna, Lubomira

Dzień w historii

Lip 31

zdarzyło się
1954
pierwsze wejście na K2 (A. Compagnoni i L. Lacedelli, Włochy).
1944
rozkaz gen. Tadeusza Komorowskiego rozpoczęcia planu „Burza” w Warszawie 1 VIII o godz. 17 (godzina „W”, powstanie warszawskie).
urodzili się
1914
Funès Louis, fr. aktor filmowy.
1923
Wilczyński Wacław, ekonomista.
odeszli
1886
Liszt Ferenc, węgierski kompozytor, pianista i dyrygent.
1944
Saint-Exupéry Antoine de, fr. pisarz i lotnik.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia