Kraków — Tyniec, klasztor i kościół Benedyktynów pw. Św. Piotra i Pawła
 
Kraków — Tyniec, klasztor i kościół Benedyktynów pw. Św. Piotra i Pawła
rodzaj budowli — klasztor i kościół
architekci — m.in. Franciszek Placidi
fundator/ inicjator budowy — Bolesław II Śmiały
daty — XIV–XVIII w.
lokalizacja — Kraków, Tyniec
Najstarsze opactwo na ziemiach polskich, gmachy którego łączą w sobie elementy gotyckie i barokowe.
Klasztor wzniósł dla benedyktynów na skrytym za wapienną skałą wzgórzu wiślanym król Bolesław II Śmiały tuż przed swoim konfliktem z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa. Władca ten oddał zakonowi także domy w Lubiniu w diecezji poznańskiej, Mogilnie w archidiecezji gnieźnieńskiej i biskupim grodzie Płocku (1075). Tradycja przypisuje ten czyn także ojcu króla — księciu Kazimierzowi I Odnowicielowi, informuje o tym tablica nad wejściem uwieczniająca datę 1044.
Obecny kościół powstał w stylu gotyckim w XIV i XV w. na zrębach romańskiej świątyni z okresu fundacji (zachowały się z niej m.in. fragmenty kamieniarki, odkryte przez archeologów groby opackie). Dziś gotycki wygląd zachowały głównie klasztorne krużganki. W latach 1618–27 opat Stanisław Łubieński przebudował świątynię w stylu barokowym. Jednonawowy kościół otoczyły kaplice boczne. Surową w formie fasadę ujęto w dwie wieże. W następnym stuleciu powstał nowy wystrój wnętrza (architekt — Francesco Placidi, malarz — Andrzej Radwański). Z ciężkich strat poniesionych podczas walk z Rosjanami w okresie konfederacji barskiej opactwo już się nie podniosło. Po kasacie klasztoru kościół w latach 1816–26 pełnił funkcję katedry. Stolicę diecezji przeniesiono następnie do Tarnowa. Opustoszałe gmachy uległy ruinie. Benedyktyni powrócili na tynieckie wzgórze dopiero w 1939 r., godność opata przywrócono po 30 latach. Prace restauracyjne w kościele i klasztorze trwają już kilka dziesięcioleci.
zgłoś uwagę
Ilustracje
Kraków — Tyniec, klasztor i kościół Benedyktynów pw. Św. Piotra i Pawła fot. A. Szymański i L. Wawrynkiewicz/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Tyniec, opactwo Benedyktynów fot. B. Lemisiewicz/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Antyfonarz opata tynieckiego Mścisława, inicjał z Adoracją dzieciątka, przed 1409 — Biblioteka Narodowa, Warszawa fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Kraków, opactwo Benedyktynów — Tyniec fot. P.Jamski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Nieszpory, Benedyktyni podczas liturgii godzin w opactwie w Tyńcu fot. P. Kula /Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN

Znaleziono w książkach Grupy PWN

Trwa wyszukiwanie...  
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia