wyłącznik różnicowo-prądowy
 
Encyklopedia PWN
wyłącznik różnicowo-prądowy,
rodzaj łącznika powodującego samoczynne odłączenie w określonym (dość krótkim) czasie urządzeń elektr. (odbiorników) od sieci zasilającej, w przypadku wystąpienia w obwodzie zwarcia doziemnego lub nadmiernego upływu prądu spowodowanego pogorszeniem się izolacji przewodów instalacji elektr. bądź urządzeń (odbiorników).
Głównymi częściami w.r. jednofazowego są (rys.): przekładnik sumujący (przekładnik Ferrantiego) PS, przekaźnik różnicowo-prądowy (wyzwalacz elektromagnetyczny) PR, mechanizm zamka MZ, wraz z przyciskiem P służącym do włączenia w.r. (jego wciśnięcie powoduje złączenie zestyków w torze zasilania), oraz przycisk kontrolny PK, służący do sprawdzania poprawności działania w.r. (jego naciśnięcie powinno spowodować natychmiastowe odłączenie odbiornika od sieci zasilającej). W warunkach normalnej pracy obwodu elektr. (przy braku zakłócenia) suma natężeń prądu płynącego przewodem fazowym L1 i przewodem neutralnym N jest równa zeru; w otoczeniu przewodów nie powstaje zatem zewn. pole magnet., strumień magnet. w rdzeniu przekładnika jest równy zeru i w uzwojeniu wtórnym UW (połączonym z przekaźnikiem PR) nie indukuje się siła elektromotoryczna (w jego obwodzie nie płynie prąd elektr.). Wystąpienie uszkodzenia izolacji lub zwarcia doziemnego zakłóca stan równowagi (suma natężeń prądów płynących w L1 i N nie równa się zeru), w rdzeniu przekładnika pojawia się wypadkowy strumień magnet., powodujący powstanie siły elektromotorycznej w uzwojeniu wtórnym i przepływ prądu w obwodzie przekaźnika. Jeżeli wartość tego prądu przewyższa wartość tzw. prądu pobudzenia (wyzwolenia) przekaźnika, to następuje jego zadziałanie, zwolnienie mechanizmu zamka w.r. i rozłączenie zestyków w torze zasilania. Ponowne włączenie zasilania odbiornika (poprzez wciśnięcie przycisku P) jest możliwe po usunięciu zakłócenia. Na podobnej zasadzie działają też w.r. trójfazowe.
Podstawowymi parametrami charakteryzującymi w.r. (dla określonych warunków użytkowania) są: napięcie znamionowe — podana w metryce urządzenia wartość skuteczna napięcia elektr., zwykle 230/400 V w przypadku prądu przemiennego; prąd znamionowy — podana w metryce urządzenia wartość skuteczna natężenia prądu elektr., przy której długotrwały przepływ prądu nie wywołuje nadmiernych przyrostów temperatury poszczególnych części w.r., np. w przypadku instalacji elektr. stosowanych w pomieszczeniach mieszkalnych zwykle 16 A lub 25 A; prąd różnicowy znamionowy — wartość skuteczna natężenia prądu powodująca zadziałanie przekaźnika, najczęściej 10 mA lub 30 mA; maks. czas odłączenia napięcia zasilającego — maks. okres czasu, w którym następuje samoczynne odłączenie zasilania w warunkach zakłóceniowych (zależy od warunków zewn.), zwykle od 0,1 do 0,4 s; zakres temperatury pracy — zazwyczaj od −25°C do +40°C.
W.r. są powszechnie stosowane w instalacjach elektr. użytkowanych w mieszkaniach, pomieszczeniach budownictwa ogólnego i wielu obiektach budownictwa przem., gł. jako element ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej.
Mirosław Rusek
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia