scenografia
 
Encyklopedia
scenografia
[gr. skḗnographía ‘malarstwo sceniczne’],
sztuka kształtowania przestrzeni sceny teatralnej i plastycznej oprawy przedstawienia; wizualna oprawa widowiska teatralnego, filmowego, telewizyjnego, obejmująca środki plastyczno-malarskie i świetlne oraz kostiumy i rekwizyty.
Forma scenografii jest uzależniona od dominujących w danym okresie gustów estetycznych, określa ją także architektura sceny i stopień rozwoju teatr. techniki. Termin „scenografia” bywa często używany jako oboczna nazwa dekoracji teatralnej; współcz. rozumienie pojęcia scenografii rozpowszechniło się na przeł. XIX i XX w., gdy teatr odciął się od opisowego naturalizmu i drobiazgowego kopiowania rzeczywistości, odrzucił uniwersalne dekoracje tworzone wg określonych schematów, zaczął dążyć do wypracowania specyficznie teatr. odtwarzania rzeczywistości (np. stosowanie form plast., przemawiających bardziej kształtem i kolorem niż przedstawiających rzeczywiste przedmioty); podobnie jak w malarstwie i sztukach plast., także w scenografii zaznaczają się aktualne kierunki artyst., czasami w decydujący sposób wpływające na kształt sceniczny przedstawień (np. ekspresjonizm, konstruktywizm). Znaczny udział w kształtowaniu scenografii miała reforma teatru.
Bibliografia
Z. STRZELECKI Polska plastyka teatralna, t. 1–3, Warszawa 1963;
tenże Kierunki scenografii współczesnej, Warszawa 1970;
tenże Współczesna scenografia polska, cz. 1–2, Warszawa 1983–84;
Polska plastyka teatralna. Ostatnia dekada, red. B. Osterloff, A. Koecher-Hensel, Warszawa 1991.
Ilustracje
Craig Edward Gordon, Hamlet Williama Szekspira, projekt scenografii, 1904fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Wyspiański Stanisław, Legenda, makieta dekoracji, 1904fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Appia Adolphe, projekt dekoracji do Parsifala R. Wagnera (nie zrealizowany) fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Drabik Wincenty, projekt scenografii do Księcia Niezłomnego J. Słowackiego, 1918 fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Skarżyńscy Lidia i Jerzy, projekt scenografii do Ulissesa wg J. Joyce’a fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Gronowski Tadeusz, scenografia do Wieży Babel Antoniego Słonimskiego, 1927fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Dekoracja teatralna, projekt dekoracji do Hernaniego, J.B. Lavastreo V. Hugo, reż. E. Perrin, Paryż (1879).fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Axer Otto, scenografia do Don Carlosa Fryderyka Schillera, 1960.fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Wagner Richard, Pierścień Nibelunga — inscenizacja w Teatrze Wielkim w Warszawiefot. J. Multarzyński/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Szajna Józef, Dante wg Boskiej Komedii, A. Pszoniak (Charon) i L. Herdegen (Dante) , inscenizacja w Teatrze Studio w Warszawie (1974)fot. Teatr Studio w Warszawie
Axer Otto, scenografia do Borysa Godunowa Modesta Musorgskiego, 1972.fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia