cynk
 
Encyklopedia PWN
cynk, Zn, zincum,
pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 30;
Symbol: Zn
Nazwa łacińska: Zincum
Liczba atomowa: 30
Pierwiastek promieniotwórczy: nie
Grupa układu okresowego pierwiastków: 12 — cynkowce
Odkrycie: starożytność
względna masa atomowa 65,39(2); cynk należy do grupy cynkowców; jest to srebrzysty metal o niebieskawym odcieniu; temperatura topnienia 419,5°C, temperatura wrzenia 907°C, gęstość 7,133 g/cm3; dobry przewodnik ciepła i elektryczności; w temperaturze pokojowej kruchy, w temperaturze 100–150°C daje się przerabiać plastycznie; w powietrzu ulega pasywacji; amfoteryczny; roztwarza się w kwasach (w kwasach utleniających nie zachodzi wydzielanie wodoru) i mocnych zasadach; stopień utlenienia II; rozdrobniony spala się, dając amfoteryczny tlenek ZnO, od którego wywodzi się wodorotlenek Zn(OH)2 tworzący sole cynkowe i cynkany (zawierające jon [Zn(OH)4]2–). W przyrodzie występuje w niewielkich ilościach; głównymi rudami są: sfaleryt ZnS, smitsonit ZnCO3, hemimorfit Zn4[OH]2[Si2O7] · H2O; największe znaczenie gospodarcze mają złoża siarczków cynku w skałach węglanowych — zwykle są to złoża cynkowo-ołowiowe (rudy cynku najczęściej występują z rudami ołowiu). Cynk należy do mikroelementów; jest składnikiem lub aktywatorem bardzo wielu enzymów; określa strukturę niektórych białek, obniża poziom cholesterolu, wpływa na przyswajanie witamin, prawidłowe funkcjonowanie narządów rozrodczych. Metaliczny cynk otrzymuje się głównie z rud siarczkowych 2 metodami: 1) metodą pirometalurgii (cynk hutniczy) — przez prażenie utleniające rudy i redukcję otrzymanego tlenku cynku za pomocą węgla lub koksu; 2) metodą hydrometalurgii (cynk elektrolityczny) — przez przeprowadzenie siarczku w siarczan (ostrożne prażenie) i elektrolizę roztworu siarczanu cynku; cynk hutniczy rafinuje się za pomocą destylacji frakcjonowanej.
Cynk jest stosowany głównie (35–40% produkcji) do wytwarzania powłok antykorozyjnych na wyrobach z żelaza i stali (cynkowanie) oraz do wytwarzania stopów (cynku stopy), ochrony statków przed korozją, do wyrobu elektrod ogniw galwanicznych (np. ogniwa Leclanchégo), klisz drukarskich; związki cynku (selenek, tlenek i siarczek cynku) są stosowane m.in. w przemyśle optoelektronicznym. Cynk znano w Chinach i Indiach już w czasach starożytnych.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia