czynny

Encyklopedia PWN

prawo podjęcie starań przez sprawcę czynu zabronionego w celu zapobieżenia ujemnym skutkom własnego zachowania się lub naprawienia wyrządzonej szkody, a także ujawnienia istotnych okoliczności popełnionego czynu albo zaniechanie dalszej działalności kryminalnej.
fiz., chem. wielkość charakteryzująca prawdopodobieństwo zajścia określonego procesu, w wyniku którego 2 układy fiz. znajdujące się w stanie początkowym i przejdą wskutek oddziaływania do stanu końcowego f;
zespół mikroorganizmów, które rozkładają organiczne składniki ścieków na proste, nietoksyczne substancje nieorganiczne;
prawo przestępstwo polegające na agresywnym zachowaniu zmierzającym do naruszenia nietykalności cielesnej lub do uszkodzenia ciała osoby podlegającej szczególnej ochronie;
grupa związków chemicznych, których cząsteczki są zbudowane z 2 elementów o przeciwnym powinowactwie do wody — z części hydrofobowej (o małym powinowactwie do wody) oraz części hydrofilowej (o dużym powinowactwie do wody);
ekon. ogół osób w wieku produkcyjnym, wykonujących pracę przynoszącą dochód, czyli wszyscy pracujący zawodowo;
zdolność cząsteczek substancji powierzchniowo czynnych do gromadzenia się na powierzchniach międzyfazowych układu i odmiennego zachowania się tych cząsteczek w stosunku do różnych faz wzajemnie nierozpuszczalnych (np. woda–olej), tworzących ten układ;
zool. cechy i działania służące ochronie przed uszkodzeniami ciała;
stan obiektu umożliwiający zmniejszenie ryzyka lub uniknięcie awarii i wypadków;
kontrola techn. przeprowadzana w czasie trwania operacji technol. i mogąca wpływać na jej wynik;
kryształy skręcające płaszczyznę polaryzacji światła spolaryzowanego liniowo.
przewodność przewodnika w obwodzie prądu stałego;
wyborcze prawo czynne (prawo wybierania),
prawo do udziału w głosowaniu na kandydatów ubiegających się o mandat w organach przedstawicielskich;
organizacja konspiracyjna o charakterze wojskowym, założona 1908 we Lwowie przez K. Sosnkowskiego i działaczy Organizacji Bojowej PPS; powstała z inicjatywy J. Piłsudskiego, w celu przygotowania kadr kierowniczych dla przyszłego powstania przeciwko Rosji;
urządzenie do rejestracji promieniowania jonizującego przez przetworzenie pierwotnych skutków oddziaływań promieniowania z materią na sygnały obserwowalne.
eutanazja
[gr., ‘dobra śmierć’],
powodowane współczuciem pozbawienie życia nieuleczalnie chorego człowieka na jego żądanie (pojęcie stworzone przez F. Bacona).
banki
[wł. banca ‘stół’, ‘ława’],
ekon. przedsiębiorstwa zajmujące się pośrednictwem finansowym polegającym na gromadzeniu depozytów i udzielaniu kredytów.
laser
[ang. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation ‘wzmacnianie światła przez wymuszoną emisję promieniowania’],
urządzenie wzmacniające lub generujące spójne promieniowanie elektromagnetyczne (fotony) w zakresie widmowym między daleką podczerwienią a nadfioletem;
fiz. wielkość charakteryzująca układ fizyczny (mechaniczny, elektryczny i in.) pod względem energetycznym;
optycznie aktywne substancje, substancje optycznie czynne,
substancje wykazujące aktywność optyczną, czyli skręcające płaszczyznę polaryzacji światła spolaryzowanego liniowo w prawo lub w lewo o pewien, charakterystyczny dla danej substancji kąt;

Słownik języka polskiego PWN

czynny
1. «wykonujący jakąś czynność»
2. «skłonny do działania, aktywny; też: świadczący o takich cechach»
3. «wypełniony działaniami, wydarzeniami»
4. «funkcjonujący, uruchomiony»

• czynnie
bilans czynny, dodatni «bilans, w którym wpływy są większe niż wydatki»
chemicznie czynny «łatwo reagujący chemicznie»
członek czynny, rzeczywisty, nadzwyczajny, zwyczajny; członek korespondent, członek tytularny «w towarzystwach naukowych: tytuły pracowników naukowych»
czynny wulkan «wulkan w czasie wybuchu lub wybuchający okresowo»
imiesłów przymiotnikowy czynny «imiesłów odnoszący się do wykonawcy czynności, np. czytający, jadący»
kapitał czynny «kapitał będący stale w obrocie»
czynna znajomość języka «umiejętność posługiwania się językiem obcym w mowie i w piśmie»
czynne prawo wyborcze «prawo do udziału w głosowaniu»
eutanazja czynna «spowodowanie śmierci osoby cierpiącej, np. przez podanie trucizny»
immunizacja czynna «wytworzenie przez ustrój przeciwciał odpornościowych»
służba czynna «służba pełniona w danym czasie w siłach zbrojnych danego państwa»
strona czynna (czasownika) «forma czasownika tworzącego orzeczenie w zdaniu, w którym podmiot jest wykonawcą czynności»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia