numizmatyka
 
Encyklopedia PWN
numizmatyka
[gr. nómisma ‘moneta’],
nauka historyczna badająca, opisująca i systematyzująca monety i inne formy pieniądza, rozpoznająca przyczyny i warunki ich powstania i użytkowania, a także przenoszone przez nie treści. Wśród nauk pomocniczych historii numizmatyka rozpoznaje monetę jako źródło historyczne;
także kolekcjonerstwo monet; numizmatyka; związana ściśle z historią pieniądza; numizmatyka jest pomocna przy datowaniu zabytków archeologicznych, jak również w badaniu historii gospodarki, nauki, kultury oraz w innych naukach historycznych. Początki numizmatyki sięgają XIV w., rozwinęła się w okresie renesansu (kolekcjonerstwo, gromadzenie i identyfikowanie monet starożytnych, potem średniowiecznych); w XVIII w. wykładana na niektórych uniwersytetach; w XIX w. rozbudowała własne metody badawcze i warsztaty naukowe. W Polsce numizmatyką zajmowali się m.in.: T. Czacki, J. Lelewel, E. Czapski-Hutten, K. Stronczyński, M. Gumowski, Z. Zakrzewski, R. Kiersnowski. Zbiory monet i medali znajdują się głównie w muzeach narodowych w Krakowie i w Warszawie. Pierwszym polskim czasopismem numizmatycznym były powstałe 1884 „Zapiski Numizmatyczne”, zastąpiły je 1889 „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” (zawieszone 1949), organ utworzonego 1888 Towarzystwa Numizmatycznego w Krakowie; ich kontynuacją są od 1957 „Wiadomości Numizmatyczne”; ukazują się też inne pisma. Światową organizacją jest Międzynarodowa Komisja Numizmatyczna (bez stałej siedziby). Polskie stowarzyszenia numizmatyczne zostały 1953 włączone do Polskiego Towarzystwa Archeologicznego (od 1972 Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne).
Bibliografia
R. KIERSNOWSKI Wstęp do numizmatyki polskiej wieków średnich, Warszawa 1964;
A. MIKOŁAJCZYK Leksykon numizmatyczny, Warszawa 1994.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia