fonograf
 
Encyklopedia PWN
fonograf
[gr. phōnḗ ‘głos’, ‘dźwięk’, gráphō ‘piszę’],
pierwsze urządzenie do mech. zapisywania i odtwarzania dźwięku, wynalezione 1877 i opatentowane 1888 przez Th.A. Edisona.
Składał się z metalowego cylindra (o średnicy i dł. 4 cali) ze spiralnym rowkiem na powierzchni, owiniętego cienką folią cynową, membrany z przytwierdzoną do niej igłą metalową i ręcznego mechanizmu napędowego. Cylinder był wprawiany w ruch obrotowo-posuwisty, a przesuwająca się wzdłuż rowka igła wytłaczała w folii ślad o głębokości zmieniającej się w takt drgań membrany (tzw. zapis wgłębny). Podczas odtwarzania zapisanego dźwięku igła przesuwała się wzdłuż rowka obracającego się cylindra i wprawiała w drgania membranę, wytwarzającą fale dźwiękowe. Jakość pierwszych nagrań była bardzo słaba (mowa niezrozumiała, muzyka ledwo słyszalna), nagranie trwało ok. 1 min i mogło być odtwarzane tylko kilka razy. W następnych latach doskonalono konstrukcję f., m.in.: folię cynową zastąpiono warstwą wosku, później celuloidu, ulepszono sposób przymocowania igły do membrany, wprowadzono tubę i słuchawki oraz napęd elektr.; uzyskano nie tylko znaczną poprawę jakości nagrań, ale i wydłużenie czasu ich trwania (do 4 min). F. nie spełniał jednak wymagań rodzącego się wówczas przemysłu fonograficznego, czego przyczyną był brak możliwości masowej produkcji nagranych cylindrów. Na pocz. XX w. został wyparty przez znacznie doskonalszy od niego gramofon.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia