podmiotowym

Encyklopedia PWN

zespół uprawnień przyznanych podmiotowi prawa przez obowiązujące prawo, służących zabezpieczeniu jego interesów i dających mu pewną swobodę kształtowania stosunków prawnych;
Mead
[mi:d]
George Herbert Wymowa, ur. 27 II 1863, South Hadley, zm. 26 IV 1931, Chicago,
amerykański filozof i psycholog społeczny.
bibliografia
[gr. biblíon ‘książka’, gráphō ‘piszę’],
Uporządkowany zbiór danych o dokumentach dobranych wg określonych kryteriów, którego celem jest informowanie o istnieniu tych dokumentów, w zasadzie bez względu na miejsce ich przechowywania, i który jako minimum zawiera dane bibliograficzne umożliwiające identyfikację poszczególnych dokumentów; zbiór informacji bibliograficznej.
Chiovenda
[kjowẹnda]
Giuseppe, ur. 2 II 1872, Premosello, zm. 5 XI 1937, Rzym,
prawnik włoski;
czas, gr. aiṓn [‘trwanie’] lub chrónos [‘następstwo’],
kolejność występowania po sobie zjawisk i zdarzeń, stanowiąca przedmiot badań chronologii;
podstawowa właściwość każdej jednostki etnicznej określająca różnice międzyetniczne o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, wyznaczająca tym samym zobiektywizowane, albo jedynie świadomościowe, ramy przynależności do odrębnych organizmów etnicznych.
ekon. dział gospodarki narodowej, którego celem jest zaspokajanie materialno-bytowych potrzeb ludności, wynikajacych z warunków jej życia w mieście.
Hegel Georg Wilhelm Friedrich, ur. 27 VIII 1770, Stuttgart, zm. 14 XI 1831, Berlin,
filozof niemiecki, jeden z twórców klasycznej idealistycznej filozofii niemieckiej.
intersubiektywność
[łac. inter ‘między’, subiectivus ‘podmiotowy’],
cecha wiedzy (poznania) polegająca na tym, iż jest ona dostępna więcej niż jednemu podmiotowi poznającemu (twierdzenia będące jej wyrazem mogą być rozumiane przez każdą osobę mającą odpowiednie kwalifikacje) i w tym sensie wykracza poza przeżycia, doznania danej jednostki;
ekon. jedna z danin publicznych charakteryzująca się zespołem cech, które wyróżniają się spośród pozostałych danin.
termin rozumiany w 2 znaczeniach: przedmiotowym — jako zewn. wobec organizmu rzecz lub jej cecha, której wystąpienie lub brak wpływa na poprawę dobrostanu i funkcjonowania organizmu, oraz podmiotowym — jako wewn. stan organizmu, który odczuwa pewien brak lub nadmiar, powstały w wyniku zakłócenia optimum życiowego.
w znaczeniu przedmiotowym — rozstrzyganie sporów o wykładnię i stosowanie norm konstytucyjnych, zwłaszcza sporów o zgodność z konstytucją ustaw i in. aktów normatywnych; w znaczeniu podmiotowym — całokształt niezawisłych organów i instytucji rozstrzygających spory konstytucyjne.
działalność państwa, realizowana przez niezawisłe sądy, które w formie procesowej rozstrzygają konflikty prawne (definicja podmiotowa);
organizacje społeczne, zrzeszające na zasadzie dobrowolności pracowników najemnych w celu obrony i reprezentowania ich wspólnych interesów ekonomicznych i socjalnych, tworzone wg kryterium zawodu, gałęzi produkcji lub regionu;
Augustyn, Augustyn z Hippony, Augustyn Aureliusz, łac. Aurelius Augustinus, święty, ur. 13 XI 354, Tagasta, Numidia (ob. Suk Ahras, Algieria), zm. 28 VIII 430, Hippo Regius (Hippona, ob. Labda k. Annaby, Algieria),
najznamienitszy Ojciec Kościoła i jeden z czterech wielkich Doktorów Kościoła zachodniego, główny autorytet filozofii i teologii zachodniej do XIII wieku.
autonomia
[gr., ‘samorząd’],
filoz., socjol., teol. Autonomia to niezawisłość woli lub sumienia wykluczająca zależność od determinującego wpływu oddziałujących „z zewnątrz” (zatem heteronomicznych) czynników empirycznych, mających źródło w różnie ujmowanym prawodawstwie Bożym (teonomia) albo pochodzących od jakiegokolwiek autorytetu lub władcy (np. polityczna). W rozumieniu mocniejszym autonomia oznacza możliwość ustanawiania przez podmiot moralny własnych reguł postępowania, przeciwstawianych zarówno empirycznej heteronomii, jak i teonomii; jest traktowana jako centralna kategoria uzasadniająca próby budowania moralności bez etyki przez osoby odpowiedzialne, bo korzystające z autonomii (jak w koncepcjach „moralności ponowoczesnej”, np. u Z. Baumana). W ujęciu słabszym autonomia jest kojarzona nie tyle z wolą, co z sumieniem (lub rozumem praktycznym) podmiotu moralnego, który może samodzielnie ustalać reguły postępowania albo na zasadzie wolności, albo przez uzgodnienie przyrodzonych skłonności i niesprzecznych z nimi obowiązków, odkrywanych raczej niż konstytuowanych przez rozum praktyczny.
cecha zachowania się człowieka polegająca na sprzeczności tego zachowania z normą prawną;
spisy dokumentów muzycznych (piśmienniczych, dźwiękowych i ikonograficznych), uporządkowane wg ustalonej metody układu, sporządzane dla celów informacyjnych.
w pol. postępowaniu karnym zachowania się uczestnika procesu.

Słownik języka polskiego PWN

podmiot
1. «nadrzędna część zdania nazywająca osobę, rzecz lub zjawisko, o którym się w zdaniu orzeka»
2. «osoba aktywna, uczestnicząca w czymś»
3. filoz. «umysł poznawczy w przeciwieństwie do przedmiotu, który jest poznawany»
4. «osoba fizyczna lub prawna mogąca mieć prawa i obowiązki»

• podmiotowy
dopełniacz podmiotowy «dopełniacz oznaczający sprawcę czynności lub nosiciela cechy wyrażonej przez rzeczownik określany, np. praca człowieka, błękit nieba»
zdanie podmiotowe jęz. «zdanie podrzędne rozwijające podmiot zdania nadrzędnego»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia