kosmologiczny

Encyklopedia PWN

filoz. jedna z odmian filozoficznego dowodu na istnienie Boga (metafizyka);
hipotetyczna gęstość energii próżni we Wszechświecie nie związana z obecnością materii i promieniowania.
uproszczone opisy podstawowych własności Wszechświata i rządzących nim praw, pozwalające interpretować obserwacje Wszechświata i wysuwać weryfikowalne hipotezy dotyczące jego natury;
postulaty dotyczące możliwości badania całości Wszechświata na podstawie obserwacji dokonywanych w jakimś jego obszarze ograniczonym w przestrzeni i czasie.
kosmologia
[gr. kósmos ‘porządek’, ‘ład wszechświata’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’],
astr. dział astronomii, którego przedmiotem badań jest Wszechświat jako całość, jego budowa i ewolucja.
dyscyplina filoz. w dużym stopniu pokrywająca się zakresowo i treściowo z tym, co jest obecnie nazywane filozofią przyrody nieożywionej.
układ wszystkich obiektów astronomicznych, materii rozproszonej i pól fizycznych wraz z czasoprzestrzenią, którą wypełniają.
Kopernik Mikołaj, ur. 19 II 1473, Toruń, zm. 24 V 1543, Frombork,
polski astronom, matematyk, lekarz, prawnik i ekonomista; twórca teorii heliocentrycznej.
model kosmologiczny opierający się na ogólnej teorii względności i opisujący Wszechświat jednorodny, z izotropowym rozkładem materii, przy stałej kosmologicznej równej zeru;
agama
[sanskr. āgama ‘to, co przyszło’]:
Święte teksty późnego hinduizmu; w dźinizmie zbiór świętych pism kanonicznych uznawany przede wszystkim przez śwetambarów.
antropocentryzm
[gr. ánthrōpos ‘człowiek’, łac. centrum ‘środek’],
pogląd uznający człowieka za centrum całej rzeczywistości (przeciwstawny wobec teocentryzmu i kosmocentryzmu), a w wersji umiarkowanej akcentujący wyjątkową pozycję człowieka w świecie.
arche
[gr. archḗ ‘początek’, ‘zasada’, ‘pryncypium’],
termin wprowadzony do filozofii najprawdopodobniej przez Anaksymandra z Miletu, który określał nim pierwszą i ostateczną rzeczywistość, czyli tworzywo, z którego powstały wszystkie rzeczy;
Arystoteles, Aristotélēs, ur. 384 p.n.e., Stagira (Tracja), zm. 322 p.n.e., Chalkis na wyspie Eubei,
filozof grecki, najwszechstronniejszy myśliciel i uczony starożytności.
astr. teoria kosmologiczna; → Wielkiego Wybuchu teoria.
blazary
[ang.],
klasa obiektów astronomicznych zaliczanych do galaktyk aktywnych, których pierwowzorem był obiekt uznany początkowo za gwiazdę zmienną, BL Lacertae, zidentyfikowany następnie jako radioźródło VRO 42.22.01;
Bondi Sir Hermann, ur. 1 XI 1919, Wiedeń, zm. 10 IX 2005, Cambridge,
bryt. matematyk i kosmolog, pochodzenia austriackiego;
hipotetyczny ośrodek wypełniający cały Wszechświat, o niezwykłych właściwościach, takich jak ujemne ciśnienie.

Materiały dodatkowe

Słownik języka polskiego PWN

kosmologia
1. «nauka zajmująca się budową i ewolucją wszechświata jako całości»
2. «zespół wyobrażeń o pochodzeniu, strukturze, istocie i końcu wszechświata, właściwy danej religii lub systemowi filozoficznemu»

• kosmologiczny • kosmolog
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia