filozoficzny

Encyklopedia PWN

Comte
[ką:t]
Auguste Wymowa, ur. 19 I 1798, Montpellier, zm. 5 IX 1857, Paryż,
francuski filozof, socjolog i pisarz polityczny, główny przedstawiciel pozytywizmu francuskiego.
Czaadajew Piotr J., ur. 17 V 1794, Moskwa, zm. 14 IV 1856, tamże,
ros. filozof i publicysta;
Czeżowski Tadeusz, ur. 26 VII 1889, Wiedeń, zm. 28 III 1981, Toruń,
filozof, logik, organizator życia naukowego.
Daode jing, Księga Drogi i Cnoty,
chiński poetycki traktat filozoficzny, podstawowy tekst taoizmu.
Deleuze
[delọ̈:z]
Gilles Wymowa, ur. 1925, Saint-Léonard-de-Noblat, zm. 4 XI 1995, Paryż,
filozof fr.; uczeń F. Alquiégo i G. Cangulema;
egzystencja
[łac. existere < ex ‘na zewnątrz’ i sistere ‘stać, znajdować się’],
termin filozoficzny odnoszący się do istnienia, definiowany zależnie od epoki i tradycji filozoficznej.
eklektyzm
[gr. eklektikós ‘wybierający’],
filoz. w filozofii końca okresu hellenistycznego eklektyzm stanowił próbę łączenia platonizmu, arystotelizmu i stoicyzmu; termin eklektyzm wprowadził Diogenes Laertios na oznaczenie pogladów tych właśnie filozofów; podobna tendencja występowała w myśli filologów odrodzenia; w okresie oświecenia eklektyzm polegał na zastępowaniu systemów filozoficznych podejściem historycznym (szkoła Ch. Wolffa oparta na filozofii G.W. Leibniza); w XIX w. W. Cousin rozwinął koncepcję teorii pluralistycznej, łączącej 4 podstawowe nurty filozoficzne: idealizm, sensualizm, sceptycyzm i mistycyzm; koncepcję tę krytykował m.in. H. Taine, uważając ją za syntezę o charakterze niespójnym i przypadkowym; obecnie terminu eklektyzm używa się czasem jako określenia pejoratywnego — synonimu nieautentyczności, sztuczności i powierzchowności intelektualnej.
fenomenologia
[gr. phainómenon ‘zjawisko’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’],
filoz.:
Fichte
[fı̣śtə]
Johann Gottlieb Wymowa, ur. 19 V 1762, Ramramenau (Saksonia), zm. 27 I 1814, Berlin,
filozof niemiecki, jeden z głównych przedstawicieli klasycznej filozofii niemieckiej.
Flaubert
[flobẹ:r]
Gustave Wymowa, ur. 12 XII 1821, Rouen, zm. 8 V 1880, Croisset,
pisarz francuski; jeden z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu.
Fryderyk II Hohenzollern
[f. họ:əncọlərn],
zw. Wielkim, ur. 24 I 1712, Berlin, zm. 17 VIII 1786, Poczdam,
król Prus.
Gass
[gäs]
William, ur. 30 VII 1924, Fargo (stan Dakota Pn.), zm. 6 XII 2017, Saint Louis,
amerykański prozaik, krytyk literacki i eseista;
Gawecki Bolesław Józef, ur. 5 X 1889, Spirów, zm. 13 IV 1984, Warszawa,
filozof;
Gumplowicz Ludwik, ur. 9 III 1838, Kraków, zm. 19 VIII 1909, Graz,
polski socjolog i prawnik.
Helmholtz
[hẹlmholc]
Hermann Ludwig Ferdinand von Wymowa, ur. 31 VIII 1821, Poczdam, zm. 8 IX 1894, Charlottenburg (obecnie w granicach Berlina),
fizyk, fizjolog i filozof niemiecki, z wykształcenia lekarz.
James
[dżeımz]
William Wymowa, ur. 11 I 1842, Nowy Jork, zm. 26 VIII 1910, Chocorua (stan New Hampshire),
amerykański filozof i psycholog.
Kierkegaard
[kịrkəgo]
Søren Aabye, ur. 5 V 1813, Kopenhaga, zm. 11 XI 1855, tamże,
filozof duński, prekursor egzystencjalizmu.

Słownik języka polskiego PWN

filozofia
1. «nauka zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; też: określony system filozoficzny stworzony przez jakiegoś filozofa lub szkołę filozoficzną»
2. «wydział uniwersytetu, na którym są prowadzone studia z zakresu tej nauki»
3. «nauka zajmująca się ogólnymi rozważaniami na temat danej dziedziny wiedzy»
4. «ogólne zasady, idee, cele leżące u podstaw powstania lub funkcjonowania czegoś»
5. «czyjeś poglądy, przemyślenia i system wartości tworzące spójną całość»

• filozoficzny • filozoficznie
kamień filozoficzny «według średniowiecznych poglądów alchemików: tajemnicza substancja pozwalająca zamieniać metale nieszlachetne w złoto»
antropologia filozoficzna «dziedzina filozofii zajmująca się istotą i naturą człowieka»
powiastka filozoficzna «utwór z pogranicza prozy fabularnej i eseju filozoficznego, ilustrujący jakąś tezę filozoficzną lub moralistyczną»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia