filozoficzny

Encyklopedia PWN

Epikur, Epíkouros, ur. 341, wyspa Samos, zm. 270 p.n.e., Ateny,
jeden z głównych przedstawicieli filozofii hellenizmu, twórca systemu filozoficznego zwanego od jego imienia epikureizmem.
filozofia dialogu, zwana również filozofią spotkania,
nurt filozofii XX w., w którym dialog jest punktem wyjścia, zasadą wszelkiego myślenia i poznawania oraz przedmiotem filozoficznej refleksji.
Foucault
[fukọ]
Paul Michel Wymowa, ur. 15 X 1926, Poitiers, zm. 25 VI 1984, Paryż,
francuski filozof i historyk, prekursor filozoficznego postmodernizmu.
Galen, Claudius Galenus, ur. ok. 130, Pergamon (Azja Mniejsza), zm. ok. 200, Rzym(?),
lekarz rzymski, pochodzenia greckiego.
Hegel Georg Wilhelm Friedrich, ur. 27 VIII 1770, Stuttgart, zm. 14 XI 1831, Berlin,
filozof niemiecki, jeden z twórców klasycznej idealistycznej filozofii niemieckiej.
Hercen Aleksandr I., pseud. Iskander, ur. 6 IV 1812, Moskwa, zm. 21 I 1870, Paryż,
ros. myśliciel i pisarz;
idealizm
[łac. idealis ‘idealny’ < gr. idéa ‘kształt’, ‘wyobrażenie’],
termin obejmujący różne stanowiska filozoficzne zarówno z zakresu ontologii (metafizyki), jak też teorii poznania, często należące zarazem do obu tych dziedzin.
Ingarden Roman Witold, ur. 5 II 1893, Kraków, zm. 15 VI 1970, tamże,
filozof i estetyk.
joga
[sanskr. yoga ‘zaprzęganie’, ‘łączenie’, ‘ujarzmienie’, ‘skupienie’],
jeden z 6 indyjskich ortodoksyjnych systemów filozoficznych, opracowany w Indiach: zespół praktyk ascetyczno-duchowych prowadzących do osiągnięcia wyzwolenia (moksza) dzięki opanowaniu ciała i umysłu; stan zjednoczenia duszy z bezosobowym absolutem (brahman) lub osobowym bogiem (iśwara); ascetyczno-medytacyjna metoda wewnętrznego samodoskonalenia, relaksacji lub osiągnięcia paranormalnych zdolności, wspólna hinduizmowi i nurtom niehinduiskim; system filozoficzny (darśana).
Kant Immanuel Wymowa, ur. 22 IV 1724, Królewiec (Königsberg, ob. Kaliningrad), zm. 12 II 1804, tamże,
niemiecki filozof, główny przedstawiciel klasycznej niemieckiej filozofii idealistycznej, jeden z najwybitniejszych reprezentantów oświecenia.
wspólna nazwa często bardzo różnych kierunków filozoficznych, które swój początek biorą z systemu filozoficznego I. Kanta.
katastrofizm
[gr. katastrophḗ ‘punkt zwrotny’],
nurt refleksji historiozoficznej w literaturze, publicystyce i teorii kultury XX w., będący wyrazem przeświadczenia o nieuchronnej i bliskiej zagładzie zagrażającej współczesnemu światu, a zwłaszcza tradycjom, instytucjom i wartościom kultury europejskiej.
Koło Wiedeńskie, Der Wiener Kreis,
nazwa przyjęta przez grupę filozofów i uczonych (głównie matematyków, logików i fizyków) skupionych wokół seminarium filozoficzne M. Schlicka prowadzonego od 1922 na uniwersytecie w Wiedniu;
konfucjanizm, chiń. rujia lub rujiao,
doktryna moralno-polityczna, religijno-filozoficzna i światopoglądowa, głoszona przez Konfucjusza (VI–V w. p.n.e.) oraz jego uczniów i kontynuatorów (Mengzi, Xunzi, Dong Zhongshu), która uzyskała dominujący wpływ na całość chińskiego życia.
konserwatyzm
[łac. conservatus ‘zachowany’],
postawa, którą charakteryzuje przywiązanie do istniejącego, zakorzenionego w tradycji stanu rzeczy (wartości, obyczajów, praw, ustroju politycznego itp.) oraz niechętny stosunek do gwałtownych zmian i nowości;
Leibniz
[lạibnıc]
Gottfried Wilhelm Wymowa, ur. 1 VII 1646, Lipsk, zm. 14 XI 1716, Hanower,
niemiecki filozof i matematyk; jedna z najwybitniejszych i najbardziej wszechstronnych postaci w dziejach kultury umysłowej XVII w..
Lermontow Michaił J., ur. 15 X 1814, Moskwa, zm. 27 VII 1841, Piatigorsk,
rosyjski poeta, dramatopisarz, prozaik, wybitny przedstawiciel romantyzmu rosyjskiego.
logika
[gr. logikós ‘zgodny z rozumowaniem’],
teoria czynności poznawczych, przede wszystkim naukotwórczych,
Miłosz Czesław, ur. 30 VI 1911, Szetejnie (Litwa), zm. 14 VIII 2004, Kraków,
poeta, prozaik, eseista, uznawany za największego polskiego poetę XX w..
jeden z najbardziej wpływowych nurtów w późnej starożytności, będący specyficzną formą platonizmu, zainicjowaną przez Plotyna, a trwającą w swojej zasadniczej formie aż do końca VI w.; termin ten służy do określenia wielu niezwykle złożonych zjawisk;

Słownik języka polskiego PWN

filozofia
1. «nauka zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; też: określony system filozoficzny stworzony przez jakiegoś filozofa lub szkołę filozoficzną»
2. «wydział uniwersytetu, na którym są prowadzone studia z zakresu tej nauki»
3. «nauka zajmująca się ogólnymi rozważaniami na temat danej dziedziny wiedzy»
4. «ogólne zasady, idee, cele leżące u podstaw powstania lub funkcjonowania czegoś»
5. «czyjeś poglądy, przemyślenia i system wartości tworzące spójną całość»

• filozoficzny • filozoficznie
kamień filozoficzny «według średniowiecznych poglądów alchemików: tajemnicza substancja pozwalająca zamieniać metale nieszlachetne w złoto»
antropologia filozoficzna «dziedzina filozofii zajmująca się istotą i naturą człowieka»
powiastka filozoficzna «utwór z pogranicza prozy fabularnej i eseju filozoficznego, ilustrujący jakąś tezę filozoficzną lub moralistyczną»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia