filozoficzny

Encyklopedia PWN

personalizm
[łac. persona ‘osoba’],
nurt współczesnej filozofii europejskiej akcentujący autonomiczną wartość osobowości w analizie rzeczywistości i bytu ludzkiego.
Platon, właśc. Arystokles, gr. Plátōn, Aristoklḗs, łac. Plato, Aristocles, ur. ok. 427, prawdopodobnie w Atenach (wg niektórych świadectw na wyspie Eginie), zm. 347 p.n.e., Ateny,
jeden z najsłynniejszych filozofów starożytnych Grecji; uczeń Sokratesa i nauczyciel Arystotelesa, założyciel Akademii Platońskiej.
Sartre
[sartr]
Jean-Paul Wymowa, ur. 21 VI 1905, Paryż, zm. 15 IV 1980, tamże,
francuski filozof, pisarz, krytyk literacki i publicysta, główny przedstawiciel egzystencjalizmu.
scholastyka
[łac. schola ‘szkoła’, scholasticus ‘uczony’, ‘nauczyciel’, ‘student’, ‘uczeń’],
filoz. okres w rozwoju filozofii średniowiecznej (IX–XV w.), obejmujący różnorodne kierunki filozoficzne, których cechą wspólną było podejmowanie problemu zgodności prawd wiary chrześcijańskiej z rozumem naturalnym oraz przyjęcie określonej metody badań i wykładu (tzw. metody scholastycznej).
poglądy na temat moralnego i religijnego aspektu życia społecznego, gospodarczego i politycznego, oparte na chrześcijańskiej koncepcji człowieka i społeczeństwa, stanowiące część doktryny chrześcijańskiej, zwłaszcza w katolicyzmie.
stosowane od XIX w. określenie dziedzin twórczości artystycznej percypowanych wzrokowo, obejmujące architekturę, rzeźbę, malarstwo, grafikę, rzemiosło artystyczne.
okres historii w kręgu kultury europejskiej obejmujący czasy między upadkiem cesarstwa rzymskiego a przemianami zachodzącymi w Europie w dobie odrodzenia;
Tatarkiewicz Władysław, ur. 3 IV 1886, Warszawa, zm. 4 IV 1980, tamże,
polski filozof, historyk filozofii, estetyk i historyk sztuki.
woluntaryzm
[łac. voluntas ‘wola’],
tendencja do akcentowania istnienia w psychice ludzkiej woli i traktowania jej jako motoru wszelkich ludzkich poczynań;
absolut
[łac. absolutus ‘zupełny’, ‘bezwględny’],
w tradycji filozoficznej byt wolny od niedoskonałości, bez przyczyny, od niczego niezależny, istniejący sam z siebie, nie określony ani ograniczony, pojmowany na ogół jako wieczna, jedyna i konieczna podstawa rzeczywistości, od której wszystko inne jest zależne (nous, absolutny duch, absolutna idea, Bóg).
Adorno Theodor W. Wymowa, właśc. Theodor Ludwig Wiesengrund, ur. 11 IX 1903, Frankfurt n. Menem, zm. 6 VIII 1969, Visp (Szwajcaria),
niemiecki filozof, socjolog, muzykolog.
agnostycyzm
[gr. ágnōstos ‘niepoznawalny’],
stanowisko filozoficzne wykluczające możliwość poznania absolutu (Boga), ograniczające możliwości poznawcze człowieka do zjawisk zmysłowych,
Alembert
[alãbẹ:r]
Jean Le Rond d’ Wymowa, ur. 16 XI 1717, Paryż, zm. 29 X 1783, tamże,
francuski filozof, matematyk i fizyk.
Arendt
[ạ̈rənt]
Hannah Wymowa, ur. 14 X 1906, Hanower, zm. 4 XII 1975, Nowy Jork,
amerykańska filozof i politolog, pochodzenia żydowskiego.
Asnyk Adam, pseud. El...y, Jan Stożek, ur. 11 IX 1838, Kalisz, zm. 2 VIII 1897, Kraków,
poeta i dramatopisarz.
Borges
[bọrhes]
Jorge Luis Wymowa, ur. 24 VIII 1899, Buenos Aires, zm. 14 VI 1986, Genewa,
pisarz argentyński, wszechstronny erudyta, twórca o wielkiej kulturze literackiej.
Brodski Iosif A., ur. 24 V 1940, Leningrad (ob. Petersburg), zm. 28 I 1996, Nowy Jork,
rosyjski poeta, eseista i tłumacz.
Bruno Giordano, ur. 1548, Nola k. Neapolu, zm. 17 II 1600, Rzym,
filozof włoski; czołowy przedstawiciel filozofii renesansowej.
Bułhakow, Bułgakow, Michaił A., ur. 15 V 1891, Kijów, zm. 10 III 1940, Moskwa,
rosyjski prozaik i dramatopisarz, z wykształcenia lekarz.
Camus
[kamụ̈]
Albert Wymowa, ur. 7 XI 1913, Mondovi (ob. Deran, Algieria), zm. 4 I 1960, Villeblevin (dep. Yonne, Francja),
francuski pisarz, eseista i publicysta.

Słownik języka polskiego PWN

filozofia
1. «nauka zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; też: określony system filozoficzny stworzony przez jakiegoś filozofa lub szkołę filozoficzną»
2. «wydział uniwersytetu, na którym są prowadzone studia z zakresu tej nauki»
3. «nauka zajmująca się ogólnymi rozważaniami na temat danej dziedziny wiedzy»
4. «ogólne zasady, idee, cele leżące u podstaw powstania lub funkcjonowania czegoś»
5. «czyjeś poglądy, przemyślenia i system wartości tworzące spójną całość»

• filozoficzny • filozoficznie
kamień filozoficzny «według średniowiecznych poglądów alchemików: tajemnicza substancja pozwalająca zamieniać metale nieszlachetne w złoto»
antropologia filozoficzna «dziedzina filozofii zajmująca się istotą i naturą człowieka»
powiastka filozoficzna «utwór z pogranicza prozy fabularnej i eseju filozoficznego, ilustrujący jakąś tezę filozoficzną lub moralistyczną»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia