Czemu

Encyklopedia PWN

filoz. w systemach filoz. i rel. drugi, oprócz duszy, element tworzący człowieka.
demografia
[gr. dḗmos ‘lud’, gráphō ‘piszę’],
dyscyplina naukowa, która podejmuje badania zjawisk ludnościowych, zmierzające do wykrycia prawidłowości, którym te zjawiska podlegają.
Descartes
[dekạrt]
René Wymowa, forma zlatynizowana Renatus Cartesius, Kartezjusz, ur. 31 III 1596, La Haye (ob. La Haye-Descartes, Turenia), zm. 11 II 1650, Sztokholm,
francuski filozof, fizyk i matematyk; jeden z najbardziej rewolucyjnych umysłów XVII w., zwany ojcem filozofii nowożytnej.
dinozaury, Dinosauria,
nadrząd lądowych gadów naczelnych (archozaurów). Występowały od późnego triasu (ok. 200 mln lat temu) do końca kredy (65 mln lat temu) na wszystkich kontynentach; z terenów Polski znane z jurajskich tropów z Gór Świętokrzyskich oraz fragmentów szkieletów teropodów: z końca triasu z Lisowic na Śląsku (powiat lubliniecki) i wczesnej jury z Sołtykowa w Górach Świętokrzyskich.
dioda
[gr.],
przyrząd elektronowy o 2 elektrodach (anoda i katoda) odznaczający się nieliniową i niesymetryczną charakterystyką prądowo-napięciową;
Diogenes z Synopy, Diogénēs Synōpeús, ur. ok. 413, zm. 323 p.n.e.,
filozof grecki ze szkoły cyników.
Douglas
[dạgləs]
Donald Wills Wymowa, ur. 6 IV 1892, Nowy Jork, zm. 1 II 1981, Palm Springs (stan Kalifornia),
amerykański konstruktor lotniczy, przemysłowiec.
zespół metod służących do określania struktury materii, tj. rodzaju atomów, z których jest ona zbudowana i rozmieszczenia ich w przestrzeni.
Edison
[ẹdısən]
Thomas Alva Wymowa, ur. 11 II 1847, Milan (stan Ohio), zm. 18 X 1931, West Orange (stan New Jersey),
wynalazca amerykański.
eidos
[gr. eídō ‘widzę’, ‘spostrzegam’],
w starożytnej Grecji początkowo widzialna, zewnętrzna postać osoby lub rzeczy, później ich wewnętrzna forma i struktura (właściwość), a następnie, w znaczeniu klasyfikującym — rodzaj;
feudalizm
[łac.],
termin wprowadzony w XVII w. i upowszechniony w XVIII w., stosowany wówczas na określenie: a) praw lennych; b) ustroju prawno-społecznego opartego na podzielonej własności ziemi i poddaństwie chłopów; c) systemu prawno-politycznego, którego istotą było rozdrobnienie władzy publicznej i dominacja wielkich właścicieli ziemskich.
fortepian
[wł. forte ‘mocno’, piano ‘cicho’],
instrument muzyczny z grupy chordofonów uderzanych (chordofony);
Franciszek Józef I, z dynastii habsbursko-lotaryńskiej, ur. 18 VIII 1830, zamek Schönbrunn k. Wiednia, zm. 21 XI 1916, tamże,
cesarz Austrii, król Węgier.
Hipokrates, Hippokrátēs, ur. ok. 460 p.n.e., wyspa Kos, zm. ok. 377 p.n.e., Larysa (ob. Larisa, Tesalia),
lekarz grecki, zwany ojcem medycyny; twórca zasad etyki lekarskiej i nauki o temperamentach.
hormony
[gr.],
bioregulatory,
różnorodne związki organiczne wytwarzane przez żywe organizmy, regulujące i koordynujące procesy chemiczne w komórkach i tkankach, a pośrednio — wszelkie procesy fizjologiczne, przez dostosowywanie ich do zmieniających się warunków otoczenia.
Jezus Chrystus
[gr. Iēsoús < hebr. Yě(hô)šû‘a ‘Jahwe zbawieniem’, skrócone do Yěšû‘],
Jezus z Nazaretu, ur. między 8 a 7 r. p.n.e., zm. 7 IV 30(?) r. n.e.,
założyciel i centralna postać chrześcijaństwa, które uważa go zarazem za człowieka i wcielonego Syna Bożego.

Słownik języka polskiego PWN

czemu pot. «dlaczego»
Co «symbol pierwiastka chemicznego kobalt»
c.o., CO «centralne ogrzewanie»
czego pot. «dlaczego, po co»
co I
1. «zaimek używany w pytaniach lub innych wypowiedzeniach o postaci pytania, np. Co to jest?»
2. «zaimek wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego, np. Wciąż myślę o tym, co się stało.»
3. «zaimek przyłączający do zdania nadrzędnego wypowiedzenie rozwijające, np. Była ubrana na czarno, co dodawało jej uroku.»
4. pot. «zaimek zastępujący formy zaimków względnych kto, który, ile, np. Znam kogoś, co to chętnie zrobi.»
5. pot. «zaimek pytajny mający znaczenie: dlaczego, z jakiego powodu, w jakim celu, np. Co się tak kręcisz?»
co II
1. «przyimek używany w połączeniach charakteryzujących częstość, z jaką coś się powtarza, np. Przystawał co krok.»
2. «przyimek używany w połączeniach, komunikujących, że przedmioty pod względem danej cechy są tożsame, np. Krawat tego koloru co koszula»
co III
1. «przysłówek używany w połączeniach komunikujących, że niektórym przedmiotom przysługuje jakaś cecha w większym stopniu niż innym, np. Wybierał co ciekawsze książki.»
2. «przysłówek używany w połączeniach charakteryzujących częstość, z jaką coś się powtarza, np. Pytano o to co drugiego przechodnia.»
co IV
1. «spójnik komunikujący, że między faktami zachodzi związek polegający na tym, że za każdym razem, gdy ma miejsce pierwszy z nich, ma miejsce również drugi, np. Co strzelił, to chybił.»
2. pot. «spójnik komunikujący, że przedmiot lub sytuacja, o których mowa, ma zrozumiałą przewagę nad innymi tego rodzaju i że tego, o czym mowa, nie należy lekceważyć, np. Co głowa, to głowa.»
3. pot. «spójnik łączący dwa wyrażenia odnoszące się do tego samego typu przedmiotów lub cech, np. Dziś ten sam jadłospis co wczoraj.»
co V pot. «partykuła wyrażająca sugestię mówiącego, by adresat potwierdził prawdziwość danego sądu lub zgodził się na to, co mówiący zaproponował, np. Nie poznajesz mnie, co?»
co niemiara «bardzo dużo, bez ograniczeń»
po co, po cóż
1. «zaimek wprowadzający pytanie lub pytanie zależne dotyczące celu czynności lub celu posiadania czegoś, np. Po co tu przyszedłeś?, Ciekaw jestem, po co on to przyniósł.»
2. «zaimek wprowadzający pytanie retoryczne, które wyraża zwykle bezcelowość lub bezsensowność danej czynności, np. Po co się wtrącasz do nie swoich spraw?»
przy czym, przy tym «spójnik wprowadzający informację uzupełniającą, np. Grał dobrze, przy czym najlepiej na skrzypcach. Jest pracowita, przy tym bardzo inteligentna.»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia