tor
 
Encyklopedia PWN
tor, Th, thorium,
pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 90;
Symbol: Th
Nazwa łacińska: Thorium
Liczba atomowa: 90
Pierwiastek promieniotwórczy: tak
Odkrycie: 1828
promieniotwórczy, liczba masowa najtrwalszego izotopu wynosi 232 (czas połowicznego rozpadu T1/2 = 1,41 · 1010 lat); t. należy do rodziny aktynowców; srebrzystobiały, dość miękki, plast. metal; temperatura topnienia 1750°C, temperatura wrzenia ok. 4790°C, gęstość 11,7 g/cm3; odporny na działanie kwasów (roztwarza się w stężonym kwasie solnym i w wodzie król.); spalany w tlenie tworzy ditlenek (toru(IV) tlenek), ThO2; silnie ogrzany reaguje bezpośrednio z fluorowcami, siarką, azotem; tworzy związki koordynacyjne; stopień utlenienia IV. W przyrodzie występuje w postaci rzadko spotykanych minerałów: torytu i torianitu, oraz w postaci domieszki izomorficznej, np. w monacycie, cyrkonie, apatycie; źródłem t. jest zazwyczaj piasek monacytowy. T. jest stosowany do produkcji anod w lampach rentgenowskich, osłon ochronnych prętów uranowych w reaktorach, tygli laboratoryjnych do pracy w wysokiej temp., jako metal o małej wartości pracy wyjścia i wysokiej wydajności emisji elektronów służy do pokrywania katod wolframowych w lampach elektronowych; jest składnikiem stopów magnezowych poprawiającym ich wytrzymałość mech. i odporność na pełzanie; izotop 232Th jest wykorzystywany jako paliwo w tzw. reaktorach powielających do otrzymywania 233U (materiał rozszczepialny); fluorek ThF4 wykorzystuje się w cienkowarstwowych filtrach interferencyjnych; liczne zastosowania znalazł ditlenek toru. T. rozpoczyna jeden z naturalnych szeregów promieniotwórczych (szereg torowy; rodzina promieniotwórcza). Tor odkrył 1828 J.J. Berzelius.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia