zasad

Encyklopedia

teorie wyjaśniające budowę, właściwości i reaktywność substancji uważanych bądź za kwasy, bądź za zasady.
genet. zjawisko o zasadniczym znaczeniu dla dziedziczności, polegające na przestrzennym i chemicznym dopasowaniu par zasad azotowych występujących w kwasach nukleinowych;
teoria, wg której kwasami są jony lub cząsteczki mające niedobór elektronów, mogące reagować z jonami lub cząsteczkami zawierającymi wolne pary elektronowe;
Brønsteda i Lowry’ego teoria kwasów i zasad, teoria protolityczna, teoria protonowa,
chem. teoria, według której kwasami są cząstki (cząsteczki, jony) będące donorami protonów (oddają jony wodorowe) w reakcji z akceptorami protonów (cząstkami przyjmującymi jony wodorowe), które według tej teorii są zasadami.
związki chemiczne o charakterystycznych właściwościach, m.in. wywołujące reakcje barwne ze wskaźnikami (np. barwią lakmus na niebiesko);
zasada, pryncypium
[łac. principium],
w metafizyce byt samodzielny lub niesamodzielny, który wywołuje proporcjonalne do siebie skutki;
zasada wprowadzona do kosmologii w latach 60. XX w. przez amer. fizyka R.H. Dicke’a, potem rozwinięta gł. przez: B. Cartera, H. Everetta, B.S. De Vitta, J.A. Wheelera;
ogólne reguły postępowania dydaktycznego, których przestrzeganie warunkuje realizację celów kształcenia;
związki organiczne będące akceptorami protonów;
w pol. systemie prawnym zasady występujące w treści klauzul generalnych kodeksów, mających na celu uelastycznienie przepisów prawnych w praktyce ich stosowania, przez wprowadzenie elementu oceny moralnej oraz nawiązujące do idei słuszności w prawie;
fiz. zasady określające ruch układu fizycznego, sformułowane przy wykorzystaniu rachunku wariacyjnego;
zasada procesu karnego stanowiąca, że oskarżonego nie uważa się za winnego, dopóki nie zostanie mu udowodniona wina.
biol. socjobiologiczna zasada dotycząca maksymalizowania dostosowania łącznego, tj. dbania nie tylko o interesy własne i potomstwa, lecz również o interesy innych krewnych, nawet za cenę pewnej osobistej ofiary (altruizm);
biol. ewolucyjna zasada przyjmująca, że dobór naturalny faworyzuje takie dziedziczne sposoby zachowania się osobnika, które dają największe korzyści (zyski) przy najmniejszych stratach (kosztach, ang. investment).
w metafizyce — to, co sprawia, że jakiś byt ma określone uszczegółowienie (wzór gatunkowy) i jako jednostkowy różni się od innych jednostek tego samego gatunku;
metodol., naukozn. postulat dotyczący rozwoju nauki, aby nowa teoria znajdowała się w określonej relacji (korespondencji) do starej teorii;
biol. ważny w metodologii etologii postulat uwzględniania w interpretacji wyników badań poziomu rozwoju ewolucyjnego danego zwierzęcia.
Zasada Sobiesław, ur. 27 I 1930, Dąbrowa Górnicza,
kierowca rajdowy, z zawodu ekonomista;
filoz. w filozofii najbardziej podstawowe powody, dla których jakaś dziedzina rzeczywistości (przedmiotowej lub wewnątrzpodmiotowej) istnieje lub przybiera określoną strukturę.

Słownik języka polskiego

zasada
1. «prawo rządzące jakimiś procesami, zjawiskami; też: formuła wyjaśniająca to prawo»
2. «norma postępowania»
3. «ustalony na mocy jakiegoś przepisu lub zwyczaju sposób postępowania w danych okolicznościach»
4. «podstawa funkcjonowania lub konstrukcji czegoś»
5.  «związek chemiczny o właściwościach przeciwnych do kwasów i w reakcjach z nimi tworzący sole»

• zasadowy
zasada akcji i reakcji «trzecia zasada dynamiki Newtona»
zasada dostatecznej racji «w logice: postulat uznawania za prawdziwe tylko twierdzeń należycie uzasadnionych»
zasada dwuwartościowości «zasada wyróżniania tylko dwu wartości logicznych: prawdy i fałszu»
zasada naczyń połączonych «prawo fizyczne mówiące o zachowaniu poziomu cieczy w naczyniach połączonych»
zasada proporcjonalności «zasada rozdzielania mandatów poselskich między listy kandydatów proporcjonalnie do liczby głosów oddanych na daną listę»
zasada wzajemności «zasada w prawie międzynarodowym, zgodnie z którą państwa przyznają sobie nawzajem lub swym obywatelom takie same prawa i przywileje»
zasady dynamiki Newtona «prawa uzasadniające ruch w przyrodzie działaniem siły»
zasady purynowe «związki będące naturalnymi pochodnymi puryny»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia