Historia

Encyklopedia

historia
[łac. < gr., ‘badanie’, ‘wiedza’],
czasy przeszłe, dzieje; zespół wiadomości o czasach przeszłych, wiedza historyczna, potoczna lub naukowa; także nauka o dziejach, dochodzenie do wiedzy o tym, co się zdarzyło w przeszłości, historiografia; również tekst (także relacja ustna — historia oralna) odnoszący się do przeszłości: od świadectwa złożonego przez bezpośredniego uczestnika zdarzeń (przekaz źródłowy) po narrację historiograficzną; przedmiot nauczania, dyscyplina akademicka.
dziedzina nauki, której przedmiotem jest historia poglądów na strukturę polit. społeczeństwa (zwłaszcza na państwo) oraz na obowiązujące w społeczeństwie prawo;
gałąź nauki o literaturze obejmująca badania przebiegu procesu historycznolit. i jego elementów: dzieł, twórczości pisarzy, gatunków lit., prądów i okresów lit., życia literackiego.
historia zbawienia, gr. historia tes soterias, łac. historia salutis,
w ujęciu teologiczno-bibl. stopniowa realizacja planów Bożych w historii ludzkości;
historia form, niem. Formgeschichte, morfokrytyka,
w egzegezie bibl. element badań nad historią powstania tekstu, a zarazem nazwa szkoły i metody w hermeneutyce biblijnej, wpływowej w protestantyzmie liberalnym 1. poł. XX w.;
nauka zajmująca się badaniem rozwoju instytucji publiczno-prawnych i prawa prywatnego od starożytności do czasów współczesnych.
historia (jest) nauczycielką życia.
Historia Imperatorum, Historia cesarzy,
anonimowa kronika bizantyńska;
historia redakcji, niem. Redaktionsgeschichte, krytyka redakcji,
w egzegezie bibl. badania nad historią powstania ostatecznego tekstu księgi;
historia tradycji, niem. Traditionsgeschichte, krytyka tradycji,
w egzegezie bibl. jedna z nazw badań nad historią powstania tekstu;
nauka o dziejach filozofii;
najogólniej synonim wszelkiej historii myśli; w węższym znaczeniu termin wprowadzony przez A.O. Lovejoya w pracy Wielki łańcuch bytu. Studium z dziejów idei (1936, wyd. pol. 1999) na oznaczenie odrębnej dyscypliny badającej hist. związki idei w procesach kulturowych.
historia integralna, fr. histoire quantitative Wymowa,
interdyscyplinarna metoda badań historycznych;
dyscyplina teol. wyodrębniona w XVII w., obejmująca dzieje Kościoła powszechnego, a także poszczególnych Kościołów chrześc. w kontekście historii zbawienia, rozwoju instytucjonalnego, kształtowania się refleksji teologicznej oraz sytuacji polit., społ. i kulturowej.
dziedzina naukoznawstwa zajmująca się nauką jako składnikiem kultury w jej perspektywie historycznej;
dyscyplina nauk. zajmująca się badaniem dziejów techniki, uwarunkowaniami postępu techn. (będącego wynikiem dokonywania i stosowania w praktyce wynalazków) oraz zmianami, jakie ten postęp powoduje we wszystkich dziedzinach działalności człowieka, a także w poziomie życia gosp., społ., kult. i codziennego.
dyscyplina nauk. zajmująca się badaniem hist. rozwoju myśli i praktyki pedagogicznej.
historia źródeł, niem. Quellengeschichte,
w egzegezie bibl. krytyka źródeł, element badań nad historią powstania tekstu;

Słownik języka polskiego

historia
1. «dzieje państwa, narodu, społeczeństwa lub proces rozwoju czegoś»
2. «nauka o dziejach państwa, narodu, społeczeństwa lub o procesie ich rozwoju»
3. «opowieść o jakimś zdarzeniu»
4. «sprawa, zdarzenie, przygoda, awantura»
5. «wydział lub kierunek na wyższej uczelni zajmujący się tą nauką»
6. «nauka historii jako przedmiot w szkole; też: lekcja tego przedmiotu»

• historyk • historyczka
historia naturalna daw. «zoologia, botanika, mineralogia»
historia powszechna «historia narodów świata»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia