• Na czasie
    trzykrotne zbrojne wystąpienia polskiej ludności Górnego Śląska przeciw Niemcom, mające na celu włączenie tego regionu w granice powstającego państwa polskiego. Powstanie 1918 niepodległego państwa polskiego wzmogło ruch narodowy na Śląsku; rozpoczęły się masowe demonstracje i wiece manifestujące wolę powrotu do Polski. Dążeniom narodowym ludności polskiej przeciwstawiała się niemiecka administracja i wojsko. Niezadowolenie ludności polskiej z decyzji aliantów o plebiscycie oraz terror i represje niemieckie doprowadziły do wybuchu 16/17 VIII 1919 pierwszego powstania śląskiego; na jego czele stanął komendant POW Górnego Śląska A. Zgrzebniok; powstanie objęło prawie cały okręg przemysłowy i powiaty południowe; stłumione przez Niemców zakończyło się 26 VIII; rząd polski, zaangażowany w politykę wschodnią, nie poparł dostatecznie powstania. Na mocy postanowień traktatu wersalskiego 1919 o plebiscytach na terenach między Polską i Niemcami (plebiscyty na ziemiach polskich 1920–21), Górny Śląsk zajęły wojska koalicji, a władzę objęła Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa na Górnym Śląsku, w II 1920 powołano w Bytomiu Polski Komisariat Plebiscytowy. Próba zbrojnego opanowania przez bojówki niemieckie terenu plebiscytowego, napady na polskie lokale, doprowadziły do wybuchu 19/20 VIII 1920 drugiego powstania śląskiego; na jego czele stanął ponownie Zgrzebniok; powstańcy opanowali powiaty katowicki i bytomski oraz większość tarnogórskiego, rybnickiego, zabrzańskiego i lublinieckiego; walce zbrojnej towarzyszyły strajki; 25 VIII na rozkaz dowództwa polskiego powstanie zakończono; w jego wyniku policję niemiecką zastąpiono mieszaną polsko-niemiecką policją plebiscytową. Trzecie powstanie śląskie wybuchło 2/3 V 1921 po plebiscycie na Śląsku (20 III 1921), gdy Komisja Międzysojusznicza wysunęła projekt przyznania Niemcom prawie całego obszaru plebiscytowego; zostało poprzedzone strajkiem generalnym, który 2 V objął 97% śląskich zakładów pracy; rozkaz rozpoczęcia powstania wydał W. Korfanty, który ogłosił się jego dyktatorem; akcją bojową kierowała Naczelna Komenda Wojsk Powstańczych z pułkownikiem M. Mielżyńskim, a następnie pułkownikiem K. Zenktellerem-Warwasem na czele; powstańcy opanowali prawie cały obszar plebiscytowy; największa bitwa rozegrała się 21–27 V w rejonie Góry Św. Anny; w 1. połowie czerwca walczące strony oddzielono kordonem wojsk alianckich, po czym, na podstawie porozumienia, oddziały obu stron opuściły w pierwszych dniach lipca obszar plebiscytowy; rząd polski odciął się oficjalnie od odpowiedzialności za powstanie. W wyniku trzeciego powstania Rada Ambasadorów 20 X 1921 podjęła decyzję o korzystniejszym dla Polski podziale Górnego Śląska.
  • Warto wiedzieć więcej
    Powołany przez marszałka sejmu, działającego w myśl art. 40 konstytucji, rząd złoży swą władzę w ręce Prezydenta Rzeczypospolitej, obranego przez Zgromadzenie Narodowe.
    Tragiczne wydarzenia ostatnich dni głęboko wstrząsając sumieniem wszystkich obywateli Rzeczypospolitej, domagają się zbiorowego wysiłku, aby raz na zawsze usunąć możliwości ich powtórzenia.
    Przyczyny tych wydarzeń leżą w rozkładzie moralnym, jaki toczyć zaczynał życie publiczne w Polsce; przeciw temu rozkładowi musi się zwracać zdrowe poczucie obywatelskie.
    Rząd rozumie, że dziś nie dość jest utrzymać tymczasowo ład i spokój, że ponadto musi być osiągnięty taki poziom moralności życia publicznego, który by dawał pewność wewnętrznego odrodzenia i wywyższenia Rzeczypospolitej.
    To odrodzenie moralne, oparcie rozwoju Rzeczypospolitej na poszanowaniu prawa i słuszności społecznej, wykorzenieniu wszelkiego sobkowstwa — partyjnego czy jednostkowego, uważa rząd nie tylko za hasło na przyszłość, ale za bezpośrednie zadanie swojej pracy na dziś.
    Odpowiednie zarządzenia, zmierzające do usunięcia zła, jakie się wkradło do życia państwowego, zostaną podjęte w zakresie działania rządu niezwłocznie — zarazem rząd wystąpi z planem niezbędnej naprawy organizacji życia państwowego i usunięcia jej dotychczasowych niedomagań.
    Niezłomnie wierząc w żywe wartości moralne i obywatelskie narodu, rząd wymaga stanowczo od wszystkich obywateli bezwzględnego posłuchu i lojalnego współdziałania oraz nieprzeszkadzania rządowi przez jakiekolwiek nieuprawnione samodzielne wystąpienia.
  • To ciekawe
    Gdy błądzimy we mgle, możemy sobie łatwo wyobrazić, jak wyglądałaby nasza wędrówka wśród chmur. Można powiedzieć, że mgła to chmura, która powstała bardzo blisko powierzchni Ziemi.
    Gdy wilgotne powietrze przemieszcza się znad ciepłej wody w kierunku zimniejszego lądu, ulega oziębieniu. Cząsteczki wody zderzają się i zaczynają łączyć. Kondensacja następuje tuż nad ziemią i tak powstaje mgła.
Hasło dnia: majorat
Sponsorowane

Rekordziści

Najwyższy czynny wulkan w Europie
Etna — 3323 m.

Cytat dnia

„Każdy francuski żołnierz nosi w swoim tornistrze buławę marszałka Francji”
(ok. 1800)

Imieniny

Maj 20

Bazylego, Bernarda, Bernardy, Elfrydy, Iwona, Teodora, Wiktorii, Wiktoryny

Dzień w historii

Maj 20

zdarzyło się
1932
początek autorytarnych rządów kanclerza Engelberta Dollfussa w Austrii (do 25 VII 1934).
1990
wolne wybory w Rumunii; zwycięstwo Frontu Ocalenia Narodowego z Ionem Iliescu na czele.
urodzili się
1799
Balzac Honoré, pisarz francuski.
1927
Macharski Franciszek, metropolita krak., kardynał.
odeszli
1834
La Fayette Marie Joseph, polityk fr., generał.
2005
Ricoeur Paul, filozof francuski.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia