stawonogi
 
Encyklopedia PWN
stawonogi, Arthropoda,
typ bezkręgowców, najliczniejszy pod względem liczby gatunków w królestwie zwierząt (opisano ponad 1,5 mln gatunków);
tradycyjnie rozróżniane są 4 podtypy: trylobitokształtne (Trilobitomorpha — formy wymarłe), skorupiaki (Crustacea), szczękoczułkowce (Chelicerata) oraz tchawkowce (Tracheata); ciało dwubocznie symetryczne, zbudowane z segmentów tworzących głowotułów i odwłok (u skorupiaków i pajęczaków) lub głowę, tułów i odwłok (u owadów) albo głowę i tułów (u wijów); odnóża członowane, połączone stawowo; silnie zesklerotyzowany oskórek spełnia funkcję szkieletu zewnętrznego, dającego oparcie dobrze rozwiniętej muskulaturze (wyłącznie mięśnie poprzecznie prążkowane); układ nerwowy w najprostszym przypadku ma budowę drabinkową, u innych w postaci łańcuszka brzusznego lub parzystych zwojów połączonych pniami nerwowymi; zmysły dobrze rozwinięte, zwłaszcza wzrok i węch; układ krwionośny otwarty, serce leży po stronie grzbietowej; narządami wydalniczymi są cewki Malpighiego bądź — przypominające metanefrydia — gruczoły czułkowe, szczękowe i biodrowe; stawonogi oddychają całą powierzchnią ciała lub skrzelami, skrzelotchawkami, płucotchawkamitchawkami; z reguły rozdzielnopłciowe, rozwój prosty lub z przeobrażeniem; zamieszkują wszystkie środowiska, we wszystkich strefach klimatycznych; najstarsze, znane z kambru.
Ilustracje
Karaczany, samica zadomki polnej, Ectobius lapponicumfot. M. Kozłowski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Koziułka warzywna (Tipula oleracea) fot. M. Kozłowski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Krewetka. Dziesięcionogi (Decapoda)rys. M. Sokólska-Połutrenko/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia