poziome

Encyklopedia PWN

automatyka
[gr.],
dział nauki i techniki obejmujący teorię i praktykę realizacji urządzeń zapewniających samoczynne (bez udziału człowieka lub z ograniczonym jego udziałem) działanie maszyn, mechanizmów i instalacji; w języku potocznym, słowo automatyka oznacza też często pewne funkcje i działania zapewniające samoczynną pracę jakiegoś urządzenia lub instalacji.
autonomia
[gr., ‘samorząd’],
filoz., socjol., teol. Autonomia to niezawisłość woli lub sumienia wykluczająca zależność od determinującego wpływu oddziałujących „z zewnątrz” (zatem heteronomicznych) czynników empirycznych, mających źródło w różnie ujmowanym prawodawstwie Bożym (teonomia) albo pochodzących od jakiegokolwiek autorytetu lub władcy (np. polityczna). W rozumieniu mocniejszym autonomia oznacza możliwość ustanawiania przez podmiot moralny własnych reguł postępowania, przeciwstawianych zarówno empirycznej heteronomii, jak i teonomii; jest traktowana jako centralna kategoria uzasadniająca próby budowania moralności bez etyki przez osoby odpowiedzialne, bo korzystające z autonomii (jak w koncepcjach „moralności ponowoczesnej”, np. u Z. Baumana). W ujęciu słabszym autonomia jest kojarzona nie tyle z wolą, co z sumieniem (lub rozumem praktycznym) podmiotu moralnego, który może samodzielnie ustalać reguły postępowania albo na zasadzie wolności, albo przez uzgodnienie przyrodzonych skłonności i niesprzecznych z nimi obowiązków, odkrywanych raczej niż konstytuowanych przez rozum praktyczny.
rasa psów z grupy chartów;
balon
[fr. ballon < hiszp. balón ‘wielka kula’],
statek powietrzny lżejszy od powietrza (aerostat);
inform. zbiór wzajemnie powiązanych danych, przechowywanych w pamięci komputerów i wykorzystywanych przez programy użytkowe instytucji lub organizacji wraz z oprogramowaniem umożliwiającym definiowanie, wykorzystywanie i modyfikowanie tych danych;
lotn. pełny obrót samolotu (lub szybowca) wokół osi wzdłużnej;
bel, B,
jednostka logarytmicznej miary stosunku dwóch wartości tej samej wielkości, log10(P1/P2) — w przypadku mocy albo wielkości proporcjonalnej do mocy, lub log10(A1/A2)k — w przypadku wielkości spełniających zależność P1/P2 = (A1/A2)k, przy czym k jest liczbą wymierną, np. równą 2 dla napięcia elektrycznego lub ciśnienia akustycznego;
belkowanie
[niem.],
arch., bud. w klasycznych porządkach architektonicznych najwyższy poziomy element spoczywający na kolumnach (półkolumnach, pilastrach);
samolot lub szybowiec bez wyodrębnionego usterzenia poziomego;
geol. podstawowy, obok nachylenia (upad), element określający położenie i orientację struktury geol.;
punkty na powierzchni Ziemi, w których wektor całkowitego natężenia pola magnetycznego jest prostopadły do płaszczyzny poziomej;
biocenoza
[gr. bíos ‘życie’, koinós ‘wspólny’],
ekol. populacje wszystkich gatunków roślin, zwierząt i mikroorganizmów związanych z określonym typem ekosystemu, zespół organizmów zależnych od siebie, przystosowanych do określonych warunków środowiska (biotopu) wchodzących w skład ekosystemu;
biologia
[gr. bíos ‘życie’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’],
nauka o formach i przejawach życia badająca budowę i czynności organizmów żywych, ich rozwój osobniczy i rodowy, dziedziczność, zmienność i układ systematyczny, oraz zależności, jakie występują między nimi i ich środowiskiem;
braszpil
[hol. braadspil],
kabestan fałowy,
żegl. winda fałowa — kołowrót o poziomej osi;
bromatologia
[gr. brṓma ‘pożywienie’, lógos ‘nauka’],
nauka stosowana zajmująca się badaniem żywności;
budowla o znacznej wysokości, wymagająca specjalnej konstrukcji, uwzględniającej rosnący wraz z wysokością budowli wpływ sił poziomych (od wiatru oraz ewentualnie od ruchów sejsmicznych);
jednostka miary będąca podstawą określania wymiarów (jako wielokrotności tej jednostki) materiałów i elementów budowlanych oraz całych budowli;
zespół zjawisk związanych z występowaniem chmur cumulonimbus;
typ założenia architektonicznego, w którym rzut poziomy i bryła budynku są ukształtowane symetrycznie (przynajmniej wg 2 osi symetrii) względem punktu środkowego;
rasa psów z grupy chartów, pochodząca prawdopodobnie od psów z Bliskiego Wschodu, użytkowanych do polowań m.in. na gazele, antylopy i wilki; w Wielkiej Brytanii hodowana od XIX w.;
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia