pierwotne

Encyklopedia PWN

politeistyczna religia indoeur. ludu osiadłego w czasach hist. nad południowo-wschodnimi brzegami Morza Bałtyckiego, między Wisłą a Dźwiną (przodków współcz. Litwinów i Łotyszy oraz wymarłych już Prusów i Jadźwingów).
związki chemiczne wybiórczo absorbujące promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie widzialnym (o długości fali od ok. 400 do 780 nm) warunkujące barwę organizmów roślinnych i zwierzęcych albo nadające barwę przedmiotom użytkowym.
antropol. jedna z trzech gł. odmian (ras) człowieka, wyodrębnionych 1812 przez G. Cuviera i przyjętych także obecnie przez wszystkie systemy taksonomii człowieka;
bocce
[bọczcze],
wł. gra sport., zbliżona do trawiastej odmiany kręgli;
Celtowie, gr. Keltoí, Kéltai, łac. Celtae,
grupa ludów indoeuropejskich;
koncepcje i kierunki filozoficzne rozwijające się w Chinach w ścisłym związku z całokształtem cywilizacji i kultury chińskiej;
Conrad
[kọnräd]
Joseph Wymowa, właściwie Józef Teodor Konrad Korzeniowski, ur. 3 XII 1857, Berdyczów, zm. 3 VIII 1924, Bishopsbourne k. Canterbury,
pisarz angielski, z pochodzenia Polak.
Cyklady, Kiklades,
archipelag grecki w południowej części Morza Egejskiego (region Wyspy Egejskie Południowe);
astr. obiekt będący źródłem na tyle silnego pola grawitacyjnego, że niemożliwe jest przesłanie przezeń na zewnątrz żadnej informacji.
jedna z 3 tzw. wielkich odmian człowieka wyróżnionych 1812 przez J. Cuviera, charakteryzująca się największą ilością pigmentu melaniny w skórze właściwej (karnacja od brunatnej do prawie czarnej), w tęczówce oka i włosach; typowa dla mieszkańców Afryki, poza jej północnymi terenami;
anat. chrzęstny, chrzęstno-kostny lub kostny szkielet wewn. głowy kręgowców;
depozyt
[łac. depositum ‘odłożone’],
przechowanie,
prawo, ekon. umowa, w której określona osoba lub instytucja (depozytariusz) zobowiązuje się przechowywać cudzą rzecz ruchomą, czuwać nad zachowaniem jej w stanie nie pogorszonym i zwrócić ją składającemu (deponentowi) w terminie oznaczonym lub na żądanie;
ekon. wkłady pieniężne na rachunku bankowym;
czwarty okres (jednostka geochronologiczna) ery paleozoicznej trwający od ok. 408 do 355 mln lat temu; także system (jednostka chronostratygraficzna) obejmujący powstałe w tym czasie skały.
diament
[średniow. łacina diamentum < gr. adámas ‘niepokonany’],
minerał, regularna odmiana alotropowa pierwiastka węgla, najcenniejszy kamień szlachetny;
drewno, ksylem,
bot. niejednorodna tkanka przewodząca występująca wewnątrz organów roślinnych (nie dochodząca do ich naturalnej powierzchni) u roślin naczyniowych, charakteryzująca się obecnością elementów trachearnych, rozprowadzająca wodę i sole mineralne;
dyssomnie
[gr.],
med. grupa zaburzeń snu, obejmująca pierwotne (tzn. niespowodowane innymi chorobami) nieprawidłowości mechanizmów zapadania w sen i jego podtrzymywania, naruszające jego ilość, jakość lub rytmiczność;
egzony
[gr.],
eksony,
odcinki genu złożonego (a także pierwotnego produktu jego transkrypcji), które nie są usuwane z sekwencji mRNA w procesie składania RNA;
ekstrakt
[łac. extractum ‘to, co wyciągnięte’],
wyciąg,
chem. roztwór otrzymywany w procesie ekstrakcji, zawierający: składnik lub składniki ekstrahowane, rozpuszczalnik użyty do ekstrakcji oraz niewielką ilość innych składników mieszaniny pierwotnej;

Słownik języka polskiego PWN

skały pierwotne «skały krystaliczne pochodzące z najstarszych epok geologicznych»
uzwojenie pierwotne «uzwojenie, do którego doprowadzana jest moc elektryczna»
pierwotny
1. «taki, który istniał bardzo dawno temu, w początkach»
2. «nietknięty wpływami cywilizacji i kultury»
3. «taki, jaki był przed zmianami»

• pierwotnie • pierwotność
człowiek jaskiniowy, pierwotny «człowiek z okresu przedhistorycznego»
krajobraz naturalny, pierwotny «krajobraz zachowany w pierwotnej postaci»
przegroda pierwotna «przegroda w cytoplazmie komórki oddzielająca od siebie dwie nowo powstałe komórki potomne»
rynek pierwotny papierów wartościowych «rynek, na którym dokonuje się sprzedaży emitowanych papierów wartościowych ich pierwszym posiadaczom»
wspólnota pierwotna «formacja społeczna występująca w społeczeństwach pierwotnych, opierająca się na wspólnej pracy i własności narzędzi oraz na równym podziale produktów»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia