generalny

Encyklopedia PWN

nacz. organ sił zbrojnych w II RP;
Generalny Plan Wschodni, Generalplan Ost,
plan osadnictwa germańskiego na terenach położonych na wschód od granicy Niemiec sprzed 1939;
sztab generalny, sztab główny,
organ centralnego kierowania w wojsku, zajmujący się planowaniem strategiczno-operacyjnym, dowodzeniem, inicjowaniem i koordynowaniem przygotowań państwa do prowadzenia wojny.
przedstawicielstwo pol. w Wolnym Mieście Gdańsku;
organizacja pol. w Szwajcarii, z siedzibą w Vevey;zał. I 1915 w Lozannie;
tytuł konsula najwyższej z czterech istniejących w służbie konsularnej klas.
organ państw. stojący na czele prokuratury, zajmujący się strzeżeniem praworządności i ściganiem przestępstw;
w dawnej Polsce sejmik każdej prowincji (np. Małopolski, Wielkopolski),
Sejmik Generalny Pruski, pot. zw. stanami pruskimi,
najwyższy organ autonomii Prus Król. (do 1569 zw. Sejmem Pruskim), ustanowiony 1521–38 przez Zygmunta I Starego;
w dawnej Polsce urzędnik król. z władzą sądową w całej dzielnicy lub województwie;
strajk generalny, strajk powszechny,
przerwanie pracy przez wszystkich pracowników najemnych w miejscowości, regionie lub całym kraju.
okupacyjne jednostki adm.-polit. w czasie I wojny świat., 1915–18;
sanacyjna centrala związkowa o charakterze syndykalistycznym;
Generalna Konferencja Miar (GKM), fr. Conférence Générale des Poids et Mesures (CGPM),
najwyższy organ Konwencji Metrycznej;
Generalne Gubernatorstwo, niem. Generalgouvernement (GG),
twór adm., ustanowiony 26 X 1939 (na mocy dekretu A. Hitlera z 12 X 1939), z części okupowanych ziem pol., których nie włączono do III Rzeszy;
nacz. organ administracji cywilnej 1915–18 w utworzonym przez Niemcy Generalnym Gubernatorstwie Warsz. (generalne gubernatorstwa);
kierownicza jednostka organizacyjna służby geogr. (do 2000 służby topograficznej) WP;
policja komunalna, powołana XII 1939 w starostwach na podstawie zarządzenia generalnego gubernatora H. Franka z 17 XII 1939.
Stany Generalne, fr. États généraux,
we Francji zgromadzenie przedstawicieli 3 stanów (duchowieństwa, szlachty i miast) zwoływane przez króla;

Słownik języka polskiego PWN

generalny
1. «ogólny, powszechny»
2. «zasadniczy, główny, podstawowy, naczelny»
prokurator generalny «organ państwowy stojący na czele prokuratury; też: zwierzchnik prokuratury»
superintendent generalny «zwierzchnik całego Kościoła protestanckiego w danym kraju»
sztab generalny, główny «centralny organ dowodzenia całością sił zbrojnych państwa»
wikariusz generalny «duchowny pomagający biskupowi w zarządzaniu diecezją»
koło generalne «w dawnej Polsce: zgromadzenie starszyzny wojennej zwołane przez hetmana»
konfederacja generalna «w dawnej Polsce: konfederacja, na czele której stał marszałek, obejmująca województwa Rzeczypospolitej»
próba generalna «ostateczna próba poprzedzająca właściwy występ, przedstawienie teatralne itp.»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia