• Patroni roku 2022
    Maria Grzegorzewska, Maria Konopnicka, Ignacy Łukasiewicz, Józef Mackiewicz, Wanda Rutkiewicz, Józef Wybicki oraz Romantyzm Polski to patroni roku 2022. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zdecydował o uhonorowaniu wybitnych postaci oraz epoki, która określiła naszą narodową tożsamość.
  • Warto wiedzieć
    Słowacki Juliusz, Balladyna. Tragedia w 5 aktach
    Dramat J. Słowackiego, powstały w Szwajcarii 1834, wydany w Paryżu 1839, wystawiony we Lwowie 7 III 1862. W akcji utworu, rozgrywającej się „za czasów bajecznych koło jeziora Gopła”, splatają się dwa wątki: jeden to dzieje nieznanego historykom króla Popiela III, pozbawionego władzy przez okrutnego uzurpatora, związane z koroną-talizmanem, symbolem trwałości i dobrobytu państwa oraz szczęścia poddanych, drugi — losy pragnącego przywrócić mu tron szlachetnego „pana zamku” Kirkora, jego małżeństwa, w wyniku malinowego turnieju (motyw z Malin A. Chodźki), z chłopką Balladyną, która zabiła prawdziwą zwyciężczynię: młodszą siostrę (Alinę). W wątek polityczny i osobiste perypetie bohaterów ingerują osoby fantastyczne: królowa Gopła — nimfa Goplana, oraz jej służki, Chochlik i Skierka, co doprowadza do krótkotrwałego panowania eks-kochanka Balladyny, Grabca, syna zakrystiana (motyw komedii mięsopustnej P. Baryki Z chłopa król); władzę królewską zdobywa w końcu gwałtem i podbojem Balladyna, wymordowawszy większość przeciwników swoich zamiarów lub świadków prostego pochodzenia i zbrodniczej przeszłości, a także zaparłszy się własnej matki, Wdowy; podczas rozpatrywania tego przestępstwa (jako popełnionego przez nieznaną zbrodniarkę) przez trybunał królewski w dniu koronacji królowa ginie, rażona gromem sprawiedliwości. Badacze literatury rozumieli i wyjaśniali Balladynę różnie. Jedni, wydobywając tradycyjne wątki literackie (zwłaszcza Szekspirowskie), ludowe lub baśniowe, dopatrywali się w utworze, próby tworzenia kroniki bajecznych dziejów Polski; inni nacisk kładli na psychologię kobiety zbrodniarki, na dzieje górującej nad otoczeniem jednostki; zastanawiano się nad polityczną wymową dramatu, doszukując się w nim myśli o istocie władzy, o zygzakach gwałtownych przewrotów dziejowych. Bogactwo problematyki, kunsztowna rozmaitość wiersza, niezwykłe w wyrazie postaci dramatu sprawiają, że Balladyna jest jednym z najoryginalniejszych dzieł wczesnego okresu twórczości Słowackiego.
  • ...u źródła
     
    Jeszcze Polska nie umarła,
    Kiedy my żyjemy.
    Co nam obca moc wydarła,
    Szablą odbijemy.
     
    Marsz, marsz Dąbrowski,
    Do Polski z ziemi włoskiej,
    Za twoim przewodem
    Złączem się z narodem.
     
    Jak Czarniecki do Poznania
    Wracał się przez morze,
    Dla ojczyzny ratowania
    Po szwedzkim rozbiorze.
    Marsz, marsz...
     
    Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
    Będziem Polakami.
    Dał nam przykład Bonaparte,
    Jak zwyciężać mamy.
    Marsz, marsz...
     
    Niemiec, Moskal nie osiędzie,
    Gdy jąwszy pałasza,
    Hasłem wszystkich zgoda będzie
    I ojczyzna nasza.
    Marsz, marsz...
     
    Już tam ociec do swej Basi
    Mówi zapłakanej:
    „Słuchaj jeno, pono nasi
    Biją w tarabany.”
    Marsz, marsz...
     
    Na to wszystkich jedne głosy:
    „Dosyć tej niewoli!
    Mamy racławickie kosy,
    Kościuszkę Bóg pozwoli.”
    Marsz, marsz...
     
    J. Wybicki Pieśń Legionów Polskich w Włoszech, cyt. za Świat poprawiać — zuchwałe rzemiosło. Antologia poezji polskiego oświecenia, oprac. T. Kostkiewiczowa i Z. Goliński, Kraków 2004
Hasło dnia: Rota

Rekordziści

Największa wyspa na Oceanie Indyjskim
Madagaskar — 587 tys. km2.

Cytat dnia

„Granice mego języka oznaczają granice mego świata”
Tractatus logico-philosophicus

Imieniny

Sie 15

Diany, Marii, Napoleona, Stelli

Dzień w historii

Sie 15

zdarzyło się
1960
proklamowanie niepodległości Kongo-Brazzaville (Kongo).
1942
kolejny rozkaz Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego nakazujący prowadzenie akcji scalania organizacji wojskowych działających w kraju mających podporządkować się Armii Krajowej (Polskie Państwo Podziemne).
urodzili się
1769
Napoleon I, cesarz Francuzów 1804–14 i 1815, król Włoch 1805–14.
1900
Brzechwa Jan, pierwotnie Jan Lesman, poeta, autor utworów dla dzieci, satyryk, z zawodu adwokat.
odeszli
1057
Makbet, Macbeth, Mac Bethad mac Findlaích, król Szkocji od 1040.
1966
Kiepura Jan, śpiewak operowy (tenor) i aktor filmowy.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia