• Na czasie
  • Warto wiedzieć
    Współczesny moralitet Tadeusza Różewicza (1960), będący obrachunkiem wewnętrznym nie nazwanego z nazwiska Bohatera, przedstawiciela pokolenia wojennego. Poeta buduje dramat z wielu pozornie odrębnych sytuacji, które składają się na obraz utraconych szans, zaniechań, nie zrealizowanych ambicji jego pokolenia. Przez pokój Bohatera przeciągają znajomi, rodzina, postaci z przeszłości i współczesności. Z większym lub mniejszym wysiłkiem udaje się Bohatera wciągać w akcję. W pierwotnym założeniu Różewicz pragnął swego Bohatera uczynić antybohaterem, postacią niedziałającą. Ostatecznie zwyciężył kompromis, dzięki czemu powstał tzw. dramat otwarty, nastawiony na wchłanianie rzeczywistości. Wykorzystuje w nim różne teksty: strzępy papki gazetowej, utwory poetyckie, fragmenty słownika, aluzje literackie. Powraca na równych prawach do ojcowskiej pedagogiki seksualnej, wspomnień o wojnie, okupacji i przygodzie z polityką (Klaskałem — wyznaje Bohater Wujowi), opowieści o wojażach, sprawach biurowych. Brak porządku w tej „kartotece”, jej celowe rozsypanie staje się symbolem bezradności Bohatera wobec własnego życiorysu, a także dowodem na nieprzezroczystość ludzkich doświadczeń. Ludzie mówią tak różnymi językami, że porozumienie wydaje się niemożliwe. Oprócz podstawowego tekstu Kartoteki jest wiele scen, z których Różewicz zrezygnował, bądź które dopisał później. Bywają one wykorzystywane w rozmaitych inscenizacjach. Konstrukcja utworu umożliwia niemal dowolne tasowanie tekstu, odejmowanie i dodawanie nowych segmentów. Wprawdzie autor przestrzega (chyba żartobliwie) przed takim traktowaniem jego utworu, ale sam dał tego najlepszy dowód, prowadząc w roku 1993 próby Kartoteki z aktorami Teatru Polskiego we Wrocławiu. Powstały wówczas nowe fragmenty dramatu, które złożyły się na Kartotekę rozrzuconą, odpowiadającą zmienionej rzeczywistości lat 90.
    Tomasz Miłkowski
  • Poczytaj
     
    1
    Nad Kapuletich i Montekich domem,
    Spłukane deszczem, poruszone gromem,
    Łagodne oko błękitu — —
     
    2
     
    Patrzy na gruzy nieprzyjaznych grodów,
    Na rozwalone bramy do ogrodów,
    I gwiazdę zrzuca ze szczytu — —
     
    3
     
    Cyprysy mówią, że to dla Julietty,
    Że dla Romea, ta łza znad planety
    Spada — i groby przecieka;
     
    4
     
    A ludzie mówią, i mówią uczenie,
    Że to nie łzy są, ale że kamienie,
    I — że nikt na nie nie czeka!
    C.K. Norwid Poezje, Kraków 1995

Rekordziści

Najgłębsza depresja w Afryce
jezioro Assal — 150 m p.p.m.

Cytat dnia

„Uważam, że każdy powinien być jak każdy”
Czym jest pop-art? (1963)

Imieniny

Kwi 18

Apolla, Apoloniusza, Bogusławy, Gosława, Gosławy, Gościsława

Dzień w historii

Kwi 18

zdarzyło się
1990
blokada ekonomiczna Litwy nałożona przez Moskwę; zawieszenie deklaracji niepodległości przez Litwę.
1791
przyznanie mieszczanom miast królewskich praw cywilnych podobnych do przywilejów szlacheckich w ustawie o miastach, włączonej następnie do Konstytucji 3 Maja (Sejm Czteroletni).
urodzili się
1892
Bierut Bolesław, pseud. m.in. Janowski, Iwaniuk, Tomasz, działacz komunist., polityk, prezydent RP.
1772
Ricardo David, ekonomista brytyjski.
odeszli
1949
Bloomfield Leonard, amer. językoznawca, germanista; wybitny badacz języków Indian amerykańskich.
1955
Einstein Albert, fizyk; twórca teorii względności, jeden z twórców teorii kwantów i fizyki statystycznej.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia