• Patroni roku
    Wańkowicz Melchior, ur. 10 I 1892, Kałużyce (Mińszczyzna), zm. 10 IX 1974, Warszawa,
    publicysta i pisarz. Żołnierz w I wojnie światowej (1917–18 w Korpusie Polskim w Rosji); założyciel i 1927–39 współwłaściciel Towarzystwa Wydawniczego „Rój”; 1939–58 na emigracji, 1943–46 korespondent wojenny Armii Polskiej na Wschodzie i 2. Korpusu Polskiego we Włoszech, 1949–58 w USA; w związku z Listem 34 (1964) aresztowany pod zarzutem przekazywania informacji Radiu Wolna Europa, otrzymał wyrok z zawieszeniem. Mistrz opowieści reportażowej, w której relację o faktach łączył z elementami fikcji fabularnej i swobodą narracyjną wyrosłą z tradycji gawędy szlacheckiej; przed 1939 napisał m.in. głośną książkę dokumentującą polskość ziemi mazurskiej Na tropach Smętka (1936), cykle reportaży o rozwoju gospodarczym Polski (C.O.P.… 1938, Sztafeta 1939), opowieść wspomnieniową Szczenięce lata (1934), reportaże z podróży do ZSRR Opierzona rewolucja (1934); z twórczości powojennej rozgłos zyskały opowieści z dziejów walk Polaków w II wojnie światowej (Hubalczycy 1959, Westerplatte 1959, dokumentalna monografia Bitwa o Monte Cassino, t. 1–3 1945–47, skrócone wyd. krajowe Monte Cassino 1957); ponadto powieści z dziejów emigracji (cykl Panorama losu polskiego, cz. 1–3 1954–55, m.in. Tworzywo 1954), opowieści wspomnieniowe (Ziele na kraterze 1951, wyd. krajowe 1957, Tędy i owędy 1961), reportaże z USA (cykl W ślady Kolumba, cz. 1–3 1967–69), publicystyka, szkice z teorii publicystyki (Prosto od krowy 1965, Karafka La Fontaine’a, t. 1–2 1972–81); wybory reportaży i publicystyki Od Stołpców po Kair (1969), Anoda i katoda (t. 1–2 1980–81).
  • Dziś obchodzimy
    Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Święto to, ustanowione przez polski sejm w 2011, stanowi wyraz pamięci o żołnierzach podziemia niepodległościowego, walczących w latach 40. XX w. przeciwko zaprowadzaniu systemu komunistycznego w Polsce
  • Warto wiedzieć
    rodzaj budowli — klasztor i kościół
    architekci — m.in. Franciszek Placidi
    fundator/ inicjator budowy — Bolesław II Śmiały
    daty — XIV–XVIII w.
    lokalizacja — Kraków, Tyniec
    Najstarsze opactwo na ziemiach polskich, gmachy którego łączą w sobie elementy gotyckie i barokowe.
    Klasztor wzniósł dla benedyktynów na skrytym za wapienną skałą wzgórzu wiślanym król Bolesław II Śmiały tuż przed swoim konfliktem z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa. Władca ten oddał zakonowi także domy w Lubiniu w diecezji poznańskiej, Mogilnie w archidiecezji gnieźnieńskiej i biskupim grodzie Płocku (1075). Tradycja przypisuje ten czyn także ojcu króla — księciu Kazimierzowi I Odnowicielowi, informuje o tym tablica nad wejściem uwieczniająca datę 1044.
    Obecny kościół powstał w stylu gotyckim w XIV i XV w. na zrębach romańskiej świątyni z okresu fundacji (zachowały się z niej m.in. fragmenty kamieniarki, odkryte przez archeologów groby opackie). Dziś gotycki wygląd zachowały głównie klasztorne krużganki. W latach 1618–27 opat Stanisław Łubieński przebudował świątynię w stylu barokowym. Jednonawowy kościół otoczyły kaplice boczne. Surową w formie fasadę ujęto w dwie wieże. W następnym stuleciu powstał nowy wystrój wnętrza (architekt — Francesco Placidi, malarz — Andrzej Radwański). Z ciężkich strat poniesionych podczas walk z Rosjanami w okresie konfederacji barskiej opactwo już się nie podniosło. Po kasacie klasztoru kościół w latach 1816–26 pełnił funkcję katedry. Stolicę diecezji przeniesiono następnie do Tarnowa. Opustoszałe gmachy uległy ruinie. Benedyktyni powrócili na tynieckie wzgórze dopiero w 1939 r., godność opata przywrócono po 30 latach. Prace restauracyjne w kościele i klasztorze trwają już kilka dziesięcioleci.
  • To ciekawe
    Starożytni gramatycy twierdzili, że z trzech łacińskich słów oznaczających pocałunek każde ma zastosowanie w innej sytuacji. Słowo osculum (dosłownie buzia, zdrobnienie od os — usta) oznacza pocałunek, jaki dają rodzice dzieciom; basium daje mąż żonie, a savium (od przymiotnika suavis — słodki) — klient prostytutce. Ta klasyfikacja nie znajduje jednak potwierdzenia w dziełach literackich.

Rekordziści

Najdłuższa jaskinia w Sudetach

Cytat dnia

„W sztuce nie ma wynalazków. Sztuka nie jest ani z wczoraj, ani z dzisiaj ani, z jutra — jest ze wszystkich czasów (...) .”

Imieniny

Mar 01

Albina, Antoniny, Dawida, Feliksa, Joanny, Józefa, Piotra

Dzień w historii

Mar 01

zdarzyło się
1920
przywrócenie monarchii na Węgrzech — admirał Miklós Horthy de Nagybánya regentem (do 1944).
2003
rozpad koalicji SLD–PSL, m.in. w związku ze sporami wokół ustawy winietowej i o biopaliwach.
urodzili się
1935
Bryll Ernest, poeta, dramatopisarz, prozaik.
1828
Kronenberg Stanisław Ludwik, bankier, przemysłowiec.
odeszli
1633
Herbert George, poeta angielski.
1923
Barbosa Ruy, brazylijski polityk, prawnik, pisarz polit., historyk.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia