• Na czasie
  • Warto wiedzieć
    Nowela C. Norwida, powstała 1881–83 (wg J.W. Gomulickiego początek 1883), pierwodruk w „Chimerze” 1901 (pierwszy utwór Norwida ogłoszony przez Z. Przesmyckiego), tekst poprawiony w t. E Pism zebranych, Warszawa–Kraków 1912. Podejmuje — często przez Norwida rozważany — problem sytuacji artysty i sztuki w kapitalistycznym społeczeństwie. Głównej myśli — o bezideowości i sprzedajności sztuki 2. połowy XIX w. — podporządkowana jest fabuła, parabolicznie unaoczniająca mechanizm uzależnienia sztuki od władzy pieniądza. Bohaterem jest utalentowany rzeźbiarz tworzący w Rzymie dzieło Christiani ad leones [‘chrześcijanie dla lwów’], które dla dogodzenia gustom nabywcy, bogatego Amerykanina, przekształca, pod wpływem otoczenia, w Kapitalizację. Utwór nawiązuje do wrażeń wyniesionych przez autora z paryskiego Salonu 1881. Ostateczna jego wymowa stanowi przedmiot dyskusji: w interpretacji Przesmyckiego, K. Górskiego, Gomulickiego, J. Trznadla przekształcenie rzeźby obciąża moralnie przede wszystkim artystę i jego otoczenie, tj. współczesne społeczeństwo; wg K. Wyki to przejaw smutnej konieczności epoki, przy czym zachowanie rzeźbiarza, jego bierność, ma barwę ironiczną; wg Z. Stefanowskiej historia rzeźbiarza służy uwypukleniu dwoistej sytuacji artysty w świecie współczesnym — nieuniknionego konfliktu z publicznością, a równocześnie potrzeby zrozumienia i finansowania sztuki przez tę publiczność. Do charakterystycznych cech A.l. należy ironiczny narrator-artysta oraz bogactwo obrazów rzeźbiarskich. Uważana za arcydzieło polskiej nowelistyki, jest najczęściej przedrukowywana i tłumaczona (na niemiecki, czeski, francuski, angielski) spośród nowel Norwida.
    Zofia Trojanowicz
  • Poczytaj
     
    1
    Nad stanami jest i s t a n ó w — s t a n,
    Jako wieża nad płaskie domy
    Stercząca, w chmury...
     
    2
     
    Wy myślicie, że i ja nie Pan,
    Dlatego że dom mój ruchomy
    Z wielbłądziej skóry...
     
    3
     
    Przecież ja — aż w nieba łonie trwam,
    Gdy ono duszę mą porywa,
    Jak piramidę!
     
    4
     
    Przecież i ja — z i e m i t y l e m a m,
    I l e j e j s t o p a m a p o k r y w a,
    D o p o k ą d i d ę!...
    C.K. Norwid Pisma wszystkie t. 2 Wiersze cz. 2, oprac. J. W. Gomulicki, Warszawa 1971.
Hasło dnia: Konstytucja 3 maja

Rekordziści

Najdłuższa rzeka w Ameryce Północnej
Missisipi (z Missouri) — 5970 km.

Cytat dnia

„System u nas panujący (...) żąda od nas pełnego oddania własnej duszy...”
Na wozwratie dychanija i soznanija

Imieniny

Maj 12

Achillesa, Domiceli, Joanny, Nawojki, Pankracego, Salwiny

Dzień w historii

Maj 12

zdarzyło się
2004
odnalezienie u wybrzeży Haiti wraku żaglowca Oxford, którym dowodził XVII-wieczny angielski korsarz Henry Morgan.
1813
rozwiązanie Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego w podkrakowskim Podgórzu (wojny napoleońskie).
urodzili się
1670
August II, zw. Mocnym, z dyn. Wettinów, elektor saski od 1694 (jako Fryderyk August I), król Polski 1697–1706 i od 1709.
1908
Kaldor Nicholas, ekonomista brytyjski, pochodzenia węgierskiego.
odeszli
1845
Schlegel August Wilhelm, niem. krytyk lit., filolog, tłumacz.
1925
Lowell Amy, amer. poetka i krytyk lit.; należała do twórców imagizmu.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia