• 70 lat Wydawnictwa Naukowego PWN!
    To ważne wydarzenie dla całej organizacji, która od lat kojarzy się z jakością i wiarygodnością.
    28 kwietnia 1951 roku powstało Wydawnictwo Naukowe PWN (wówczas jako Państwowe Wydawnictwo Naukowe). Początki działalności wiązały się z wydawaniem słowników, encyklopedii oraz podręczników i skryptów akademickich. Dziś PWN to nie tylko wydawnictwo, lecz także cała Grupa skupiająca wiele spółek dostarczających nowoczesne rozwiązania edukacyjne i biznesowe.
    Szybkie tempo zmian technologicznych idzie w parze z przemianą sposobów pozyskiwania przez nas informacji, ale także z radykalną przemianą w procesach przygotowania i publikowania treści. Jubileuszowo – zacznijmy od prapoczątków :)
    Zapraszamy do lektury anegdot związanych z tworzeniem i publikowaniem pierwszych encyklopedii i słowników PWN!
    Dodano: 25.06.2021
     
  • Dziś obchodzimy
    Światowy Dzień Wścieklizny. Początkowo święto to, mające za zadanie podnoszenie świadomości na temat tej choroby wśród ludzi oraz propagowanie wiedzy na temat jej zapobiegania, obchodzone było tylko w USA. Jednak od 2007 r. obchodzi się je w większości państw naszego globu.
  • Warto wiedzieć
    Wyszyński Stefan, ur. 3 VIII 1901, Zuzela (Podlasie), zm. 28 V 1981, Warszawa,
    kardynał, prymas Polski, zwany Prymasem Tysiąclecia. Urodził się 3 VIII 1901 w Zuzeli (Podlasie). W 1920–24 odbył studia w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku; 1924 przyjął święcenia kapłańskie (Włocławek); pracował m.in. w redakcji dziennika „Słowo Kujawskie”; 1925–29 studiował na KUL prawo (doktorat), ekonomię i nauki społeczne, działał w Stowarzyszeniu Katolickim Młodzieży Akademickiej „Odrodzenie” i w Bratniej Pomocy; 1931–39 profesor prawa kanonicznego, socjologii i nauki społecznego Kościoła w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku, 1932–39 redaktor naczelny „Ateneum Kapłańskiego”, pracownik sądu biskupiego, działacz Chrześcijańskich Związków Zawodowych i Akcji Katolickiej, wykładowca Chrześcijański Uniwersytetu Robotniczego, publicysta (m.in.: Główne typy Akcji Katolickiej za granicą 1931, Przemiany moralno-religijne pod wpływem bezrobocia 1937, Katolicki program walki z komunizmem 1937, pseudonim Dr Zuzelski, Kultura bolszewizmu a inteligencja polska 1938); od 1937 członek Rady Społecznej przy Prymasie Polski.
    Okres okupacji
    Okres okupacji niemieckiej spędził — jako kapelan niewidomych — w Kozłówce i Żułowie (Lubelszczyzna) oraz w Laskach koło Warszawy, z których kręgiem, skupionym wokół księdza W. Korniłowicza, był związany od lat 30. Prowadził działalność konspiracyjną (pseudonim Siostra Cecylia): wykłady dla inteligencji, tajne nauczanie na szczeblu akademickim; kapelan AK, podczas powstania warszawskiego kapelan okręgu Żoliborz-Kampinos (pseudonim Radwan 2) i szpitala powstańczego w Laskach.
    Działalność powojenna, więzienie
    Po wojnie we Włocławku: kanonik kapituły katedralnej, rektor seminarium i jednocześnie proboszcz w Kłobii i Zgłowiączkach, organizator i redaktor tygodnika „Ład Boży”, popularny kaznodzieja. 4 III 1946 mianowany biskupem ordynariuszem diecezji lubelskiej (święcenia biskupie 1946, Częstochowa). W 1947–48 wykładał na KUL (uruchomienie Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej). 12 XI 1948, zgodnie z testamentem kardynała A. Hlonda, mianowany arcybiskupem gnieźnieńskim i warszawskim, prymasem Polski i — tym samym — przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski. Na przełomie lat 40. i 50. kierował pracami Prymasowskiej Rady Odbudowy Kościołów Warszawy. Ordynariusz na terenie Polski wiernych Kościoła greckokatolickiego i ormiańskiego, organizator polskich struktur kościelnych na ziemiach zachodnich i północnych; jako prymas posiadał specjalne uprawnienia Stolicy Apostolskiej dotyczące Kościoła w Polsce. Współzałożyciel i opiekun duchowy Instytut Świeckiego Pomocnic Maryi Jasnogórskiej (tzw. ósemki). W obliczu walki z Kościołem i coraz większych roszczeń totalitarnego państwa był zwolennikiem wypracowania modus vivendi z komunistami — inicjatorem powołania (1949) Komisji Mieszanej Episkopatu i Rządu oraz współtwórcą (14 IV 1950) pierwszego w dziejach porozumienia pomiędzy katolickim Episkopatem a komunistycznym rządem, w którym Kościół za pewne koncesje (m.in. nieprzeciwstawianie się kolektywizacji wsi, potępienie zbrojnego podziemia) uzyskał potwierdzenie istotnych praw (np. do nauczania religii w szkołach, wydawania pism katolickich, utrzymania KUL). W sytuacji permanentnego łamania porozumienia przez komunistów Wyszyński ogłosił 8 V 1953 protestacyjny memoriał Non possumus [łac., ‘nie możemy’]; pozbawiony przez władze państwowe prawa do pełnienia funkcji kościelnych i aresztowany 25 IX 1953, był więziony kolejno w: Rywałdzie, Stoczku Warmińskim, Prudniku i Komańczy. W areszcie pisał dziennik (Zapiski więzienne, wydanie Paryż 1982, od 1983 wielokrotnie wznawiane w kraju poza cenzurą, od 1990 oficjalnie), opracował wiele ważnych inicjatyw duszpasterskich: Jasnogórskie Śluby Narodu (1956), Wielką Nowennę przed Millennium Chrztu Polski (1957–65) i nawiedzenie wszystkich polskich parafii przez kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. W czasie październikowego przesilenia politycznego 1956 zwolniony z aresztu, powrócił do Warszawy. W XII 1956 doprowadził do zawarcia nowego, korzystnego dla Kościoła, porozumienia z władzami, na mocy którego m.in. w szkołach przywrócono naukę religii, uchylono dekret o obsadzaniu stanowisk kościelnych z 1953 i umożliwiono powrót biskupów na ziemie zachodnie i północne; Episkopat zobowiązał się do wsparcia władz państwowych w stabilizacji kraju.
    Sobór Watykański II, mediator
    Od 1953 kardynał (kapelusz kardynalski odebrał 1957), uczestnik Soboru Watykańskiego II, inicjator XI 1965 orędzia biskupów polskich do biskupów niemieckich z wezwaniem do pojednania obu narodów oraz wzajemnego przebaczenia krzywd (Przebaczamy i prosimy o przebaczenie). Gł. organizator obchodów milenijnych (1966) i m.in. z tego powodu nazwany po śmierci Prymasem Tysiąclecia, cieszył się powszechnym autorytetem społecznym jako mąż stanu, obrońca praw człowieka, narodu i Kościoła, 1980–81 mediator pomiędzy władzami PRL a Solidarnością. Zmarł 28 V 1981 w Warszawie został pochowany w katedrze Św. Jana w Warszawie, a jego pogrzeb był wielką manifestacją religijno-patriotyczną. Pośmiertnie 1994 odznaczony Orderem Orła Białego; 1989 rozpoczęto jego proces beatyfikacyjny.
    Dorobkiem Wyszyńskiego zajmuje się Prymasowski Instytut Jasnogórskich Ślubów Narodu. Zbiory homilii, ustaw pasterskich i in. prace: Miłość i sprawiedliwość (1940, wydanie 1993), Duch pracy ludzkiej. Myśli o wartości pracy (1946), W światłach tysiąclecia (1961), Kazania świętokrzyskie (t. 1–3 1974–76), Listy pasterskie Prymasa Polski: 1946–1974 (1975), Ojcze nasz (1978), Listy pasterskie Prymasa Polski i episkopatu: 1975–1981 (1988), Nauczanie społeczne 1946–1981 (1990).
    Rola w historii
    Wyszyńskiego powszechnie uważa się za jednego z największych Polaków XX w.; jego rolę w historii określa się często historycznym mianem interreksa — w czasach PRL był przywódcą, który przeprowadził naród i Kościół przez doświadczenie komunizmu. Początkowo szukał kompromisu z komunistycznym rządem, by ocalić Kościół przed całkowitym zniewoleniem; później bronił praw Kościoła w totalitarnym państwie, szczególnie ostro atakowany w okresie ogłoszenia orędzia do biskupów niemieckich i obchodów Millennium; jednoznacznie polemizując z marksistowską wizją człowieka i życia społecznego — przyczyniał się do poszerzania granic duchowej wolności. Za życia — tak dzieje się często w przypadku wielkich osobowości — nie zawsze się z nim zgadzano: zarzucano mu zbytnią uległość wobec komunistów (do jego aresztowania 1953 oskarżenia takie wysuwano na emigracji, w Watykanie i niektórych — głęboko antykomunistycznych — kręgach polskiego społeczeństwa), autorytatywny styl rządzenia Kościołem, powolne wcielanie w życie reform Soboru Watykańskiego II, przesadny kult maryjny i wspieranie przede wszystkim religijności masowej; krytykowano również niektóre kazania prymasa (np. homilię z 26 VIII 1980 zrozumianą jako apel do strajkujących o podjęcie pracy). Po jego śmierci polemiki poszły w niepamięć, postawa prymasa doczekała się obiektywnej oceny, a on sam wszedł do panteonu narodowych bohaterów.
  • To ciekawe
    Powrót do przeszłości cz. VI
    W poprzednich częściach redakcyjnych wspominek towarzyszyli Państwo długiemu, mozolnemu procesowi przygotowania i druku nowego wydania encyklopedii.
    Co działo się potem? Czym ówcześnie był taki świeżutki i pachnący tom Encyklopedii PWN?
    Otóż – co wielu dziś może zdziwić – był towarem wielce pożądanym, wprost czymś, po co warto było ustawiać się w kolejce!
    Gdy więc po dwóch latach gotowa encyklopedia ukazywała się w księgarniach, to aby ją kupić, trzeba było wykazać się niemałym refleksem. Chociaż nakład osiągał 200 tysięcy egzemplarzy(!), to zawsze było ich za mało – popyt znacznie przewyższał podaż.
    Pracownicy PWN mieli prawo do zakupu tylko jednego egzemplarza w księgarni wzorcowej PWN, która mieściła się w Pałacu Kultury w Warszawie. Przy zakupie takiego ‘należnego’ egzemplarza, trzeba było dodatkowo okazać legitymację pracowniczą PWN, a potem… księgarz wręczał upragnioną encyklopedię, szczelnie opakowaną w szary papier, by nie drażnić pozostałych klientów, dla których encyklopedii już zabrakło ;-)
    W 1974 roku ukazała się pierwsza polska encyklopedia wielobarwna i była to technologiczna sensacja! Została nagrodzona w konkursie PTWK na Najlepiej Wydaną Książkę Roku (1975).
    W euforii po tym sukcesie ówczesny szef Redakcji Ilustracji i Dokumentacji oraz Kartografii napisał wiersz, którego fragment pozwolimy sobie zacytować, bo zgrabnie odmalowuje obraz ówczesnego rynku wydawniczego w Polsce. Zapraszamy do lektury wiersza!
     
    MEP* kolorowy
    Jest już gotowy
     
    Nareszcie, po dwóch latach, pomimo trudności
    Z farbą oraz papierem, które dla jakości
    Druku takie są ważne, pomimo rozróbek
    W szpaltach, po przełamaniu, a także przeróbek
    Jakże licznych w ostatnim etapie, w rewizji,
    Dzieło jest już gotowe. Wreszcie zamiast wizji,
    Miast makiety z kart czystych, trzymamy dziś w ręce
    Małą encyklopedię powszechną, co w męce
    Naszej wspólnej powstała i w świat się rozejdzie,
    Żeby ludziom nieść wiedzę. Może nawet przejdzie
    Kiedyś do piśmiennictwa polskiego historii
    Jak dokument epoki, jak dowód teorii,
    Że można ponad siły i środki wytwórcze
    Coś przedsięwziąć, że warto mieć pomysły twórcze
    I formę dziełu nadać inną, nietypową,
    By mieć encyklopedię pierwszą kolorową (...).
     
    (...) Dowód, że coś się dzieje wreszcie z poligrafią,
    Że barwną książkę u nas też zrobić potrafią,
    I że można inaczej, ładniej, lepiej, taniej.
    – Oczywiście, jeżeli kiedyś się dostanie
    W którejś z księgarń to nasze dzieło przeurocze
    – Wspomnicie moje słowa, jak zwykle prorocze,
    Trzeba będzie spod lady, za czterysta złotych,
    Szukać po kumotersku (...).
     
    *Mała Encyklopedia Powszechna
    (tekst Władysława Romana)

Rekordziści

Największy współcześnie żyjący gryzoń
kapibara — dł. ciała 100–130 cm, wys. ok. 50 cm, masa 27–80 kg.

Cytat dnia

„Państwo zawsze nazywa się ojczyzną wtedy, kiedy sposobi się do mordowania ludzi”
Romulus Wielki

Imieniny

Wrz 28

Marka, Salomona, Tymona, Wacława, Wacławy, Więcława, Więcławy

Dzień w historii

Wrz 28

zdarzyło się
1958
przyjęcie w referendum nowej konstytucji Francji tworzącej V Republikę z silną władzą prezydencką.
1954
początek audycji w Radiu Wolna Europa (RWE) Józefa Światły, byłego wysokiego urzędnika aparatu bezpieczeństwa, demaskujące komunistyczne rządy terroru.
urodzili się
1828
Lange Friedrich Albert, filozof niemiecki.
1934
Bardot Brigitte, fr. aktorka filmowa.
odeszli
1895
Pasteur Louis, fr. chemik i mikrobiolog.
1970
Dos Passos John Roderigo, pisarz amerykański.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia