• Na czasie
    Sejm ustanowił patronów 2019 roku: Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Annę Walentynowicz, Stanisława Moniuszko, a także uhonorował wydarzenia: Unię Lubelską i Powstania Śląskie.
  • Dziś obchodzimy
    Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem został ustonowiony przez ONZ i jest obchodzony od 1992; ma uświadomić konieczność likwidacji ubóstwa, szczególnie w krajach słabiej rozwiniętych.
  • Warto wiedzieć więcej
    Na Słońcu obserwuje się wiele zjawisk o natężeniu okresowym. Są to: plamy słoneczne i pochodnie — w fotosferze oraz rozbłyski i protuberancje — w atmosferze, a także zmienność kształtu korony słonecznej.
    Przed pojawieniem się plamy na Słońcu najpierw wzrasta w tym miejscu natężenie pola magnetycznego. Następnie pojawiają się w fotosferze ciemne plamy o średnicach 100 tys. km, chłodniejsze od otoczenia o ok. 1000 K. Plamy rozpoczynającego się od minimum cyklu 11-letniego pojawiają się najpierw z dala od równika słonecznego, w szerokościach heliograficznych ±30°, następnie przesuwają się ku równikowi i zanikają. Podczas maksimów zajmują one tysięczną część powierzchni Słońca w szerokościach ±15°. Co 22 lata zmieniają się bieguny magnetyczne plam na przeciwne. W okolicy plam (przy brzegu tarczy) obserwuje się jasne pochodnie — przegrzane obszary gazów w górnej fotosferze.
    Zmiany zachodzące na Słońcu są przenoszone na Ziemię poprzez jonosferę i wpływają na cyrkulację atmosferyczną. Podczas maksymalnej aktywności Słońca (zwiększonego promieniowania krótkofalowego o długości 10,7 cm) obserwuje się wzrost zawartości ozonu w atmosferze, determinującego temperaturę górnych warstw powietrza. Ostatnio obserwuje się ogólny wzrost ozonu w atmosferze. Prowadzi to do ogrzania warstw atmosfery w strefie międzyzwrotnikowej i wzmożenia cyrkulacji południkowej górnych warstw atmosfery. Cykle krótkie aktywności Słońca wywołują duże zakłócenia stanu jonosfery, które przenoszone są do niższych warstw atmosfery. Towarzyszą im okresowe zmiany ciśnienia atmosferycznego, wpływające na ruch cyklonów i antycyklonów w początkowej fazie ich rozwoju. Świadczą o tym też okresowe zmiany cyrkulacji atmosferycznej, skorelowane z cyklami aktywności Słońca.
    Początkowo uważano, że podczas maksimum plam słonecznych, stała słoneczna jest mniejsza, a temperatura powietrza — niższa. Ciągi chronologiczne liczb Wolfa, czyli liczb plam słonecznych, i temperatury powietrza wskazują, że podczas maksimów aktywności Słońca w cyklu 11-letnim jest cieplej niż w czasie minimów. Większe są również przyrosty drewna w lasach, tzn. grubsze słoje drzew. Jest to wynikiem zależności dystrybucji ciepła na powierzchni Ziemi od aktywności Słońca.
    Cyrkulacja atmosferyczna warunkuje transport energii słonecznej, magazynowanej głównie w strefie międzyzwrotnikowej, w stronę biegunów.
    Stała słoneczna (ilość energii słonecznej, padającej w ciągu jednej sekundy na jednostkową powierzchnię prostopadłą do promieni poza górną granicą atmosfery, przy średniej odległości Ziemi od Słońca) zależy od aktywności Słońca. Maksymalna aktywność przypada na przedział liczb Wolfa 80–100. Krótkookresowe zmiany stałej słonecznej nie odgrywają istotnej roli w kształtowaniu klimatu Ziemi. Jej wahania w ciągu roku są największe ze względu na różną odległość Ziemi od Słońca: w styczniu, przy odległości Ziemi od Słońca wynoszącej 147 mln km — 2,01 cal/cm2·min, i w lipcu, przy odległości 152 mln km — 1,94 cal/cm2·min. Większą rolę odgrywają długie cykle stałej słonecznej: 102-letni i 187-letni. W otoczeniu maksimów stałej słonecznej w tych cyklach w głębszych warstwach lądów i głębszych warstwach wód oceanów kumulowane są duże ilości energii. Z kolei energia magazynowana w oceanach wywiera wpływ na cyrkulację atmosferyczną.
     
    Tendencja rosnąca aktywności Słońca (i stałej słonecznej) w ostatnich dwóch stuleciach może powodować znaczącą część postępującego ocieplenia klimatu Ziemi poprzez zmiany ogólnej cyrkulacji atmosferycznej.
    Jerzy Boryczka, Maria Stopa-Boryczka
  • To ciekawe
    Arbuz był cennym źródłem wody. Roślinę tę uprawiano powszechnie w Egipcie już 4000 lat temu.
Sponsorowane

Rekordziści

Najwyższy wodospad w Oceanii
Sutherland — 580 m.

Cytat dnia

„Czyniąc przedmiotem swych badań samą prawdę, rozświetlając drogi ku niej wiodące, tworząc teorię naukowego poznania, filozofia staje się sojuszniczką i przewodniczką wszystkich, którzy na jakimkolwiek polu dociekań ludzkich dążą ku prawdzie”
O dostojeństwie uniwersytetu

Imieniny

Paź 17

Arety, Ignacego, Ignacji, Lucyny, Łazarza, Sulichny, Sulisławy, Wiktora, Wiktoriana

Dzień w historii

Paź 17

zdarzyło się
2004
ogłoszenie wyników referendum na Białorusi w sprawie przedłużenia kadencji prezydenta Aleksandra Łukaszenki; 77,3% głosujacych poparło zmiany w konstytucji.
1863
objęcie dyktatury przez Romualda Traugutta (powstanie styczniowe).
urodzili się
1915
Miller Arthur, pisarz amerykański.
1918
Hayworth Rita, właśc. Margarita Carmen Cansino, amerykańska aktorka filmowa, pochodzenia hiszpańskiego; jedna z najpiękniejszych gwiazd hollywoodzkich, zw. wielką amerykańską boginią miłości.
odeszli
1558
Trepka Eustachy, jeden z pierwszych w Polsce działaczy i pisarzy reformacyjnych, tłumacz.
1849
Chopin Fryderyk (Franciszek), kompozytor i pianista, współtwórca eur. romantyzmu.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia