osią

Encyklopedia PWN

w. gminna w województwie kuj.-pomor. (pow. świecki);
techn. człon maszyny lub mechanizmu umożliwiający względny ruch (względem o.) obrotowy lub wahadłowy innych elementów osadzonych na osi.;
nazwa agresywnego sojuszu polityczno-militarnego Niemiec i Włoch, podpisanego 15 X 1936;
prosta, na której leżą środki okręgów opisywanych przez punkty bryły sztywnej poruszające się ruchem obrotowym
oś symetrii, oś obrotu,
krystal. makroskopowy element symetrii figury geom.;
astr. prosta przechodząca przez środek sfery niebieskiej równolegle do osi Ziemi;
religiozn. oś kosm.; w religiach symbol. wyobrażenie kosmosu w kształcie pionowej osi, → axis mundi.
prosta, wokół której Ziemia dokonuje obrotu w ciągu doby gwiazdowej;
krystal. złożony (strukturalny) element symetrii figury geom.;
mat. prosta z obranymi na niej punktami O i A, którym przypisuje się liczby 0 i 1 (odcinek OA jest odcinkiem jednostkowym), a każdemu innemu punktowi P osi liczbowej — odpowiednią liczbę rzeczywistą p, będącą długością odcinka OP, przy czym jeżeli punkt P znajduje się po tej samej stronie punktu O co i punkt A, to odpowiadająca mu liczba p jest dodatnia, jeśli po przeciwnej — to ujemna;
prosta łącząca środki krzywizn powierzchni łamiących układu optycznego (powierzchni soczewek, zwierciadeł);
optycznie izotropowy kierunek w krysztale dwójłomnym (dwójłomność), w którym promień zwyczajny i nadzwyczajny mają jednakową prędkość;
mat. prosta, względem której dana figura geometryczna jest symetryczna;
krystal. złożony (strukturalny) element symetrii figury geom.;
urb. linia prosta stanowiąca trzon kompozycji przestrzennej miasta lub jego części;
3 proste sieciowe w sieci przestrzennej wybrane jako krawędzie komórki elementarnej;
prawidłowe powtarzanie się w przestrzeni jednakowych pod względem fiz. i geom. części kryształu (ścian, krawędzi, płaszczyzn sieciowych, atomów, cząsteczek, komórek elementarnych itp.).
kryształ ciekły, ciecz anizotropowa, faza mezomorficzna,
stan skupienia pośredni między cieczą zwykłą (izotropową) a zwykłym kryształem;
grupy graniczne, grupy Curie,
krystal. punktowe grupy symetrii (klasy krystalograficzne), w których występują osie symetrii (kryształu symetria) o krotności nieskończonej (∞), czyli o nieskończenie małym właściwym kącie obrotu α.
mat. uporządkowane n liczb opisujące położenie punktu w n-wymiarowej przestrzeni (układ współrzędnych).

Słownik języka polskiego PWN

1. «wyobrażalna prosta będąca linią centralną jakiegoś układu elementów przestrzennych»
2. «ośrodek, wokół którego coś się skupia»
3. «część maszyny lub urządzenia, na której osadzone są inne części, obracające się dokoła niej lub wzdłuż niej albo poruszające się ruchem wahadłowym»

• osiowy • osiowo • osiowość • ośka
oś Ziemi, oś ziemska «wyobrażalna prosta przechodząca przez bieguny geograficzne, wokół której Ziemia obraca się w ciągu doby»
rozstaw osi «odległość między osiami całkowicie obciążonego pojazdu»
oś krystalograficzna «w budowie sieci przestrzennej kryształu: wyobrażalna prosta łącząca środki przeciwległych kątów lub płaszczyzn»
oś kwiatowa «główny pęd kwiatostanu, z którego wyrastają szypułki kwiatów lub boczne gałązki w kwiatostanie złożonym»
oś liczbowa mat. «linia prosta, na której obrano punkt zerowy i kierunek dodatni oraz ustalono odcinek jednostkowy»
oś optyczna (soczewki, zwierciadła) «wyobrażalna prosta przechodząca przez środek soczewki lub zwierciadła i przez geometryczny środek krzywizn ograniczających soczewkę lub krzywizny tworzącej zwierciadło»
oś symetrii «prosta, względem której dana figura geometryczna jest symetryczna»
oś świata «prosta przechodząca przez środek sfery niebieskiej równolegle do osi Ziemi»
oś współrzędnych «jedna z dwóch osi liczbowych wykreślonych prostopadle do siebie»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia