• Na czasie
  • Warto wiedzieć
    Współczesny moralitet Tadeusza Różewicza (1960), będący obrachunkiem wewnętrznym nie nazwanego z nazwiska Bohatera, przedstawiciela pokolenia wojennego. Poeta buduje dramat z wielu pozornie odrębnych sytuacji, które składają się na obraz utraconych szans, zaniechań, nie zrealizowanych ambicji jego pokolenia. Przez pokój Bohatera przeciągają znajomi, rodzina, postaci z przeszłości i współczesności. Z większym lub mniejszym wysiłkiem udaje się Bohatera wciągać w akcję. W pierwotnym założeniu Różewicz pragnął swego Bohatera uczynić antybohaterem, postacią niedziałającą. Ostatecznie zwyciężył kompromis, dzięki czemu powstał tzw. dramat otwarty, nastawiony na wchłanianie rzeczywistości. Wykorzystuje w nim różne teksty: strzępy papki gazetowej, utwory poetyckie, fragmenty słownika, aluzje literackie. Powraca na równych prawach do ojcowskiej pedagogiki seksualnej, wspomnień o wojnie, okupacji i przygodzie z polityką (Klaskałem — wyznaje Bohater Wujowi), opowieści o wojażach, sprawach biurowych. Brak porządku w tej „kartotece”, jej celowe rozsypanie staje się symbolem bezradności Bohatera wobec własnego życiorysu, a także dowodem na nieprzezroczystość ludzkich doświadczeń. Ludzie mówią tak różnymi językami, że porozumienie wydaje się niemożliwe. Oprócz podstawowego tekstu Kartoteki jest wiele scen, z których Różewicz zrezygnował, bądź które dopisał później. Bywają one wykorzystywane w rozmaitych inscenizacjach. Konstrukcja utworu umożliwia niemal dowolne tasowanie tekstu, odejmowanie i dodawanie nowych segmentów. Wprawdzie autor przestrzega (chyba żartobliwie) przed takim traktowaniem jego utworu, ale sam dał tego najlepszy dowód, prowadząc w roku 1993 próby Kartoteki z aktorami Teatru Polskiego we Wrocławiu. Powstały wówczas nowe fragmenty dramatu, które złożyły się na Kartotekę rozrzuconą, odpowiadającą zmienionej rzeczywistości lat 90.
    Tomasz Miłkowski
  • Poczytaj
     
    1
    Nad stanami jest i s t a n ó w — s t a n,
    Jako wieża nad płaskie domy
    Stercząca, w chmury...
     
    2
     
    Wy myślicie, że i ja nie Pan,
    Dlatego że dom mój ruchomy
    Z wielbłądziej skóry...
     
    3
     
    Przecież ja — aż w nieba łonie trwam,
    Gdy ono duszę mą porywa,
    Jak piramidę!
     
    4
     
    Przecież i ja — z i e m i t y l e m a m,
    I l e j e j s t o p a m a p o k r y w a,
    D o p o k ą d i d ę!...
    C.K. Norwid Pisma wszystkie t. 2 Wiersze cz. 2, oprac. J. W. Gomulicki, Warszawa 1971.
Hasło dnia: Norwid Cyprian Kamil

Rekordziści

Najniżej położone słodkowodne jezioro na Ziemi
Jezioro Tyberiadzkie — 213,2 m p.p.m. (1999).

Cytat dnia

„Wiem, że jestem śmiertelny i jednodniowy, lecz kiedy śledzę obiegi gwiazd, tudzież powroty ich, już nie dotykam ziemi, ale u Zeusa w gościnie bogów, spożywam karm, słodkiej ambrozji dar”
Epigramat przypisywany Ptolemeuszowi

Imieniny

Kwi 11

Arlety, Filipa, Izaaka, Leona, Rajnera

Dzień w historii

Kwi 11

zdarzyło się
1979
zajęcie stolicy Ugandy, Kampali, przez wojska Tanzanii i upadek reżimu Idi Amina.
1848
ugoda jarosławiecka między Komitetem Narodowym w Poznaniu z gen. Wilhelmem Willisenem, przewidująca rozbrojenie części polskich oddziałów w zamian za autonomię części Poznańskiego (powstania wielkopolskie).
urodzili się
1940
Komar Władysław, lekkoatleta.
1736
Nax Jan Ferdynand, ekonomista, architekt.
odeszli
1597
Nalewajko Semen, samozwańczy hetman kozacki.
1975
Baker Joséphine, fr. piosenkarka i tancerka, pochodzenia amerykańskiego.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia