• Na czasie
    godło herbu państwa polskiego — w polu czerwonym orzeł srebrny w złotej koronie, z takimże dziobem i szponami; od ćwierci XIII w. godło rodowo-dynastyczne Piastów, początkowo bez korony; w końcu XIII w. książę wielkopolski Przemysław II, próbujący przełamać rozbicie dzielnicowe i aspirujący do tronu królewskiego, używał jako godła orła w koronie; od koronacji Przemysława II 1295 Orzeł Biały w koronie stał się godłem herbowym Królestwa Polskiego; w tym charakterze został przyjęty przez kolejnych królów polskich. Forma plastyczna Orła Białego ulegała zmianom w zależności od stylu panującego w danej epoce; za ostatnich Jagiellonów na piersi Orła Białego zaczęto umieszczać monogram króla, później herby rodowe królów elekcyjnych; od końca XIV w. łączony z godłem herbowym Wielkiego Księstwa Litewskiego Pogonią (na tarczy czwórdzielnej w krzyż w polach naprzemianległych Orzeł Biały i Pogoń); w okresie rozbiorów jego używanie było zakazane. Stanowił ważny element symboliki ruchów wyzwoleńczych, podczas polskich powstań narodowych; lewicowy nurt walk niepodległościowych XIX i XX w. używał godła bez korony; 1919 ustanowiony godłem państwowym, nowy wzór 1927 (wg projektu Z. Kamińskiego); 1945–89 bez korony (wg wzoru z 1927). Koronę przywrócono 29 XII 1989 (wzór ustanowiony 7 II 1990).
  • Warto wiedzieć więcej
    W potocznym rozumieniu życie stanowi przeciwieństwo śmierci. Myśląc w ten sposób, dajemy wyraz przekonaniu, że śmierć jest niczym innym jak nieobecnością życia. Takie pojmowanie relacji między życiem a śmiercią obce jest jednak wielu wybitnym myślicielom. Również zafascynowani fenomenem śmierci poeci tacy jak choćby Novalis dalecy są od utożsamiania kresu życia z unicestwieniem. W powieści Novalisa Heinrich von Ofterdingen, której głównym tematem jest duchowa inicjacja młodego artysty, życie postrzegane jest jako stan daleki od doskonałości, tymczasowy i w gruncie rzeczy dość chaotyczny. „Umarłam” — mówi jedna z bohaterek. — „Bo jakże inaczej mogłabym żyć?”.
    Od spotkania ze śmiercią zaczyna się prawdziwe życie — odkrycie tej prawdy przypisujemy dopiero chrześcijaństwu, bo jak wiadomo zarówno w Starym Testamencie, jak i mitologii antycznej zmarłym przysługiwało życie nader ograniczone. W Szeolu albo w Hadesie otrzymywało się żywot niepełny, porównywalny ze statusem cienia.
    Wiara do pewnego stopnia łagodzi ból i strach towarzyszący umieraniu. Określa też sposób pojmowania ludzkiego życia. Niekiedy traci ono wartość do tego stopnia, że ziemskie trwanie bywa uważane za niewiele znaczący wstęp do prawdziwej, to znaczy niematerialnej egzystencji. Na ziemi jesteśmy tylko gośćmi, przypominają mistycy, których najczęściej śmierć nie przeraża. Ich zdaniem bliskość śmierci chroni człowieka przed całkowitym zatraceniem się w chaosie rzeczy i spraw przemijającego świata, akcentuje wartość tego, co niezmienne i nieskończone, przywraca naszej wizji świata właściwe proporcje.
    Z zupełnie innych powodów przeciwieństwa między życiem a śmiercią nie dostrzega najwybitniejszy współczesny filozof Martin Heidegger. W jego interpretacji życie to nic innego jak ciągły ruch ku śmierci, czyli „bycie ku śmierci”. Przychodzimy na świat z ziarnem unicestwienia, które kiełkuje w nas i rośnie wraz z upływem lat. Od urodzenia nosimy w sobie perspektywę własnej śmierci. Nicość stanowi część naszego życia, jest jego ostatecznym przeznaczeniem. Dlatego nie powinniśmy traktować śmierci jako zaprzeczenia bytu.
    Konsekwencje zwrotu myśli europejskiej ku śmierci wydają się z różnych względów bardzo niebezpieczne. Zgoda na śmierć stanowić musi siłą rzeczy zagrożenie życia. Rozumiał to doskonale Tomasz Mann — jego najsławniejsza powieść, Czarodziejska góra, rozpatruje relację między życiem a śmiercią na różnych płaszczyznach: biologicznej, psychologicznej, filozoficznej, religijnej. Ostatecznie autor dochodzi jednak do wniosku, że życie wiąże się z przezwyciężeniem pokusy śmierci. Tezę taką ilustruje być może najważniejszy rozdział książki, zatytułowany Śnieg.
    Jan Tomkowski

     

    Hasło główne:

    Życie — koncepcje literackie i filozoficzne

     

    Hasła poprzednie:

    Życie: rozwój czy trwanie?

    Życie i świat

     

    Hasła następne:

    Życie i samobójstwo

    Życie i czas

    Życie i absurd

    Życie i sztuka

    Życie i teoria

  • To ciekawe
    Jako wódz naczelny armii polskiej, pragnę notyfikować rządom i narodom wojującym i neutralnym istnienie państwa polskiego niepodległego, obejmującego wszystkie ziemie zjednoczonej Polski.
    Sytuacja polityczna w Polsce i jarzmo okupacji nie pozwoliły dotychczas narodowi polskiemu wypowiedzieć się swobodnie o swym losie. Dzięki zmianom, które nastąpiły wskutek świetnych zwycięstw armii sprzymierzonych — wznowienie niepodległości i suwerenności Polski staje się odtąd faktem dokonanym.
    Państwo polskie powstaje z woli całego narodu i opiera się na podstawach demokratycznych. Rząd Polski zastąpi panowanie przemocy, która przez sto czterdzieści lat ciążyła nad losami Polski — przez ustrój, zbudowany na porządku i sprawiedliwości. Opierając się na armii polskiej pod moją komendą, mam nadzieję, że odtąd żadna armia obca nie wkroczy do Polski, nim nie wyrazimy w tej sprawie formalnej woli naszej. Jestem przekonany, że potężne demokracje Zachodu udzielą swej pomocy i braterskiego poparcia polskiej Rzeczypospolitej odrodzonej i niepodległej.

Rekordziści

Najgłębsze miejsce Oceanu Arktycznego
Basen Grenlandzki — 5527 m.

Cytat dnia

„Łzy padają w serce moje,
Jak deszcz pada ponad miastem;
Jakież dziwne nieukoje
Przenikają serce moje?”
Romanse bez słów (1874)

Imieniny

Gru 12

Aleksandra, Gościwita, Łazarza

Dzień w historii

Gru 12

zdarzyło się
1948
uznanie przez ONZ rządu w Seulu, utworzonego po majowych wyborach, za jedyny legalny rząd koreański (Korea Południowa).
1963
proklamowanie niepodległości Kenii w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów.
urodzili się
1860
Kasprowicz Jan, poeta, dramatopisarz, tłumacz, krytyk lit. i teatralny.
1915
Sinatra Frank, amer. piosenkarz i aktor film., pochodzenia wł. (jego rodzice wyemigrowali z Włoch).
odeszli
1586
Stefan Batory, książę siedmiogrodzki od 1571, król pol. od 1576.
1889
Browning Robert, poeta angielski.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia