Friedman Milton, Wolny wybór
 
Friedman Milton, Wolny wybór
(1979), napisana wspólnie z żoną Rose, książka Miltona Friedmana, liberalnego ekonomisty, przedstawiciela tzw. szkoły chicagowskiej, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii (1976), stanowi popularyzatorskie przedstawienie jego myśli.
Autor w swoich poglądach nawiązuje bezpośrednio do myśli Adama Smitha. Podobnie jak klasyczni liberałowie opowiada się za ograniczoną rolą rządu. Do zadań rządu musi przede wszystkim należeć zapewnienie obywatelom ochrony i bezpieczeństwa. Państwo powinno więc dysponować instytucjami takimi jak wojsko, policja, wymiar sprawiedliwości i system penitencjarny. Jego obowiązkiem jest także zapewnienie opieki tym, którzy nie są ludźmi w pełni za siebie odpowiedzialnymi (dzieci, chorzy psychicznie itp.). Wreszcie powinno ono organizować pewne instytucje publiczne, które z jakichś powodów, nie mogą powstać w wyniku swobodnej kooperacji jednostek. (za każdym razem jednak należy sprawdzać czy koszta działalności rządowej w danej dziedzinie nie przekraczają korzyści, jaką ona przynosi). W pozostałych sferach życia, zwłaszcza w gospodarce — przyjmuje Friedman zasadę działania „niewidzialnej ręki”. Rozwój ekonomiczny i dobrobyt najlepiej zapewnia swobodna wymiana dóbr i usług między jednostkami. Jeśli jest ona faktycznie oparta na zasadzie dobrowolności, to następuje tylko wtedy, gdy każda ze stron, w niej uczestnicząca, uzna ją za korzystną dla siebie. Mechanizmem, który taką wymianę umożliwia, jest system cen. Koordynuje on działania milionów osób, zabiegających o własny interes, tak by wszyscy na tym zyskiwali. Działa on sprawnie, dopóki jego naturalne funkcjonowanie nie zostanie zakłócone przez rozmaite rządowe interwencje. Im państwo bardziej ingeruje w mechanizmy rynkowe (wprowadzając cła, systemy preferencyjne, manipulując obiegiem pieniądza itd.) tym więcej powstaje problemów ekonomicznych. Jednym z najczęstszych jest inflacja — zjawisko monetarne, polegające na sztucznym zawyżeniu ilości pieniądza, w stosunku do towarów. Autor dowodzi również (na przykładzie USA) że rozmaite instytucje, które dostały się pod kontrolę rządu (m.in. służba zdrowia, szkolnictwo, pomoc społeczna) funkcjonują zupełnie nieefektywnie.
Maksymilian Wohl
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia