Dzieje

Encyklopedia

placówka gromadząca i udostępniająca zabytki kultur lud. z terenów Polski, Europy i obszarów pozaeuropejskich;
Szelągowski Adam, ur. 23 XII 1873, Warszawa, zm. 3 VIII 1961, tamże,
historyk;
arrasy wawelskie, zw. też arrasami Jagiellońskimi, arrasami Zygmuntowskimi,
zbiór tkanin dekoracyjnych wykonanych w połowie i 3. ćwierci XVI w. w Brukseli na zamówienie Zygmunta II Augusta,
ekologia
[gr. oíkos ‘mieszkanie’, ‘gospodarstwo’, ‘środowisko’, lógos ‘słowo’, ‘umysł’, ‘rozprawa’, ‘wiedza’],
nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody na różnych poziomach organizacji, ekonomika przyrody;
etruskomania, wł. etruscheria,
charakterystyczny dla kultury w okresie 1730–60 nurt przesadnej i egzaltowanej oceny wkładu Etrusków w dzieje italskie i europejskie;
fizyka
[gr. physikḗ ‘przyrodoznawstwo’ < phýsis ‘natura’, ‘przyroda’],
nauka o budowie oraz właściwościach materii i działających na nią siłach;
Glemma Tadeusz, ur. 25 X 1895, Chełmża (Pomorze), zm. 7 V 1958, Kraków,
historyk, ksiądz;
mat. dział matematyki poświęcony opisowi grup (grupa) — struktur algebraicznych najczęściej spotykanych w matematyce i jej zastosowaniach.
Hartknoch Jan Krzysztof, ur. 1644, Jabłonka k. Szczytna, zm. 3 I 1687, Toruń,
historyk ustroju;
Heidegger
[hạidr]
Martin Wymowa, ur. 26 IX 1889, Messkirch (Badenia), zm. 26 V 1976, Fryburg Bryzgowijski,
filozof niemiecki.
Herodot, Hēródotos, ur. ok. 485, Halikarnas, zm. po 421 p.n.e., Turioj albo Ateny,
historyk grecki.
gatunek bengalskich poematów narracyjnych (mangala).
Matejko Jan, ur. 24 VI 1838, Kraków, zm. 1 XI 1893, tamże,
malarz, najwybitniejszy przedstawiciel polskiego malarstwa historycznego.
psychologia
[gr. psychḗ ‘dusza’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’],
współcześnie, w najszerszym rozumieniu — nauka zajmująca się ludzkimi czynnościami lub zachowaniami, które składają się zarówno z subiektywnych procesów umysłowych, jak i z zewnętrznych, obiektywnych i fizycznych reakcji;
stolica Polski i województwa mazowieckiego, pow. grodzki, na Nizinie Środkowomazowieckiej, obejmującej w granicach miasta część Kotliny Warszawskiej, Doliny Środkowej Wisły, Równiny Warszawskiej oraz krańce równin Wołomińskiej i Łowicko-Błońskiej, nad Wisłą (w obrębie miasta 28 km biegu rzeki); ośrodek aglomeracji warszawskiej.
Wroczyński Ryszard, ur. 29 III 1909, Białystok, zm. 23 VIII 1987, Warszawa,
pedagog, historyk oświaty i myśli pedagogicznej;
autonomia
[gr., ‘samorząd’],
filoz., socjol., teol. Autonomia to niezawisłość woli lub sumienia wykluczająca zależność od determinującego wpływu oddziałujących „z zewnątrz” (zatem heteronomicznych) czynników empirycznych, mających źródło w różnie ujmowanym prawodawstwie Bożym (teonomia) albo pochodzących od jakiegokolwiek autorytetu lub władcy (np. polityczna). W rozumieniu mocniejszym autonomia oznacza możliwość ustanawiania przez podmiot moralny własnych reguł postępowania, przeciwstawianych zarówno empirycznej heteronomii, jak i teonomii; jest traktowana jako centralna kategoria uzasadniająca próby budowania moralności bez etyki przez osoby odpowiedzialne, bo korzystające z autonomii (jak w koncepcjach „moralności ponowoczesnej”, np. u Z. Baumana). W ujęciu słabszym autonomia jest kojarzona nie tyle z wolą, co z sumieniem (lub rozumem praktycznym) podmiotu moralnego, który może samodzielnie ustalać reguły postępowania albo na zasadzie wolności, albo przez uzgodnienie przyrodzonych skłonności i niesprzecznych z nimi obowiązków, odkrywanych raczej niż konstytuowanych przez rozum praktyczny.
Bacon
[bẹıkən]
Francis Wymowa, baron of Verulam, ur. 22 I 1561, Strand k. Londynu, zm. 9 IV 1626, Londyn,
angielski mąż stanu i filozof, prawnik.
Bałaban Majer, ur. 20 II 1877, Lwów, zm. XII 1942 lub I 1943, Warszawa,
historyk;
Herder Johann Gottfried von Wymowa, ur. 25 VIII 1744, Morąg (niem. Mohrungen) k. Olsztyna, zm. 18 XII 1803, Weimar,
niemiecki pisarz, filozof historii, jeden z głównych prekursorów nowego nurtu w literaturze niemieckiej Sturm und Drang.

Słownik języka polskiego

dzieje
1. «zdarzenia, wypadki, fakty z życia narodów, społeczeństw, rodzin lub poszczególnych osób»
2. «losy jakichś przedmiotów»
3. «przebieg wydarzeń»
dziać «robić ubranie lub materiał z nitek jakiejś przędzy przez tworzenie oczek i łączenie ich»
dział
1. «dziedzina nauki, kultury, gospodarki itp.»
2. «część czasopisma lub wystawy poświęcona określonym zagadnieniom»
3. «część jakiejś instytucji»
4. «podział, zwłaszcza majątku; też: część przypadająca z podziału»

• działowy
działo «broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości»
• działowy • działko
dziany
1. «zrobiony z dzianiny»
2. pot. «mający dużo pieniędzy»
dziać się «odbywać się, stawać się, zdarzać się»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia