• Na czasie
    Sejm ustanowił patronów 2019 roku: Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Annę Walentynowicz, Stanisława Moniuszko, a także uhonorował wydarzenia: Unię Lubelską i Powstania Śląskie.
  • Warto wiedzieć więcej
    Dokumentalna opowieść Gustawa Herlinga-Grudzińskiego (1951) o jego niemal dwuletnim uwięzieniu w sowieckim łagrze. Jej siłą jest rzeczowość i powściągliwość ocen, szczerość opowiadania. Autor poddaje chłodnej analizie system łagrowy, posługując się sugestywnymi opowieściami o losach poszczególnych więźniów, ich cierpieniach, jakie przechodzili w śledztwie, i obróbce, jakiej poddawani byli w obozie. Obóz w Jercewie przy linii kolejowej wiodącej do Archangielska ukazuje pisarz w całej grozie łagrowej egzystencji — więźniowie poddawani przymusowej, wycieńczającej pracy, walczący o przeżycie, przechodzący torturę głodu, chorób, zimna i wyzucia z wszelkich praw podlegali procesowi odczłowieczania. Zachowanie godności w takich warunkach przechodziło ludzkie siły, granicząc niemal z cudem. Trawieni gorączką i chorobą głodową, uwięzieni tracili poczucie rzeczywistości, kontrolę nad fizjologią, często gotowi na każde łajdactwo za odrobinę strawy. A jednak w tym morzu znieprawienia i hańbiącej przemocy, w której często ofiarami bezwzględnych kryminalistów padali polityczni, znajdowały się enklawy ludzkich uczuć. Taką wyspą w oceanie okrucieństwa był szpital, w którym więzień odzyskiwał wiarę w ludzkie uczucia. Taką chwilą spełnienia marzeń za wolnością, ulotną i złudną, bywał „wychodnyj dień” albo występ artystyczny — rzadki przerywnik w monotonnej egzystencji obozowej, dzień po dniu przybliżającej uwięzionych do fizycznego wyniszczenia. Herling-Grudziński przedstawia historię wielu więźniów, intelektualistów i prostych wieśniaków, komunistów i ludzi politycznie indyferentnych, artystów i lekarzy, niepogodzonych z losem, albo — przeciwnie — przyjmujących na siebie grzechy świata, tworząc wstrząsającą dokumentację zbrodniczego systemu. Ale jest w tej opowieści o triumfie zła nie tylko miejsce na gniew, także na miłość, opowieść o subtelnych uczuciach łączących pewną pielęgniarkę i pacjenta, albo na intelektualne rozkosze, dyskusje z uczonymi, czy też katusze paraliżującej świadomość lektury Notatek z martwego domu Dostojewskiego, Biblii wyklętych zesłańców. Jako człowiek „stamtąd” pisarz nie dziwi się pleniącemu donosicielstwu, bandytyzmowi i nienawiści współwięźniów. Perspektywa się odmienia, gdy wychodzi na wolność. Po kilku latach, spotykając przypadkowo jednego z dawnych towarzyszy niedoli, pisarz nie potrafi wybaczyć mu zbrodniczego donosu: Miałem więc do wyboru — wyznaje były więzień — własną śmierć, lub śmierć tych czterech... Wybrał swoje życie, ale, sugeruje autor, utracił prawo przynależności do ludzkiej wspólnoty. Tak więc perspektywa etyczna — mimo podkopania moralnych fundamentów przez obozowe doświadczenia — pozostaje punktem odniesienia tej pełnej pasji opowieści.
    Tomasz Miłkowski
  • To ciekawe
    Pole magnetyczne Ziemi zmienia się w ciągu wieków, a dowodów na to dostarcza analiza skał. W fazie płynnej w polu magnetycznym Ziemi atomy żelaza częściowo się porządkują. Uporządkowanie to pozostaje po zestaleniu się skały, a jego kierunek wskazuje kierunek pola, jakie wówczas panowało. Ten śladowy magnetyzm można wykrywać przy użyciu czułych przyrządów pomiarowych. Pole magnetyczne w niektórych okresach całkowicie zanikało, po czym zmieniało kierunek, a bieguny zmieniały się na przeciwne. W ciągu ostatnich 5 milionów lat nastąpiło ponad 20 takich zmian.
Hasło dnia: Niemcy. Historia

Rekordziści

Najmniejszy ssak świata
ryjówka etruska — osiąga dł. ciała 3,6–5,2 cm i masę 1,2–1,7 g.

Cytat dnia

„Każda elita, która nie jest gotowa do walki w celu obrony swoich pozycji, jest w stanie całkowitej dekadencji i pozostaje jej tylko ustąpić miejsca innej elicie, obdarzonej brakującymi tej pierwszej przymiotami waleczności”
Systemy socjalistyczne

Imieniny

Mar 18

Aleksandra, Anzelma, Cyryla, Edwarda, Narcyza, Narcyzy

Dzień w historii

Mar 18

zdarzyło się
1959
Hawaje pełnoprawnym stanem USA.
1994
porozumienie w Dayton o utworzeniu w Bośni i Hercegowinie federacji chorwacko-muzułmańskiej i o zasadach połączenia tej federacji w luźną konfederację z Chorwacją.
urodzili się
1454
Vespucci Amerigo, żeglarz włoski.
1870
Michalski Jerzy, bankowiec, ekonomista.
odeszli
1584
Iwan IV Groźny, wielki książę moskiewski od 1533, car od 1547.
1986
Malamud Bernard, pisarz amerykański.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia