• Na czasie
    Sejm ustanowił patronów 2019 roku: Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Annę Walentynowicz, Stanisława Moniuszko, a także uhonorował wydarzenia: Unię Lubelską i Powstania Śląskie.
  • Dziś obchodzimy
    Dzień Narodów Zjednoczonych. Obchody tego święta ustanowionego przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 1947 z okazji wejścia w życie Kart Narodów Zjednoczonych są sposobnością do spotkań i dyskusji na temat zadań i przyszłości tej organizacji.
  • Warto wiedzieć więcej
    Nie rozwiązanym dotąd problemem jest ustalenie przyczyn współczesnych zmian klimatu Ziemi — ochłodzeń i ociepleń. Niezwykle trudne jest też wyjaśnienie przyczyn globalnego ocieplenia klimatu w ostatnich stuleciach. Nie wiadomo, jaka część postępującego ocieplenia jest efektem oddziaływania czynników naturalnych, a jaka — czynników antropogenicznych, spowodowanych działalnością człowieka.
    Niepokojące jest systematyczne ocieplanie się klimatu Ziemi w XIX–XX w. Średnia globalna temperatura powietrza zim w ciągu ostatnich 100 lat (1890–1985) wzrosła od 0,2oC w strefie okołorównikowej do 5oC w strefie polarnej. Wzrost średniej globalnej temperatury, obliczonej na podstawie pomiarów temperatury powietrza i powierzchni mórz przez ostatnie 150 lat (1861–1991) wynosi średnio 0,5oC.
    W Europie cieplejsze są przede wszystkim zimy. Na przykład w Warszawie temperatura powietrza w zimie wzrasta o 1oC na 100 lat, natomiast w lecie tylko o 0,1oC. Średnia roczna temperatura natomiast wzrasta o 0,7oC na 100 lat.
    W strefie polarnej, na Spitsbergenie, gdzie obserwuje się największe ocieplenie zim, temperatura powietrza w poszczególnych miesiącach wzrosła od poczatku XX w. o 2–4°, a w strefie okołorównikowej, w Colombo (Sri Lanka), od połowy XIX w. obserwowano na ogół postępujące, choć niewielkie ochłodzenie, zwłaszcza w miesiącach wiosennych i jesiennych, wynoszące 0,3oC na 100 lat.
    Należy zauważyć, że postępujące ocieplenie jest określane na podstawie serii pomiarów temperatury obejmującej lata 1798–1833, a więc rozpoczynającej się podczas największego ochłodzenia w ciągu ostatnich dwóch wieków, pod koniec tzw. małej epoki lodowej. Jest to etap wzrostu temperatury — powrotu do stanu średniego po głębokim minimum i powtórzenia się warunków ze średniowiecznego optimum klimatu (lata 1000–1100).
    Rekonstrukcje dawnych linii brzegowych wskazują, iż poziom mórz i oceanów podczas ociepleń klimatu jest znacznie wyższy niż w czasie ochłodzeń — zlodowaceń Ziemi. W czasie ostatniej fazy zlodowacenia Würm, 18 000 lat temu, nastąpiło obniżenie poziomu Atlantyku o około 135 m i przyrost pokrywy lodowej. Ekwiwalentem obecnej pokrywy lodowej jest różnica poziomu oceanów wynosząca 59,1–83,3 m. Obecna pokrywa lodowa na Ziemi (lody Arktyki, Antarktydy i lodowce górskie) stanowi 43,8–61,7% masy lodu sprzed 18 000 lat. Średnie tempo wzrostu poziomu oceanów w ciągu tych 18 000 lat wynosi zatem 75 cm na 100 lat.
    Wraz ze wzrostem średniej globalnej temperatury powietrza w ostatnim stuleciu obserwuje się podnoszenie się poziomu oceanów średnio o 10–25 cm. Poziom Morza Bałtyckiego w Świnoujściu (1811–1990) podnosi się średnio o 4,5 cm na 100 lat. Największe przyrosty poziomu Bałtyku wynoszące 6–7 cm występują jesienią i zimą. W bieżącym stuleciu, maksymalne stany poziomu morza są coraz wyższe, a minimalne — maleją.
    Podnoszenie się poziomu mórz i oceanów w XIX–XX w. wynika prawdopodobnie z rozszerzalności objętościowej wody. Objętość wód oceanów (bez mórz) obecnie wynosi 1370,4 mln km3, a średnia głębokość 3704 m. Wzrostowi temperatury wody o 1°C (od 4 do 5°), przyjmując współczynnik rozszerzalności 5,3 · 10–5, odpowiada przyrost poziomu oceanów o 18 cm.
    Jerzy Boryczka, Maria Stopa-Boryczka
  • To ciekawe
    Złudzenia wzrokowe związane z perspektywą wykorzystywane były przez greckich architektów, którzy tak modelowali kształty kolumn, aby obserwowane z ziemi wydawały się idealnie proste.
    Platon był zdania, że poznanie zmysłowe dostarcza bardzo niedokładnych danych, które umysł człowieka musi poprawiać, aby w chaosie wrażeń rozpoznawać kształty. Przeciwne stanowisko zajmował Protagoras z Abdery, który uznawał nieomylność narządów zmysłowych, złudzenia przypisywał więc zniekształceniu docierających bodźców. Architekci nie czekali na rozstrzygnięcie podstawowych sporów – wykorzystali je w praktyce!
Hasło dnia: fenologia
Sponsorowane

Rekordziści

Najszybciej poruszające skrzydłami ptaki
kolibry — najmniejsze gatunki mogą stać nieruchomo w powietrzu poruszając skrzydłami z prędkością do 80 uderzeń na sekundę.

Cytat dnia

„To ledwie jeden kroczek dla człowieka, dla ludzkości zaś — krok olbrzymi”.
(słowa wypowiedziane podczas pierwszego lądowania na Księżycu, 1969)

Imieniny

Paź 24

Antoniego, Hortensji, Marcina, Rafała, Rafaela

Dzień w historii

Paź 24

zdarzyło się
1964
uzyskanie niepodległości przez Rodezję Północną (pod nazwą Zambia) w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów; stabilizacja kraju pod rządami prezydenta Kennetha Kaundy.
1992
walki między zwolennikami byłego i urzędującego prezydenta Tadżykistanu; początek wojny domowej.
urodzili się
1908
Ford Aleksander, reżyser filmowy; organizator polskiego przemysłu filmowego.
1932
Mundell Robert A., ekonomista kanadyjski.
odeszli
1944
Renault Louis, fr. wynalazca i przedsiębiorca.
1957
Dior Christian, fr. projektant mody damskiej.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia