• Na czasie
  • Warto wiedzieć
    (1947), tom wierszy Tadeusza Różewicza, uchodzący za sztandarowy zbiór „poezji po Oświęcimiu”, pisanych z perspektywy przerażających doświadczeń wojennych i obozowych. Poeta nowymi środkami wyrażał krajobraz po katastrofie, ujawniając grozę wojny, powstałą próżnię i kryzys moralny w kategoriach osobniczych, pokoleniowych, narodowych i ogólnoludzkich. Nie stronił przy tym od mocnych środków wyrazu, przedstawiając los ocalonych, trawionych koszmarami wojennymi, jak np. w wierszu Lament: mam lat dwadzieścia/ jestem mordercą/ jestem narzędziem/ tak ślepym jak miecz/ w dłoni kata/ zamordowałem człowieka/ i czerwonymi palcami/ gładziłem białe piersi kobiet. Niczym generacyjną spowiedź można czytać wiersz Ocalony: Mam dwadzieścia cztery lata/ ocalałem/ prowadzony na rzeź. Wobec triumfującego pochodu relatywizmu, rozchwiania systemu wartości, człowiek staje bezradny, poszukuje na nowo oparcia i poczucia pewności. Stąd też potrzeba nadania światu od nowa porządku moralnego: Szukam nauczyciela i mistrza/ niech przywróci mi wzrok słuch i mowę. Młode pokolenie wojenne pozostaje na rozdrożu, odarte z wiary i przekonań, ale przecież — dowodzi poeta — jest stęsknione prawdy i etycznego ładu. Stan niepokoju, poszukiwania sposobu życia w świecie spustoszonym przez wojnę, która zachwiała wszystkimi akceptowanymi wcześniej ideami i porządkami moralnymi, stanowi istotę tego tomu. Sam Różewicz określał te wiersze poezją ze ściśniętym gardłem (Odwiedziny), w której lakonizmowi i redukcji metaforyki towarzyszyło napięcie między emocją podmiotu lirycznego i zimną materią obiektywnego konkretu. Ale znalazły się w nich także inne motywy, odległe od krajobrazu po katastrofie, wyrażające tęsknotę za utraconą Arkadią: domem, rodziną, nieskalaną przyrodą — uwodzącą pięknem opisu, jak w wierszu Odlot; i tęsknotę za miłością — tak sielankową, jak w wierszu Stąd: kokon miłości/ wysnuła z siebie/ dla mnie. Niepokój (i następny tom Czerwona rękawiczka) wniósł do literatury nie tylko gorący ton powojennych rozrachunków, ale także zrewolucjonizował poetykę polskiej liryki — tradycyjną wersyfikację bowiem zastąpił Różewicz bezrozmiarowym wierszem emocyjnym (w poetyce zyskał miano IV systemu).
    Tomasz Miłkowski
  • Poczytaj
     
    ***
    Przedzierałem się przez ten sen
    ciężko
    do przebudzenia
    w strumieniach ciepłych
    łez słów
    szła do mnie matka
    Nie bój się jesteś w ziemi mówiłem
    nikt ci już krzywdy nie zrobi nie zrani nie dotknie
    matka z tamtym strachem
    tuliła się do mnie
    nie bój się jesteś w ziemi
    jesteś we mnie nikt cię nie dotknie
    nie poniży nie zrani
    przedzierałem się przez ten sen ciężko
    przede mną stał Cień
     
    T. Różewicz Matka odchodzi, Wrocław 2000

Rekordziści

Najdłuższa na Ziemi jaskinia lawowa
Kazamura — 61,4 km.

Cytat dnia

„Otóż z urzędu, jako władzę cesarską sprawujący, jesteśmy obowiązani zapobiegać na przyszłość niebezpieczeństwu rozdziałów i nieporozumień pomiędzy elektorami, do których jako król czeski, jesteśmy zaliczani”
Złota bulla

Imieniny

Maj 08

Achacego, Achacjusza, Aleksandra, Dezyderii, Fryderyka, Piotra, Stanisława, Stanisławy

Dzień w historii

Maj 08

zdarzyło się
1794
powołanie Sądu Kryminalnego Księstwa Mazowieckiego w Warszawie przez Radę Zastępczą pod naciskiem ludu miejskiego podburzanego przez jakobinów polskich (powstanie kościuszkowskie).
1945
zakończenie II wojny światowej w Europie.
urodzili się
1739
1937
Pynchon Thomas, pisarz amerykański.
odeszli
1551
Barbara Radziwiłłówna, królowa polska.
1873
Mill John Stuart, ang. filozof, logik i ekonomista.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia