• Na czasie
    Sejm ustanowił patronów 2019 roku: Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Annę Walentynowicz, Stanisława Moniuszko, a także uhonorował wydarzenia: Unię Lubelską i Powstania Śląskie.
  • Dziś obchodzimy
    Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem został ustonowiony przez ONZ i jest obchodzony od 1992; ma uświadomić konieczność likwidacji ubóstwa, szczególnie w krajach słabiej rozwiniętych.
  • Warto wiedzieć więcej
    Nie rozwiązanym dotąd problemem jest ustalenie przyczyn współczesnych zmian klimatu Ziemi — ochłodzeń i ociepleń. Niezwykle trudne jest też wyjaśnienie przyczyn globalnego ocieplenia klimatu w ostatnich stuleciach. Nie wiadomo, jaka część postępującego ocieplenia jest efektem oddziaływania czynników naturalnych, a jaka — czynników antropogenicznych, spowodowanych działalnością człowieka.
    Niepokojące jest systematyczne ocieplanie się klimatu Ziemi w XIX–XX w. Średnia globalna temperatura powietrza zim w ciągu ostatnich 100 lat (1890–1985) wzrosła od 0,2oC w strefie okołorównikowej do 5oC w strefie polarnej. Wzrost średniej globalnej temperatury, obliczonej na podstawie pomiarów temperatury powietrza i powierzchni mórz przez ostatnie 150 lat (1861–1991) wynosi średnio 0,5oC.
    W Europie cieplejsze są przede wszystkim zimy. Na przykład w Warszawie temperatura powietrza w zimie wzrasta o 1oC na 100 lat, natomiast w lecie tylko o 0,1oC. Średnia roczna temperatura natomiast wzrasta o 0,7oC na 100 lat.
    W strefie polarnej, na Spitsbergenie, gdzie obserwuje się największe ocieplenie zim, temperatura powietrza w poszczególnych miesiącach wzrosła od poczatku XX w. o 2–4°, a w strefie okołorównikowej, w Colombo (Sri Lanka), od połowy XIX w. obserwowano na ogół postępujące, choć niewielkie ochłodzenie, zwłaszcza w miesiącach wiosennych i jesiennych, wynoszące 0,3oC na 100 lat.
    Należy zauważyć, że postępujące ocieplenie jest określane na podstawie serii pomiarów temperatury obejmującej lata 1798–1833, a więc rozpoczynającej się podczas największego ochłodzenia w ciągu ostatnich dwóch wieków, pod koniec tzw. małej epoki lodowej. Jest to etap wzrostu temperatury — powrotu do stanu średniego po głębokim minimum i powtórzenia się warunków ze średniowiecznego optimum klimatu (lata 1000–1100).
    Rekonstrukcje dawnych linii brzegowych wskazują, iż poziom mórz i oceanów podczas ociepleń klimatu jest znacznie wyższy niż w czasie ochłodzeń — zlodowaceń Ziemi. W czasie ostatniej fazy zlodowacenia Würm, 18 000 lat temu, nastąpiło obniżenie poziomu Atlantyku o około 135 m i przyrost pokrywy lodowej. Ekwiwalentem obecnej pokrywy lodowej jest różnica poziomu oceanów wynosząca 59,1–83,3 m. Obecna pokrywa lodowa na Ziemi (lody Arktyki, Antarktydy i lodowce górskie) stanowi 43,8–61,7% masy lodu sprzed 18 000 lat. Średnie tempo wzrostu poziomu oceanów w ciągu tych 18 000 lat wynosi zatem 75 cm na 100 lat.
    Wraz ze wzrostem średniej globalnej temperatury powietrza w ostatnim stuleciu obserwuje się podnoszenie się poziomu oceanów średnio o 10–25 cm. Poziom Morza Bałtyckiego w Świnoujściu (1811–1990) podnosi się średnio o 4,5 cm na 100 lat. Największe przyrosty poziomu Bałtyku wynoszące 6–7 cm występują jesienią i zimą. W bieżącym stuleciu, maksymalne stany poziomu morza są coraz wyższe, a minimalne — maleją.
    Podnoszenie się poziomu mórz i oceanów w XIX–XX w. wynika prawdopodobnie z rozszerzalności objętościowej wody. Objętość wód oceanów (bez mórz) obecnie wynosi 1370,4 mln km3, a średnia głębokość 3704 m. Wzrostowi temperatury wody o 1°C (od 4 do 5°), przyjmując współczynnik rozszerzalności 5,3 · 10–5, odpowiada przyrost poziomu oceanów o 18 cm.
    Jerzy Boryczka, Maria Stopa-Boryczka
  • To ciekawe
    Złudzenia wzrokowe związane z perspektywą wykorzystywane były przez greckich architektów, którzy tak modelowali kształty kolumn, aby obserwowane z ziemi wydawały się idealnie proste.
    Platon był zdania, że poznanie zmysłowe dostarcza bardzo niedokładnych danych, które umysł człowieka musi poprawiać, aby w chaosie wrażeń rozpoznawać kształty. Przeciwne stanowisko zajmował Protagoras z Abdery, który uznawał nieomylność narządów zmysłowych, złudzenia przypisywał więc zniekształceniu docierających bodźców. Architekci nie czekali na rozstrzygnięcie podstawowych sporów – wykorzystali je w praktyce!
Hasło dnia: meteorograf
Sponsorowane

Rekordziści

Najwyższy szczyt Polski
Rysy (wierzchołek pn.-zach.) — 2499 m.

Cytat dnia

„Absurdem jest, żeśmy się urodzili, i absurdem, że umrzemy”

Imieniny

Paź 17

Arety, Ignacego, Ignacji, Lucyny, Łazarza, Sulichny, Sulisławy, Wiktora, Wiktoriana

Dzień w historii

Paź 17

zdarzyło się
1676
zawarcie w Żurawnie rozejmu z Turcją — powtórzenie warunków traktatu buczackiego bez obowiązku uiszczania haraczu i odzyskaniu części Ukrainy Prawobrzeżnej Ukrainy przez Rzeczpospolitą (wojny polsko-tureckie 1497–1699, Jan III Sobieski).
1863
objęcie dyktatury przez Romualda Traugutta (powstanie styczniowe).
urodzili się
1915
Miller Arthur, pisarz amerykański.
1918
Hayworth Rita, właśc. Margarita Carmen Cansino, amerykańska aktorka filmowa, pochodzenia hiszpańskiego; jedna z najpiękniejszych gwiazd hollywoodzkich, zw. wielką amerykańską boginią miłości.
odeszli
1558
Trepka Eustachy, jeden z pierwszych w Polsce działaczy i pisarzy reformacyjnych, tłumacz.
1849
Chopin Fryderyk (Franciszek), kompozytor i pianista, współtwórca eur. romantyzmu.

Popularne słowa

Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia