• Na czasie
    Sejm ustanowił patronów 2019 roku: Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Annę Walentynowicz, Stanisława Moniuszko, a także uhonorował wydarzenia: Unię Lubelską i Powstania Śląskie.
  • Warto wiedzieć więcej
    Dokumentalna opowieść Gustawa Herlinga-Grudzińskiego (1951) o jego niemal dwuletnim uwięzieniu w sowieckim łagrze. Jej siłą jest rzeczowość i powściągliwość ocen, szczerość opowiadania. Autor poddaje chłodnej analizie system łagrowy, posługując się sugestywnymi opowieściami o losach poszczególnych więźniów, ich cierpieniach, jakie przechodzili w śledztwie, i obróbce, jakiej poddawani byli w obozie. Obóz w Jercewie przy linii kolejowej wiodącej do Archangielska ukazuje pisarz w całej grozie łagrowej egzystencji — więźniowie poddawani przymusowej, wycieńczającej pracy, walczący o przeżycie, przechodzący torturę głodu, chorób, zimna i wyzucia z wszelkich praw podlegali procesowi odczłowieczania. Zachowanie godności w takich warunkach przechodziło ludzkie siły, granicząc niemal z cudem. Trawieni gorączką i chorobą głodową, uwięzieni tracili poczucie rzeczywistości, kontrolę nad fizjologią, często gotowi na każde łajdactwo za odrobinę strawy. A jednak w tym morzu znieprawienia i hańbiącej przemocy, w której często ofiarami bezwzględnych kryminalistów padali polityczni, znajdowały się enklawy ludzkich uczuć. Taką wyspą w oceanie okrucieństwa był szpital, w którym więzień odzyskiwał wiarę w ludzkie uczucia. Taką chwilą spełnienia marzeń za wolnością, ulotną i złudną, bywał „wychodnyj dień” albo występ artystyczny — rzadki przerywnik w monotonnej egzystencji obozowej, dzień po dniu przybliżającej uwięzionych do fizycznego wyniszczenia. Herling-Grudziński przedstawia historię wielu więźniów, intelektualistów i prostych wieśniaków, komunistów i ludzi politycznie indyferentnych, artystów i lekarzy, niepogodzonych z losem, albo — przeciwnie — przyjmujących na siebie grzechy świata, tworząc wstrząsającą dokumentację zbrodniczego systemu. Ale jest w tej opowieści o triumfie zła nie tylko miejsce na gniew, także na miłość, opowieść o subtelnych uczuciach łączących pewną pielęgniarkę i pacjenta, albo na intelektualne rozkosze, dyskusje z uczonymi, czy też katusze paraliżującej świadomość lektury Notatek z martwego domu Dostojewskiego, Biblii wyklętych zesłańców. Jako człowiek „stamtąd” pisarz nie dziwi się pleniącemu donosicielstwu, bandytyzmowi i nienawiści współwięźniów. Perspektywa się odmienia, gdy wychodzi na wolność. Po kilku latach, spotykając przypadkowo jednego z dawnych towarzyszy niedoli, pisarz nie potrafi wybaczyć mu zbrodniczego donosu: Miałem więc do wyboru — wyznaje były więzień — własną śmierć, lub śmierć tych czterech... Wybrał swoje życie, ale, sugeruje autor, utracił prawo przynależności do ludzkiej wspólnoty. Tak więc perspektywa etyczna — mimo podkopania moralnych fundamentów przez obozowe doświadczenia — pozostaje punktem odniesienia tej pełnej pasji opowieści.
    Tomasz Miłkowski
  • To ciekawe
    W Związku Radzieckim stworzono nad Amurem Żydowski Obwód Autonomiczny. W wychodzącej tam prasie unikano wyrażeń hebrajskich, a te, które stosowano, pisano według ortografii jidysz, aby ułatwić ich odczytanie osobom nie znającym świętych języków.
    W radzieckim jidysz pojawiło się wiele nowych słów. Np. odpowiednikiem rosyjskiego słowa subotnik, oznaczającego nieodpłatną, rzekomo ochotniczą pracę w soboty, jest szabasnik — słowo szokujące dla religijnego Żyda, dla którego wszelka praca w szabas jest grzechem.
Hasło dnia: Naczelna Rada Ludowa
Sponsorowane

Rekordziści

Najdłuższa na Ziemi podziemna rzeka
Son Trach w jaskini Hang Khe Rhy — 11,75 km.

Cytat dnia

„Tacy artyści jak Bach czy Beethoven tworzyli świątynie i pałace. Ja chciałbym budować domki dla ludzi, w których będą się czuli swojsko i szczęśliwie”

Imieniny

Mar 27

Aleksandra, Augusty, Ernesta, Jana, Lidii

Dzień w historii

Mar 27

zdarzyło się
1933
wystąpienie Japonii z Ligi Narodów.
1790
gwarancja integralności terytorialnej Prus i Rzeczpospolitej zawarta w traktacie sojuszniczym między oboma państwami; obietnica wzajemnej pomocy zbrojnej w razie potrzeby.
urodzili się
1899
Swanson Gloria, właśc. G. Swenson, amer. aktorka film.; legendarna gwiazda filmu niemego.
1913
Jaszyn Aleksandr J., właśc. A.J. Popow, poeta rosyjski.
odeszli
1968
Gagarin Jurij A., sowiecki kosmonauta, pułkownik lotnictwa.
1972
Dembiński Stefan, generał.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia