• Na czasie
    Klimatyczne pory roku — okresy klimatyczne: wiosna, lato, jesień, zima, będące następstwem ruchu Ziemi wokół Słońca i nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny ekliptyki, w wyniku czego zmienia się nasłonecznienie poszczególnych obszarów Ziemi.
    Astronomiczne pory roku są określane ruchem Słońca po ekliptyce (w przybliżeniu pokrywają się z klimatycznymi porami roku); przekroczenie przez Słońce punktu równonocy wiosennej (ok. 21 III) rozpoczyna wiosnę na półkuli północnej (jesień na półkuli południowej); moment przesilenia letniego (ok. 24 VI) jest początkiem lata na półkuli północnej (zimy na półkuli południowej); moment przejścia Słońca przez punkt równonocy jesiennej (ok. 23 IX) to początek jesieni na półkuli północnej (wiosny na półkuli południowej); zimę na półkuli północnej (lato na półkuli południowej) rozpoczyna moment przesilenia zimowego (ok. 22 XII).

  • Warto wiedzieć więcej
    Paryż stał się miejscem aktywności politycznej i kulturalne Polaków w końcu XVIII w., gdy do miasta przybyli emigranci dostrzegający we współpracy z Francją szansę na odzyskanie przez Polskę niepodległości. Pamiątką tych postaw są nazwiska dowódców walczących w wojnach napoleońskich, wyryte na Łuku Triumfalnym (m.in.: J. Poniatowski, H. Dąbrowski, J. Chłopicki, K. Kniaziewicz). Po powstaniu listopadowym 1830–31 w Paryżu osiedliło się ok. 1 tys. Polaków, którzy utworzyli tu stolicę wolnej Polski (A. Czartoryski i Hotel Lambert, J. Lelewel, środowisko TDP) oraz centrum polskiej literatury i kultury (A. Mickiewicz, J. Słowacki, Z. Krasiński, F. Chopin, C.K. Norwid, M. Mochnacki, J.U. Niemcewicz). Powstało wówczas Towarzystwo Historyczno-Literackie (1832) i Biblioteka Polska (1838), w której 1903 ulokowało się Muzeum A. Mickiewicza; od 1842 istniała Szkoła Narodowa Polska w Paryżu, działały księgarnie, wydawnictwa, drukarnie, instytucje oświatowe, ukazywało się kilkadziesiąt tytułów czasopism; z tego dorobku korzystały kolejne fale uchodźcze. W 1850 powstało duszpasterstwo polskie przy kościele Św. Rocha pol., 1863 Polska Misja Katolicka, działały zgromadzenia zakonne (m.in. szarytki prowadzące Zakład Św. Kazimierza). Polacy brali aktywny udział w Komunie Paryskiej 1871. Na przełomie XIX i XX w. Paryż odwiedzali W. Sieroszewski, S. Żeromski, studiowali i tworzyli w nim O. Boznańska, J. Chełmoński, C. Godebski, J. Malczewski, J. Pankiewicz, W. Podkowiński, W. Weiss, S. Wyspiański, 1888 koncertował I.J. Paderewski (początek światowych sukcesów), od 1891 studiowała M. Skłodowska-Curie, co rozpoczęło jej karierę naukową; powstało wiele organizacji społeczno-kulturalnych, założono Stację Naukową AU; 1892 polscy socjaliści powołali PPS. W 1917–18 działał Komitet Narodowy Polski (R. Dmowski); od 1925 tworzyli kapiści; 1925 została założona Księgarnia Polska. We IX 1939 miasto stało się siedzibą władz polskich na obczyźnie; po 1945 powstały organizacje emigracyjne i polonijne (m.in. Samopomoc Polskich Kombatantów, Polski Związek Deportowanych i Więźniów Politycznych, Związek Polskich Federalistów, Syndykat Wolnych Dziennikarzy Polskich, Kongres Polonii Francuskiej), dużą rolę odgrywał Kościół katolicki, m.in. zgromadzenie pallotynów prowadzących Polskie Gimnazjum Katolickie, oficynę Éditions du Dialogue (J. Sadzik) oraz ośrodek Centre du Dialogue. W 1946 K. Romanowicz założył księgarnię Libella, przy której powstała Galerie Lambert. W 1947 z Rzymu do podmiejskiego Maisons-Laffitte przeniósł się Instytut Literacki (założony przez J. Giedroycia) — wydawca miesięcznika „Kultura”, którego współpracownicy byli, związani z Paryżem, J. Czapski i K.A. Jeleński; ukazywały się także inne czasopisma, m.in.: „Słowo Polskie”, „Syrena”, „Horyzonty”. Na początku lat 50. w Paryżu mieszkał Cz. Miłosz, po 1956 — M. Hłasko, A. Wat, J. Lebenstein, w latach 60. osiedlili się S. Mrożek i R. Cieślewicz, w 70. — K. Pomian, A. Smolar, A. Dobosz (założyciel księgarni) i R. Polański, a w 80. — K. Brandys, W. Karpiński, W. Pszoniak, A. Seweryn, A. Zagajewski. Po 1981 ukazywały się czasopisma emigracji solidarnościowej („Zeszyty Literackie”, „Kontakt”, „Libertas”). Polski dorobek kulturalny jest prezentowany w Instytucie Polskim. Świadectwem obecności Polaków w Paryżu są polskie groby na cmentarzach Père-Lachaise, Montmartre, Montparnasse i w Montmorency.
  • To ciekawe
    W XIX w. nadeszła era statków oceanicznych, gdy wprowadzono śruby napędowe (lata 40. XIX w.), silnik sprzężony (lata 50.), stalowe kadłuby (lata 60.) oraz otwarto Kanał Sueski (1869).
Hasło dnia: kwant
Sponsorowane

Rekordziści

Najwyższy szczyt Gór Stołowych
Szczeliniec Wielki — 919 m.

Cytat dnia

„Rozwój i sprawność narządu są proporcjonalnie zależne od stopnia jego używania”
Filozofia zoologii

Imieniny

Lut 24

Bogusza, Lucjusza, Macieja, Marka, Mucjusza

Dzień w historii

Lut 24

zdarzyło się
1846
objęcie władzy dyktatorskiej powstania krakowskiego przez Jana Tyssowskiego, a stanowiska jego sekretarza przez Edwarda Dembowskiego.
1991
wybór Mariana Krzaklewskiego na nowego przewodniczącego NSZZ „Solidarność”.
urodzili się
1822
Potocki Adam, hrabia, konserwatywny polityk galicyjski, ziemianin.
1885
Witkiewicz Stanisław Ignacy, pseud. Witkacy, dramatopisarz, prozaik, filozof, teoretyk sztuki, malarz.
odeszli
1815
Fulton Robert, amer. budowniczy statków wodnych, wynalazca, malarz miniaturzysta.
1862
Ingemann Bernhard Severin, pisarz duński; twórca popularnej duńskiej powieści historycznej.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia