wanad
 
Encyklopedia PWN
wanad, V, vanadium,
pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 23;
Symbol: V
Nazwa łacińska: Vanadium
Liczba atomowa: 23
Pierwiastek promieniotwórczy: nie
Grupa układu okresowego pierwiastków: 5 — wanadowce
Odkrycie: 1830
Odkrywca: Sefström Nils Gabriel
względna masa atomowa 50,9415; w. należy do grupy wanadowców; stalowoszary metal, twardy, kowalny, ciągliwy; temperatura topnienia 1890°C, temperatura wrzenia 3380°C, gęstość 5,96 g/cm3; odporny na działanie czynników atmosferycznych, kwasów nieutleniających (z wyjątkiem fluorowodorowego) i zasad; spalany w tlenie tworzy tlenek V2O5, w wysokiej temperaturze reaguje także z wodorem, azotem, węglem, chlorem; stapiany z wodorotlenkami litowców tworzy wanadany (w różnym stopniu — zależnie od odczynu roztworu — skondensowane); należy do pierwiastków przejściowych; w związkach występuje gł. na stopniu utlenienia V (związki najtrwalsze) oraz na IV, III i II, a w związkach koordynacyjnych także na niższych (–I, I); metal i jego związki są toksyczne. W. jest dość rozpowszechniony w przyrodzie; najważniejszymi minerałami są: wanadynit, karnotyt, patronit, dekluazyt; występuje też w rudach żelaza, złożach ropy naftowej, asfaltach. W. metaliczny otrzymuje się, prażąc jego rudy z dodatkiem chlorku lub węglanu sodu w celu przeprowadzenia w wanadan(V) sodu, który po wyługowaniu wodą zakwasza się i poddaje reakcjom chem. prowadzącym do otrzymania wanadanu(V) amonu — ten łatwo przeprowadzić w tlenek V2O5; otrzymany V2O5 najczęściej przerabia się na żelazowanad; czysty metal można uzyskać w wyniku redukcji V2O5 glinem lub wapniem. W. jest używany (zwykle w postaci żelazowanadu) gł. jako składnik stopowy stali zwiększający jej żarowytrzymałość i twardość, wytrzymałość mech., odporność na wstrząsy i uderzenia, oraz jako dodatek do stopów aluminium; ma też zastosowanie w technologii jądr. oraz jako składnik niektórych magnesów nadprzewodzących; spośród związków wanadu największe zastosowanie ma tlenek V2O5. Wanad odkrył 1830 N.G. Sefström.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia