kronika
 
Encyklopedia PWN
kronika
[gr.]:
1) gat. historiograf. zawierający zapis dziejów przeszłych lub współcz., trzymający się na ogół chronolog. porządku wydarzeń; w średniowieczu kronika była zróżnicowaną formą dziejopisarską, np. historia świata, ludu lub narodu, regionu, miasta, tzw. gesta (np. Gesta Romanorum); w odróżnieniu od roczników cechowały ją rozwinięte formy narracyjne, często wykorzystujące zasady retoryki; z tradycji gr.-rzymskiej kronikarstwo zaczerpnęło wzorce lit. (Salustiusz, Swetoniusz), a z hebrajski — sposób rozumienia dziejów jako procesu o określonym początku (stworzenie świata), trwaniu i końcu (Sąd Ostateczny); tak pojmowany wykład dziejów prezentowały kroniki uniwersalne (np. Kronika Marcina Polaka); spośród innych odmian można wymienić kroniki o charakterze regionalnym, które opisywały dzieje danego królestwa, księstwa itp. (np. Roczniki J. Długosza), lub kroniki typu gesta, zajmujące się dokonaniami konkretnej osoby (np. kronika Galla Anonima);
2) w XIX w. utwór publicyst.-dziennikarski; uprawiany na łamach prasy, stylem i kompozycją często zbliżony do form beletrystycznych (noweli, gawędy, humoreski) lub będący odmianą felietonu, publikowanego periodycznie (najczęściej co tydzień, np. kroniki pisane przez B. Prusa) i podejmującego aktualne problemy ujmowane często w sposób humorystyczny.
Ilustracje
Gall Anonim, Kronika. Rękopis z XIV w.fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Kronika Galla Anonima, karta z najstarszej kroniki polskiej spisanej prawdopodobnie 1113–16 (rękopis z XIV w. znajduje się w zbiorach Biblioteki Narodowej).fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia