dodekapolis etruska
 
Encyklopedia PWN
dodekapolis etruska,
związek 12 miast etruskich, a w czasach rzym. — 15, podobny do związku miast jońskich czy też 30 miast latyńskich;
były to: Caere, Tarkwinie, Wulczi, Rosalle, Vetulonia, Weje (po zdobyciu Wejów 396 p.n.e. przez Rzym — Populonia), Volsinii, Chiusi, Perugia, Kortona, Arezzo, Volterra; centrum związku stanowiło sanktuarium Woltumny w Fanum Voltumnae, w pobliżu Orvieto; tu corocznie odbywały się zebrania przedstawicieli poszczególnych miast, zw. książętami lub lukomonami; na zebraniach tych podejmowano decyzje gł. o charakterze rel., ale także polit.; zebrania uświetniały igrzyska sport., występy kuglarzy i aktorów. Polityczne znaczenie związku prawdopodobnie wzrosło V–IV w. p.n.e., w okresie rozpoczęcia i nasilenia się walk z Rzymem; jednakże sprzeczności interesów i podziały polit. (np. w końcu V w. p.n.e. Wejom odmówiono pomocy) okazywały się silniejsze od solidarności etnicznej i rel. wspólnoty; przypuszcza się, iż w końcu V i w 1. poł. IV w. p.n.e. ważną rolę w d.e. odgrywały Tarkwinie; pochodzący z tego miasta Aulus Spurinna miał pełnić wysoką funkcję federalną, zw. w języku etruskim — zilath mexl rasnal (łac. praetor populorum Etruriae). Odkryta w Spello inskrypcja łac. z czasów Konstantyna świadczy, że zebrania te, najwidoczniej zarzucone po zdobyciu Volsinii i złupieniu Fanum Voltumnae przez Rzymian (264 p.n.e.), zostały wznowione w początkowym okresie cesarstwa rzym. (August?, Klaudiusz?) wraz z honorowym tytułem Praetor Etruriae XV populorum; dodekapolis miast Etrurii Właściwej posłużyła za wzór do utworzenia związku miast kampańskich i miast Etrurii Nadpadańskiej.
zgłoś uwagę
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia