Supraśl
 
Encyklopedia PWN
Supraśl,
miasto w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, na Wysoczyźnie Białostockiej, nad Supraślą i jej kilkoma dopływami, na których niewielkie zalewy.
Ludność miasta: ogółem — 4,7 tys. mieszkańców (2013)
Gęstość zaludnienia: 779,8 os/km2 (2013)
Powierzchnia: 6 km2
Współrzędne geograficzne: długość geograficzna: 23°21′E, szerokość geograficzna: 53°13′N
Prawa miejskie: nadanie praw — 1919
Oficjalne strony WWW: www.suprasl.com.pl
uzdrowisko i ośr. wypoczynkowy na zachodnim skraju Puszczy Knyszyńskiej; rozwijająca się się baza noclegowa; borowina ze złoża Podsokołda; leczenie chorób dróg oddechowych, narządów ruchu, reumatycznych i przemiany materii; szlaki piesze i rowerowe; trasy narciarstwa biegowego; spływy kajakowe Surpaślą; Wyższa Szkoła Wychowania Fiz. i Turystyki im. Z. Szelesta; liceum plast.; muzeum; Teatr „Wierszalin”.
Historia. Od ok. 1500 klasztor bazylianów fundowany przez Chodkiewiczów, obok od XVI w. osada; w XVII w. ważny ośrodek rel.-kult. unitów; przy klasztorze cenna biblioteka (m.in. Kodeks supraski z XI w.), 1695 zał. drukarnię, 1711 papiernię; w kościele bazyliańskim istniał obraz Matki Boskiej Częstochowskiej uważany za cudowny (również po zamianie kościoła na cerkiew prawosł.). W 1795–1807 w zaborze pruskim, w tym czasie siedziba biskupstwa unickiego; 1807 wraz z obwodem białostockim włączony do Rosji; 1824 kasata klasztoru, dobra skonfiskowane; po 1831 klasztor zamieniono na prawosławny. Po drastycznym 1832 podwyższeniu ceł między Królestwem Pol. i Rosją — rozwój przemysłu włók., 1834 pierwsza wielka manufaktura sukna, do połowy XIX w. największy ośr. przemysłu włók. w okręgu białostockim (ponad 1 tys. robotników); od poł. XIX w. utrata znaczenia na rzecz Białegostoku, w końcu XIX w. upadek przemysłu; na przeł. XIX i XX w. strajki włókniarzy; 1918–24 rozwój przemysłu wełn., później ograniczenie produkcji; od 1919 prawa miejskie. W okresie IX 1939–41 pod okupacją sow., 1941–44 pod okupacją niem., VII 1944 Niemcy zniszczyli prawie wszystkie zakłady (których już nie odbudowano).
Zabytki. Zespół klasztorny prawosł.: got. cerkiew (1503–11, zniszczonej 1944, od 1984 rekonstrukcja, ocalała część w miejscowym muzeum), barok. pałac archimandrytów (koniec XVII–pocz. XVIII w., spalony 1944, odbud. 1959–72; w części muzeum), budynki klasztorne (XVIII–XIX w., odbud. po spaleniu 1944), brama wieżowa (po 1752, odbud. ok. 1955).
Bibliografia
M. CZAJKOWSKI, J. ZYSKOWSKI, H. OŁDYŃSKI Supraśl, Kraków 1972.
zgłoś uwagę
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia