wigowie
 
Encyklopedia PWN
wigowie, Whigs, Whig Party,
ang. (z czasem — bryt.) stronnictwo polit., istniejące od 2. poł. XVII do połowy XIX w.;
rywale torysów. Stronnictwo powstało w okresie tzw. kryzysu ekskluzyjnego 1679–81, grupowało zwolenników pozbawienia katolika, ks. Yorku (Jakub II), prawa do sukcesji tronu; nadana im wtedy przez przeciwników nazwa „wigowie” miała pierwotnie charakter obelżywy (określenie rebeliantów szkoc. 1648). Opowiadali się za przewagą władzy Parlamentu nad władzą król., gwarancjami swobód obywatelskich, tolerancją dla protest. dysydentów, wykluczeniem katolików od sukcesji tronu; skupiali bogacące się grupy szlachty i mieszczaństwa; stali się gł. siłą sprawczą rewolucji angielskiej 1688–89 i zaprowadzenia w Anglii ustroju monarchii konst. ograniczonej przez Parlament. W 1714 przeprowadzili przejęcie tronu przez dyn. hanowerską i do 1762 sprawowali rządy (m.in. R. Walpole, pocz. systemu parlamentarno-gabinetowego); stanowili oligarchię arystokratyczno-finansową, popierali zwłaszcza rozwój handlu. W 1762 odsunięci od władzy przez Jerzego III, podzieleni wewnętrznie, powracali do rządów sporadycznie i na krótko; w końcu XVIII w., pod kierunkiem Ch.J. Foxa, reprezentowali grupy interesów związane z przemysłem, protest. dysydentów, zwolenników reform polit., zniesienia niewolnictwa i równouprawnienia katolików. W 1830 odzyskali władzę (lord Grey) i 1832 przeprowadzili parlamentarną reformę wyborczą; wraz z grupami polityków liberalnych i radykalnych, a od 1846 popierani też przez secesjonistów z Partii Konserwatywnej (tzw. peelitów), wigowie rządzili z niewieloma przerwami (zwłaszcza 1841–46) do 1866 (gabinety lordów: Melbourne’a, Russella, Aberdeena i Palmerstona); na przeł. lat 50. i 60. XIX w. obóz ten skonsolidował się jako Partia Liberalna; przez pewien czas w. stanowili jej prawe, arystokratyczne skrzydło.
zgłoś uwagę
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia