wodnych

Encyklopedia PWN

nauka o życiu organizmów wodnych i zasiedlanych przez nie wodach;
działania techn. i organizacyjno-prawne, których celem jest zachowanie lub przywrócenie wodom naturalnym pełnej przydatności jakościowej oraz utrzymanie równowagi bilansu wodno-gosp. kraju.
Rodowicz Kazimierz, ur. 14 I 1885, Warszawa, zm. 19 IV 1951, tamże,
ojciec Jana, inżynier, specjalista budownictwa wodnego;
substancje chemiczne, bakterie i in. mikroorganizmy, obecne w wodach naturalnych w zwiększonej ilości.
techn. wytyczona trasa wyposażona w urządzenia techniczne, dostosowana do ruchu środków transportu, ewentualnie poruszania się ludzi i zwierząt;
transport
[łac.],
zespół czynności związanych z przemieszczaniem osób i dóbr materialnych za pomocą odpowiednich środków; obejmuje zarówno samo przemieszczanie z miejsca na miejsce, jak i wszelkie czynności konieczne do osiągnięcia tego celu, tj. czynności ładunkowe (załadunek, wyładunek, przeładunek) oraz czynności manipulacyjne (np. opłaty); także dział gospodarki świadczący usługi polegające na przemieszczaniu osób i ładunków; t. bywają też nazywane zespół osób lub partia przemieszczanych ładunków.
ruch mas wodnych w zbiornikach wód stojących (oceanach, morzach, jeziorach) w następstwie oddziaływania czynników zewn. i wewnętrznych (np.: gradientu ciśnienia, temperatury, gęstości wód), a także siły Coriolisa.
jaz, staropol. gać,
rodzaj budowli wodnej piętrzącej (wysokość piętrzenia do 15 m), będącej jednocześnie budowlą upustową;
racjonalne gospodarowanie zasobami gleb i ochrona ich wartości produkcyjnych oraz innych niezbędnych do zachowania równowagi przyr., w szczególności zapobieganie i przeciwdziałanie zmianom, a w razie uszkodzenia lub zniszczenia — przywracanie właściwego stanu.
papier
[gr.],
materiał w postaci wstęgi lub arkuszy, wytwarzany z masy papierniczej, służący do druku, pisania, pakowania, celów przemysłowo-technicznych, higienicznych i in.;
hydrol. postępowy ruch mas wodnych w morzach i oceanach, przenoszący znaczne ilości wody na duże odległości w określonym czasie.
działalność człowieka na wodzie uprawiana przy użyciu statków wodnych, z wykorzystaniem przeznaczonej do tego infrastruktury (porty, kanały);
Dnieprzańska, Kaskada, Dniprowśkyj kaskad,
duży system hydrotechn. na Dnieprze, na Ukrainie;
hydrometria
[gr.],
dział hydrologii stanowiący jej podstawę empiryczną; zajmuje się zbieraniem informacji ilościowych o obiektach wodnych, zjawiskach i procesach;
kanał, kanał wodny,
sztuczny ciek wodny wykonany w wykopie, przekopie lub nasypie z odpowiednio umocnionymi brzegami;
Karpaty, rum. Carpaţii, niem. Karpaten, węg. Kárpátok,
jeden z największych łańcuchów górskich w Europie, położony w jej środkowej części, w Austrii, Czechach, Słowacji, Węgrzech, Polsce, Ukrainie i Rumunii;

Słownik języka polskiego PWN

wodny
1. «będący wodą lub odnoszący się do wody – cieczy»
2. «odnoszący się do wody – jeziora, rzeki, morza»
3. «o roślinach i zwierzętach: rosnący lub żyjący w stawach, rzekach, morzach itp. lub nad ich brzegami»
4. «o maszynach, urządzeniach: wprawiany w ruch za pomocą wody»
piłka wodna «gra sportowa rozgrywana w basenie przez dwie siedmioosobowe drużyny, których zawodnicy starają się wrzucić piłkę do bramki przeciwnika umieszczonej na poziomie wody»
• piłkarz wodny
bicz wodny «zabieg leczniczy polegający na polewaniu ciała silnym strumieniem wody»
ekran wodny «pionowe rury wypełnione wodą, chroniące obmurowanie kotła przed działaniem wysokiej temperatury»
elektrownia wodna «elektrownia wytwarzająca energię elektryczną z energii wody»
energetyka wodna «energetyka przetwarzająca energię wód»
farba wodna «mieszanina kredy pławionej, farb malarskich suchych itp. z roztworami lub emulsjami wodnymi»
furta wodna «otwór w nadburciu statku służący do odprowadzania wody zalewającej pokład»
inżynieria wodna «nauka zajmująca się zagadnieniami budowy portów, kanałów, regulacji rzek»
koło wodne, młyńskie «silnik wodny, którego elementem jest koło, zaopatrzone na obwodzie w szereg równomiernie rozmieszczonych komórek lub łopatek zasilanych wodą»
kotewka orzech wodny «roślina wodna o pływających liściach zebranych w rozetę i jadalnych owocach»
kurka wodna «ptak wodny o ciemnooliwkowym upierzeniu»
kurtyna wodna «urządzenie przeciwpożarowe, z którego wypływają strumienie wody, tworzące ścianę wodną, zapobiegającą przenoszeniu się pożaru»
lądowo-wodny «dotyczący lądu i wody»
lilia wodna «wodna roślina ozdobna, o dużych kwiatach i dużych, pływających liściach»
narciarstwo wodne «dyscyplina sportowa obejmująca slalom, skoki i jazdę figurową na nartach wodnych»
narty wodne «jedna lub dwie deski o kształcie zbliżonym do nart śniegowych, służące do jazdy na holu za motorówką»
płaszcz wodny «warstwa cieczy między podwójnymi ściankami jakiegoś urządzenia, mająca na celu jego chłodzenie lub ogrzewanie»
rower wodny «pojazd wodny osadzony na dwóch pływakach, napędzany za pomocą pedałów»
silnik wodny «silnik, w którym czynnikiem roboczym jest woda»
siłownia wodna «siłownia przetwarzająca w turbinach wodnych energię kinetyczną płynącej wody w energię mechaniczną»
spadek wodny, spadek wód; spadek rzeki, strumienia «różnica poziomów między źródłem rzeki a jej ujściem; też: nachylenie dna rzeki w stosunku do poziomu»
stopień wodny
1. zob. hydrowęzeł.
2. «skokowa różnica poziomów wody w rzece, spowodowana spiętrzeniem wody»
strzałka wodna «roślina, której liście nawodne mają strzałkowaty kształt, rosnąca w płytkich wodach śródlądowych»
system wodny
1. «rzeki, jeziora, kanały połączone, tworzące jedną drogę»
2. «naturalne ukształtowanie terenu oraz budowle i urządzenia wodne służące do zatrzymywania i odprowadzania wody»
szkło wodne «bezbarwna, gęsta ciecz stosowana do impregnacji przeciwogniowej, do wyrobu kitu, farb itp.»
sztolnia wodna «podziemny tunel stanowiący przewód wodny melioracyjny, żeglugowy itp.»
ujęcie wody, wodne «urządzenie lub zespół urządzeń do pobierania wody z rzeki, ze zbiornika lub spod ziemi»
zapora wodna «budowla przegradzająca dolinę rzeki i spiętrzająca wodę, z której tworzy się zbiornik wodny»
ziemno-wodny
1. «żyjący zarówno na lądzie, jak i w wodzie»
2. «odbywający się na lądzie i w wodzie»
znak wodny «półprzezroczysty rysunek lub napis na papierze widoczny przy oglądaniu pod śwatło»
żyła wodna «woda płynąca pod ziemią wąskim pasem»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia