ten

Encyklopedia PWN

proterozoik
[gr. próteros ‘wcześniejszy’, zṓon ‘zwierzę’],
eon proterozoiczny, eozoik,
drugi eon (jednostka geochronologiczna) w dziejach Ziemi, trwający od ok. 2,5 mld lat temu do ok. 540 mln lat temu, także jednostka chronostratygraficzna (eonotem) obejmująca powstałe w tym czasie skały;
psychologia
[gr. psychḗ ‘dusza’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’],
współcześnie, w najszerszym rozumieniu — nauka zajmująca się ludzkimi czynnościami lub zachowaniami, które składają się zarówno z subiektywnych procesów umysłowych, jak i z zewnętrznych, obiektywnych i fizycznych reakcji;
socjologia
[łac.-gr.],
w pierwotnym i najszerszym znaczeniu nauka o społeczeństwie.
geol. sformułowana w latach 60. XX w. i obecnie niemal powszechnie akceptowana teoria wyjaśniająca — w ramach spójnej koncepcji, zakładającej ruch płyt litosfery — rozrost dna oceanicznego, dryf kontynentów, rozwój wielkich struktur tektonicznych oraz przejawy wulkanizmu i sejsmiczności Ziemi.
naukozn. najstarsza z nauk o nauce;
biol. zjawisko biologiczne złożone i wielowymiarowe, którego nie można opisać za pomocą jednej prostej definicji. Znane dotychczas wyłącznie z Ziemi i w tym kontekście definiowane w odniesieniu do 2 podstawowych znaczeń: 1) na określenie stanu materii (nazywanej organizmem) trwającego od pojawienia się organizmu do zakończenia jego bytu osobniczego, w większości kończącego się śmiercią (biol.); 2) na określenie dynamicznego procesu, który pojawił się na Ziemi ok. 3,8 mld lat temu, obejmującego pochodzące od jednej formy wyjściowej wszystkie istniejące w przeszłości i żyjące obecnie organizmy wraz z wszelkimi wzajemnymi relacjami i zależnościami oraz ich wpływem na środowisko.
Derrida Jacques Wymowa, ur. 15 VII 1930, El Biar (Al-Abjar), Algieria, zm. 8 X 2004, Paryż,
filozof francuski, krytyk strukturalizmu, uważany za jednego ze współtwórców filozoficznego postmodernizmu.
Descartes
[dekạrt]
René Wymowa, forma zlatynizowana Renatus Cartesius, Kartezjusz, ur. 31 III 1596, La Haye (ob. La Haye-Descartes, Turenia), zm. 11 II 1650, Sztokholm,
francuski filozof, fizyk i matematyk; jeden z najbardziej rewolucyjnych umysłów XVII w., zwany ojcem filozofii nowożytnej.
pogląd mówiący, że stan każdego izolowanego układu fiz. w chwilach późniejszych jest jednoznacznie określony przez tzw. dane początkowe, tj. stan układu w chwili początkowej;
mat. dział matematyki poświęcony opisowi grup (grupa) — struktur algebraicznych najczęściej spotykanych w matematyce i jej zastosowaniach.
historiografia
[gr. historía ‘badanie’, ‘informacja’, ‘opowiadanie’, gráphō ‘piszę’],
pisarstwo historyczne, nagromadzone teksty dotyczące przeszłości, nauka historyczna.
Ibn Sina, Abū ‘Alī al-Ḥusayn Ibn Sīnā, Awicenna, ur. 980, Afshana k. Buchary, zm. 1036 lub 1037,
jeden z najwybitniejszych filozofów arabskich, uczony, lekarz.
inflacja
[łac.],
ekon. wzrost przeciętnego poziomu cen.
Jezus Chrystus
[gr. Iēsoús < hebr. Yě(hô)šû‘a ‘Jahwe zbawieniem’, skrócone do Yěšû‘],
Jezus z Nazaretu, ur. między 8 a 7 r. p.n.e., zm. 7 IV 30(?) r. n.e.,
założyciel i centralna postać chrześcijaństwa, które uważa go zarazem za człowieka i wcielonego Syna Bożego.
Jung Carl Gustav, ur. 26 VII 1875, Kesswil, zm. 6 VI 1961, Küsnacht,
psychiatra szwajcarski, współtwórca „psychologii głębi”.
namnażanie identycznych genów (klonowanie DNA) bądź organizmów;
największa chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia religijnego określane jako katolicyzm, utożsamiająca się w swojej wierze i nazwie z Kościołem powszechnym (gr. katholikos ‘powszechny’) oraz uznająca w sferze doktryny i organizacji kościelnej autorytet papieża, biskupa Rzymu.
trzeci i ostatni okres (jednostka geochronologiczna) ery mezozoicznej, trwający od ok. 135 do 65 mln lat temu; również nazwa systemu (jednostka chronostratygraficzna) obejmującego skały powstałe w tym czasie.

Tabele, zestawienia

Słownik języka polskiego PWN

ten
1. «zaimek odnoszący się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako bliskie, wyróżnionych spośród innych i wskazanych w jakiś sposób przez mówiącego, np. To ten człowiek., lub uznanych przez mówiącego za znane odbiorcy, np. I co z tymi pieniędzmi?»
2. «zaimek w funkcji wyrażenia nawiązującego, odnosi się do obiektów bądź okoliczności, o których była lub będzie mowa, np. Był wczoraj na jakimś filmie, film ten znał już wcześniej., To jest ta książka, o której mówiłam.»
3. «zaimek używany przy nazwach dni, wyznaczający najbliższy taki dzień w przeszłości lub w przyszłości, np. Spotkamy się w tę niedzielę.»
Ci «symbol jednostki aktywności ciała promieniotwórczego kiur»
Ta «symbol pierwiastka chemicznego tantal»
ta zob. ten.
Te «symbol pierwiastka chemicznego tellur»
tym «przysłówek komunikujący, że stopień intensywności cechy lub stanu rzeczy, o którym mowa, jest w podanych okolicznościach jeszcze większy, np. Tym lepiej, że wiesz, jak to zrobić.»
i temu podobne, i tym podobne «wyrażenia używane przy wyliczaniu»
ci-devant [wym. s-i dewã] «dawny, poprzedni»
comme ci, comme ça [wym. koms-i komsa] «jako tako»
już to «spójnik łączący zdania lub składniki zdania, informujący, że zachodzi jedna z przedstawionych w nim możliwości lub kilka naraz»
mimo to «spójnik przyłączający zdanie, którego treść jest niezgodna z tym, co można wywnioskować z wcześniejszego kontekstu, np. Był nieznośny, mimo to wszyscy go lubili.»
oprócz tego «partykuła nawiązująca do poprzedzającego kontekstu, wprowadzająca nową informację na omawiany wcześniej temat, np. Przyniósł ciasto, oprócz tego trochę owoców.»
poza tym «partykuła wprowadzająca nową informację na omawiany temat, np. Gazeta jest interesująca, poza tym tania.»
przy czym, przy tym «spójnik wprowadzający informację uzupełniającą, np. Grał dobrze, przy czym najlepiej na skrzypcach. Jest pracowita, przy tym bardzo inteligentna.»
Te Deum (laudamus) «hymn pochwalny ku czci Boga, śpiewany w czasie wielkich uroczystości»
to I
1. «zaimek odnoszący się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako bliskie, wskazanych w jakiś sposób przez mówiącego, np. Co to jest?, lub uznanych przez mówiącego za znane odbiorcy, np. Co to ma znaczyć?»
2. «zaimek odnoszący się do obiektów bądź okoliczności, o których była lub będzie mowa, np. W zlewie leżą brudne naczynia. Pozmywaj to.; To, co się później działo, trudno opisać.»
3. euf. «zaimek odnoszący się do aktywności seksualnej człowieka»
to II «czasownik utożsamiający obiekty lub okoliczności, np. Śmiech to zdrowie., lub łączący dwa takie same wyrazy w tej samej formie, np. Wojna to wojna.»
to III «partykuła dodawana do wyrazów, które nadawca chce w szczególny sposób wyróżnić, np. Kogo to ja widzę?, lub oddzielająca temat wypowiedzi od reszty zdania, np. Teraz to idź spać.»
to IV
1. «spójnik wprowadzający zdanie wyrażające konsekwencje tego, o czym była mowa, np. Poszukaj, to znajdziesz.»
2. «spójnik przyłączający do zdań z zaimkami względnymi lub innymi spójnikami zdania wyrażające różne relacje w zależności od sensu tych zaimków czy spójników, np. Gdybyś coś chciał, to napisz.»
3. «spójnik łączący dwa takie same czasowniki w tej samej formie, wyrażający obojętność nadawcy dotyczącą przedstawionej sytuacji, np. No trudno, nie kocha to nie kocha.»
to V zob. ten.
up to date [wym. ap tu dejt] «bardzo modny, nowoczesny»
wobec tego «spójnik przyłączający zdanie, w którym jest mowa o konsekwencjach faktu przedstawionego w zdaniu poprzedzającym, np. Dziecko zachorowało, wobec tego musieli spędzić święta w domu.»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia