system

Encyklopedia PWN

system
[gr.],
zespół wzajemnie sprzężonych elementów, spełniający określoną funkcję i traktowany jako wyodrębniony z otoczenia w określonym celu (opisowym, badawczym, do innego zastosowania — np. systemem jest proces technologiczny).
system
[gr.],
geol. jednostka chronostratygraficzna podziału utworów geol. — zespół skał powstałych w ciągu jednego okresu;
układ partii politycznych w danym państwie, zdeterminowany przez przyjęte przez nie i akceptowane reguły rywalizacji lub współdziałania w walce o władzę albo o udział we władzy państwowej, o jej utrzymanie lub kontrolę.
zespół przepisów prawnych, określona struktura organizacyjna, baza materialna oraz kadra ludzi realizujących metody oddziaływania stosowane w czasie wykonywania kary pozbawienia wolności.
ekon. metoda ustalania kursów papierów wartościowych;
zespół systemów komputerowych, sieci i oprogramowania, służący do przetwarzania informacji;
system rządów, w którym parlament łączy kompetencje ustawodawcze i wykonawcze;
system łupów, ang. spoils system Wymowa,
praktyka polit. w USA obsadzania urzędów publicznych (federalnych, stanowych) stronnikami partii zwycięskiej w wyborach (na prezydenta lub gubernatorów) bez względu na ich kwalifikacje, w zamian za oddane partii przysługi;
system rządów dążący do realizacji zasady podziału władz w kierunku maksymalnej ich separacji (zwłaszcza w relacji między władzą ustawodawczą a wykonawczą), przy czym różne środki zapewniają, aby rozdział władz nie był zupełny i aby wzajemnie mogły one na siebie oddziaływać;
system rządów, w którym egzekutywa jest dwuczłonowa; prezydent wybierany w wyborach powszechnych dysponuje kompetencjami umożliwiającymi kontrolowanie zarówno parlamentu, jak i rządu;
System Rezerwy Federalnej, Federal Reserve System Wymowa, Fed,
system banków w USA pełniący funkcję banku centralnego, utworzony 1913 na mocy ustawy Kongresu;
relacja między władzami w państwie wynikająca z realizacji zasady podziału władz;
zbiór twierdzeń filozoficznych stanowiących zamkniętą całość;
System Integracji Środkowoamerykańskiej, hiszp. Sistema de Integración Centroamericana (SICA), ang. Central American Integration System,
regionalne ugrupowanie integracyjne utworzone XII 1991 na podstawie Protokołu z Tegucigalpy do porozumienia powołującego Organizację Państw Ameryki Środkowej (1951);
inform. kompletny, zwykle duży zestaw sprzętu komputerowego, obejmujący komputery, urządzenia peryferyjne i oprogramowanie podstawowe, m.in. system operacyjny.
ekon. system oparty na zasadzie, że państwo nie interweniuje na rynku walutowym, kurs ustala się przez oddziaływanie popytu i podaży.
ekon. system oparty na zasadzie, że rząd podejmuje wobec innych państw zobowiązanie, iż będzie utrzymywał kurs walutowy na stałym, określonym przez porozumienia międzynarodowe poziomie.
ekon. system oparty na zasadach: każdy kraj samodzielnie ustala parytet dolara, jest zobowiązany do interwencji na rynku walutowym w celu obrony stałego kursu, emisja pieniądza nie jest powiązana z rezerwami dolarowymi, dolar USA jest wymienialny na złoto;
system zakładający świadczenie wzajemnych usług na podstawie umowy między jednostkami.

Słownik języka polskiego PWN

system
1. «układ elementów mający określoną strukturę i stanowiący logicznie uporządkowaną całość»
2. «zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość»
3. «narządy lub inne części żywego organizmu pełniące razem określoną funkcję»
4. «uporządkowany zbiór twierdzeń, poglądów, tworzących jakąś teorię»
5. «określony sposób wykonywania jakiejś czynności lub zasady organizacji czegoś»
6. «forma ustroju państwowego»
7. «zespół skał powstałych w ciągu jednego okresu geologicznego»
8. log. «całościowy i uporządkowany zespół zdań połączonych ze sobą stosunkami logicznego wynikania»

• systemowy • systemowo
binarny system (liczbowy) «system liczbowy, mający tylko dwie cyfry: 0 i 1»
merit system «system mianowania na stanowiska osób mających najwyższe kwalifikacje, zazwyczaj w drodze konkursu»
proporcjonalny system wyborczy «system wyborczy, w którym uczestniczące w wyborach partie otrzymują w parlamencie liczbę mandatów ściśle powiązanych z liczbą głosów złożonych na nie w okręgach wyborczych»
system aksjomatyczny log. «system zbudowany z układu aksjomatów i zbioru twierdzeń wyprowadzonych z tych aksjomatów»
system dziesiętny, dziesiątkowy «system liczbowy, którego podstawą jest liczba 10 i w którym każdą liczbę można zapisać za pomocą dziesięciu cyfr arabskich»
system energetyczny «całokształt urządzeń współpracujących ze sobą podczas pozyskiwania, przetwarzania, przesyłania i użytkowania energii»
system instancyjny «system prowadzenia spraw sądowych przez kilka stadiów postępowania w różnych sądach»
system komputerowy «sprzęt komputerowy i jego oprogramowanie rozumiane jako całość»
system metryczny «system miar oparty na metrze i kilogramie, stosujący zasadę dziesięciokrotnych wielokrotności i podwielokrotności przy tworzeniu jednostek wtórnych»
system monetarny, pieniężny «ogół norm prawnych ustalających jednostkę monetarną, jej wartość, sposób zabezpieczenia, emisję, wymienialność na waluty obce itp.»
system odłogowy «stosowany dawniej przemienny sposób uprawy ziemi, polegający na pozostawieniu ziemi ornej w stanie niezasianym na rok lub kilka lat»
system operacyjny «podstawowy program komputera, umożliwiający i ułatwiający opracowywanie i wykonywanie programów użytkowych»
system parlamentarno-gabinetowy, parlamentarny «system rządów, w którym rząd z premierem na czele jest odwoływany i powoływany przez głowę państwa, a odpowiedzialność ponosi przed parlamentem»
system partyjny «układ partii politycznych legalnie działających w państwie»
system penitencjarny «zespół środków i metod wychowawczych stosowanych w czasie wykonywania kary pozbawienia wolności»
system pozycyjny «sposób zapisu liczb, w którym o znaczeniu cyfry decyduje jej pozycja w zapisie»
system prezydencki «system rządów, w którym prezydent, wybrany w wyborach powszechnych, jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu, nie ma inicjatywy ustawodawczej ani prawa udziału w obradach parlamentu»
system przedstawicielski «forma sprawowania władzy państwowej przez obywateli poprzez przedstawicieli wybieranych do organów wykonujących władzę»
system rządów «określony układ pomiędzy podstawowymi organami władzy w państwie»
system satelitarny «system telekomunikacyjny oparty na wykorzystaniu sztucznych satelitów»
system tonalny «system organizacji materiału dźwiękowego oparty na dwóch głównych zasadach: tercjowej budowie akordów i funkcyjności następstw dźwiękowych»
system walutowy «zespół norm regulujących zasady obiegu pieniężnego w państwie i warunki dokonywania płatności między państwami»
system wodny
1. «rzeki, jeziora, kanały połączone, tworzące jedną drogę»
2. «naturalne ukształtowanie terenu oraz budowle i urządzenia wodne służące do zatrzymywania i odprowadzania wody»
system wyborczy «ogół zasad określających tryb przygotowania i przeprowadzenia wyborów oraz ustalenia ich wyniku»
większościowy system wyborczy «system wyborczy oparty na okręgach jednomandatowych»
systemy liczbowe «stosowane w arytmetyce różne metody zapisywania liczb według ustalonych zasad»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia