skały wylewne

Encyklopedia PWN

skały magmowe powstające w wyniku krzepnięcia lawy na powierzchni Ziem, zwykle w formie pokryw, stożków i kopuł wulkanicznych;
produkty krzepnięcia magmy (lub lawy);
ogólne określenie skał pochodzenia wulkanicznego, do których zalicza się skały wylewne i hipabisalne (zestalone bezpośrednio pod powierzchnią Ziemi), także skały zbudowane z materiałów piroklastycznych i kopalne produkty ekshalacji wulkanicznych.
wieloskładnikowy, rzadziej jednoskładnikowy zespół minerałów lub substancji mineralnych (bez gleb i świeżo nagromadzonych substancji mineralnych), powstały w przyrodzie w sposób naturalny i tworzący wyodrębnioną geologicznie jednostkę litosfery Ziemi oraz innych planet, a także księżyców i planetoid.
szósty okres (jednostka geochronologiczna) ery paleozoicznej, trwający od ok. 295 do 250 mln lat temu; także system (jednostka chronostratygraficzna) obejmujący powstałe w tym czasie skały.
naturalne nagromadzenie kopaliny w skorupie ziemskiej lub na jej powierzchni, w takiej formie i ilości, które umożliwiają jej gospodarce wykorzystanie obecnie lub w przyszłości.
bazalt
[gr. básanos ‘kamień probierczy’],
najpospolitsza magmowa skała wylewna, rzadziej subwulkaniczna.
Brazylijska, Wyżyna, Planalto do Brasil,
rozległa wyżyna w Ameryce Południowej, prawie w całości na terytorium Brazylii, niewielkie skrawki w Argentynie, Boliwii, Paragwaju i Urugwaju;
system górski na północno-wschodnim obrzeżeniu Masywu Czeskiego, w Polsce i Czechach oraz Niemczech (zachodni skraj);
rozległa wyżyna we wschodniej Afryce, w Etiopii i Erytrei, oddzielona od Wyż. Somalijskiej Rowem Abisyńskim.
Bałkany, Bałkan, Stara Płanina, w starożytności Aemon, Hemus,
fałdowy łańcuch górski na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii i Serbii;
karbonatyty
[łac.],
skały magmowe głębinowe lub wylewne, składające się w 50–100% z węglanów pochodzenia magmowego (kalcytu, dolomitu, ankerytu, syderytu);
laurentyńska tarcza, tarcza kanadyjska,
najstarsza część Ameryki Północnej, obejmująca jej północno-wschodnią część oraz prawie całą Grenlandię (z wyjątkiem pobrzeża północno-wschodniego i północno-zachodniego)
lawa
[wł.],
magma wydobywająca się na powierzchnię Ziemi podczas erupcji wulkanicznych, silnie odgazowana, przemieszczająca się ruchem laminarnym lub rozpylana w postaci fontanny;
opal
[łac. < gr.],
substancja mineralna będąca zestaloną koloidalną krzemionką o zmiennej zawartości wody (1–21% objętościowych): SiO2· nH2O;
porfir
[gr. porphýra ‘purpura’],
geol. nazwa stosowana gł. w badaniach terenowych na określenie magmowej skały wylewnej lub hipabysalnej składającej się z dużych kryształów (fenokryształów) tkwiących w drobnoziarnistym cieście skalnym, a zatem skały o teksturze porfirowej.
Rosenbusch
[rọznbusz]
Harry, ur. 24 VI 1837, Einbeck k. Hanoweru, zm. 20 I 1914, Heidelberg,
niem. petrograf i mineralog;
Adamawa, fr. Massif de l’Adamaoua, ang. Adamawa Plateau,
wyż. w Kamerunie i wschodniej Nigerii;
agat
[fr. agate < gr. achátēs],
miner., rzem. artyst. różnobarwnie wstęgowana odmiana chalcedonu;
magmowa skała wylewna lub hipabisalna;

Słownik języka polskiego PWN

skały efuzywne, wylewne «skały pochodzenia wulkanicznego powstałe przez zakrzepnięcie lawy na powierzchni ziemi»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia