ruchem

Encyklopedia PWN

niezależne ugrupowanie społ.-polit., utworzone IV 1985.
geol. przemieszczanie się na powierzchni Ziemi (na stokach lądowych i podwodnych) pod wpływem siły ciężkości zwietrzelin, osadów, a często większych mas skalnych;
Początki ruchu sięgają lat 70. XIX w., gdy powstały pierwsze kółka i organizacje socjalist. w Królestwie Pol.;
ruch społ.-polit. mający na celu emancypację i równouprawnienie kobiet.
ruchy rel. o względnie krótkim czasie istnienia, niskim stopniu instytucjonalizacji, odznaczające się innowacjami w stosunku do tradycyjnych form życia religijnego.
ruchy społeczne, które pojawiły się na skalę masową w końcu lat 60. XX w., zwłaszcza w wysoko rozwiniętych państwach demokratycznych;
nieuporządkowane ruchy cząstek ciała stałego zawieszonych w cieczy lub gazie, wynikające ze zderzeń tych cząstek z molekułami (cząsteczkami) otaczającego ośrodka.
ruch społeczny na rzecz pokoju i zapobiegania wojnom, który zaczął się rozwijać w XIX w., zwłaszcza po wojnach napoleońskich.
zbiorcza nazwa różnego typu organizacji i stowarzyszeń, których gł. celem jest przeciwdziałanie nowym ruchom religijnym.
zespół czynności prowadzących do zmiany miejsca pobytu organizmu w środowisku; w etologii charakterystyczny sposób poruszania się, nazywany zestrojem ruchowym (termin wprowadził polski anatom R. Poplewski);
zorganizowane działania amerykańskich Murzynów i białych Amerykanów mające na celu likwidację dyskryminacji i segregacji rasowej oraz zagwarantowanie Murzynom w Stanach Zjednoczonych rzeczywistego równouprawnienia.
ruch Arabów palestyńskich, którego celem jest utworzenie niepodległego arabskiego państwa Palestyny;
dziedzina inżynierii zajmująca się badaniami ruchu drogowego, kolejowego, lotniczego i statków wodnych oraz zastosowaniem wiedzy o ruchu w projektowaniu organizacji ruchu i sterowaniu ruchem;
fiz. równania różniczkowe opisujące ruch układu mech. swobodnego lub z więzami dwustronnymi (więzy);
pełzakowaty ruch, ruch ameboidalny, ruch amebowaty,
biol. ruch komórki związany z wysuwaniem nibynóżek i przepływem cytoplazmy;
ruch społ.-polit. w Nikaragui, zorganizowany przez Sandinowski Front Wyzwolenia Nar. (FSLN);
zdolność systemu człowiek–pojazd–droga do bezkolizyjnego funkcjonowania, mierzona np. liczbą ofiar wypadków drogowych (zabici i ranni) na zarejestrowany pojazd lub na jednostkę długości drogi.
ruch polit. w USA w połowie XIX w. na rzecz oddzielenia się Południa od reszty kraju i utworzenia przez nie osobnego państwa,
w Kościele katol. w Polsce młodzieżowy ruch eklezjalny, zapoczątkowany 1954 przez księdza F. Blachnickiego;

Słownik języka polskiego PWN

ruch
1. «zmiana położenia punktu materialnego w stosunku do innych punktów dokonująca się w czasie»
2. «zmiana położenia ciała ludzkiego, zwierzęcego lub jego części; też: sposób poruszania się»
3. «chodzenie, poruszanie się wykonywane w celu nabycia sprawności fizycznej»
4. «krzątanina, bieganina, ożywienie»
5. «zespół czynności podejmowanych w jakimś celu»
6. «wahania ilościowe związane z przebiegiem jakichś zjawisk»
7. «działanie, decyzja podjęte w rozgrywce z kimś»
8. «regularne przemieszczanie się ciał niebieskich, części skorupy ziemskiej lub części atmosfery otaczającej Ziemię»
9. «przesunięcie figury na szachownicy»
10. «poruszanie się przechodniów i pojazdów na drogach, ulicach, szosach itp.»
11. «przemieszczanie się wojska w terenie»

• ruchowy • ruchowo
droga szybkiego ruchu «droga przystosowana do jazdy z dużą szybkością»
dyżurny ruchu «pracownik kolei zarządzający ruchem pociągów na stacji»
eustatyczne ruchy morza «podnoszenie się albo obniżanie poziomu morza na całej kuli ziemskiej lub na znacznych jej obszarach»
pas ruchu «wyznaczona część jezdni, po której może poruszać się pojazd lub rząd pojazdów»
regulować ruch «kierować ruchem pojazdów i pieszych na ulicach»
ruch ameboidalny, pełzakowaty «ruch plazmy charakterystyczny np. dla pierwotniaków»
ruch cen «ciągłe zmiany cen»
ruch ciągły «trzyzmianowy system pracy»
ruch ekologiczny «ruch społeczny na rzecz ochrony środowiska i racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych»
ruch jednostajnie przyśpieszony «ruch prostoliniowy zmienny, w którym przyśpieszenie jest stałe»
ruch jednostajnie zmienny «ruch, w którym prędkość wzrasta lub maleje, a jej przyrosty w równych odcinkach czasu są równe»
ruch jednostajny «ruch, w którym prędkość poruszającego się ciała jest we wszystkich punktach drogi jednakowa»
ruch katabatyczny «opadanie mas powietrza wzdłuż nachylonych powierzchni»
ruch kołowy «ruch wszelkich pojazdów po drogach, odbywający się według ustalonych zasad»
ruch krzywoliniowy «ruch punktu, którego torem jest linia krzywa»
ruch lokomocyjny organizmów «czynna zmiana miejsca dokonywana przez organizm w wyniku różnych procesów»
ruch obrotowy, wirowy «ruch, w którym punkty leżące na danej prostej pozostają nieruchome, pozostałe zaś punkty bryły poruszają się po okręgach, których środki leżą na tej prostej»
ruch oporu «zorganizowana konspiracyjna działalność mająca na celu walkę z okupantem»
ruch pieszy «ruch osób idących piechotą (w przeciwstawieniu do ruchu pojazdów)»
ruch prostoliniowy «ruch punktu, którego torem jest linia prosta»
ruch wahadłowy «ruch okresowy, powtarzający się w równych odstępach czasu, wokół położenia równowagi danego przedmiotu, zawieszonego na osi»
ruch względny fiz. «ruch rozpatrywany w poruszającym się, względem podstawowego, układzie współrzędnych»
ruchy frykcyjne «ruchy trące narządów płciowych podczas stosunku płciowego»
ruchy izostatyczne «pionowe ruchy wyrównawcze mas skalnych»
ruchy ludności
1. «fakty i zjawiska powodujące zmiany w stanie liczebnym i strukturze ludności»
2. «wędrówki ludności w celu zmiany miejsca zamieszkania»
ruch zmienny fiz. «ruch, w którym prędkość nie jest stała»
służba ruchu
1. «pracownicy obsługujący pociągi i stacje kolejowe»
2. «pracownicy policji czuwający nad przestrzeganiem przepisów drogowych i bezpieczeństwa na drogach»
zamknąć ruch pieszy, kołowy «zakazać przechodzenia lub przejazdu przez daną drogę lub obszar»
zborność ruchów «koordynacja ruchów poszczególnych części ciała»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia